( TiÕp theo)

Kiểm tra bài cũ
ThÕ nµo lµ thµnh phÇn biÖt lËp cña c©u?
Cã nh÷ng thµnh phÇn biÖt lËp nµo ®· häc?
Nªu kh¸i niÖm c¸c thµnh phÇn ®ã?

C¸c thµnh phÇn biÖt lËp ( TiÕp theo)
I- Thµnh phÇn gäi - ®¸p.
1. VÝ

dô:
2.NhËn xÐt:

-Thµnh phÇn biÖt lËp.
- §­îc dïng ®Ó t¹o lËp
hoÆc ®Ó duy tr× quan hÖ
giao tiÕp, có sử dụng
những từ ngữ dùng để gọi –
đáp.

1.- Nµy, b¸c cã biÕt mÊy h«m nay sóng nã b¾n ë
®©u mµ nghe r¸t thÕ kh«ng?
2.- C¸c «ng, c¸c bµ ë ®©u ta lªn ®Êy ¹?
¤ng Hai ®Æt b¸t n­íc xuèng châng hái. Mét ng­
êi ®µn bµ mau miÖng tr¶ lêi:
- Th­a «ng, chóng ch¸u ë Gia L©m lªn ®Êy ¹.

-Tõ ng÷ dïng ®Ó gäi:

Nµy

Không tham
gia vào việc
diễn đạt nghĩa.

- Tõ ng÷ dïng ®Ó ®¸p: Th­a «ng
Thành phần biệt lập
-Tõ ng÷ ®­îc dïng ®Ó t¹o lËp cuéc tho¹i:

Nµy

- Tõ ng÷ ®­îc dïng ®Ó duy tr× cuéc tho¹i:
Th­a «ng

C¸c thµnh phÇn biÖt lËp ( TiÕp theo)
I- Thµnh phÇn gäi - ®¸p
II- Thµnh phÇn phô chó
1. VÝ dô:

2.NhËn xÐt:

-Bæ sung, gi¶i thÝch thªm
mét sè chi tiÕt cho néi
dung chÝnh cña c©u.
- Thường đặt giữa 2 dấu
gạch ngang,hai dấu
phẩy, 2 dấu ngoặc đơn
hoặc giữa một dấu
gạch ngang, nhiều khi
thành phần phụ chú
còn đặt sau dấu 2
chấm.

a. Lóc ®i, ®øa con g¸i ®Çu lßng cña anh- vµ
còng lµ ®øa con duy nhÊt cña anh, ch­a ®Çy
mét tuæi.
b. L·o kh«ng hiÓu t«i, t«i nghÜ vËy, vµ t«i cµng
buån l¾m.
c. C« bÐ nhµ bªn (cã ai ngê)
Còng vµo du kÝch
H«m gÆp t«i vÉn c­êi khóc khÝch
M¾t ®en trßn (th­¬ng th­¬ng qu¸ ®i th«i).
Khi lược bỏ những từ in đậm nghĩa sự việc có
thay đổi không ? Vì sao? Nó chú thích điều
gì?
- Bæ sung, gi¶i thÝch thªm mét sè chi tiÕt cho
néi dung chÝnh cña c©u.
- Nªu th¸i ®é, t©m tr¹ng,… kÌm theo lêi nãi
cña ng­êi nãi, cña nh©n vËt.
- Nªu xuÊt xø cña lêi nãi, v¨n b¶n,…
Dấu hiệu để nhận biết thành phần
phụ chú?

C¸c thµnh phÇn biÖt lËp ( TiÕp theo)
I- Thµnh phÇn gäi - ®¸p.
-Thµnh phÇn biÖt lËp ®­îc
dïng ®Ó t¹o lËp hoÆc ®Ó
duy tr× quan hÖ giao tiÕp.
II- Thµnh phÇn phô chó
- Bæ sung, gi¶i thÝch thªm
mét sè chi tiÕt cho néi
dung chÝnh cña c©u.

•

X¸c ®Þnh thµnh phÇn phô chó
trong nh÷ng vÝ dô sau:
V­ên nhµ «ng cã rÊt nhiÒu lo¹i c©y ¨n
qu¶: na, æi, xoµi,

C¸c thµnh phÇn biÖt lËp ( TiÕp theo)
1.Nhận diện thành phần gọi-đáp. Xác định những từ ngữ
I- Thµnh phÇn gäi - ®¸p.
gọi- đáp kiểu quan hệ giữa người gọi và người đáp.
-Thµnh phÇn biÖt lËp ®­îc
dïng ®Ó t¹o lËp hoÆc ®Ó
Nµy, b¶o b¸c Êy cã trèn ®i ®©u th× trèn. Chø cø
duy tr× quan hÖ giao tiÕp. n»m ®Êy,chèc n÷a hä vµo thóc s­u, kh«ng cã, hä l¹i
II- Thµnh phÇn phô chó
®¸nh trãi th× khæ. Ng­êi cø èm rÒ rÒ nh­ thÕ, nÕu l¹i
- Bæ sung, gi¶i thÝch thªm
ph¶i mét trËn ®ßn, nu«i mÊy th¸ng cho hoµn hån.
mét sè chi tiÕt cho néi
V©ng, ch¸u còng ®· nghÜ nh­ cô. Nh­ng ®Ó ch¸o
dung chÝnh cña c©u.
nguéi, ch¸u cho nhµ ch¸u ¨n lÊy vµi hóp c¸i
- TPPC th­êng ®­îc ®Æt
®·.NhÞn su«ng tõ s¸ng h«m qua tíi giê cßn g×.
gi÷a hai dÊu g¹ch ngang,
(Ng« TÊt Tè, T¾t ®Ìn)
hai dÊu phÈy, hai dÊu
ngoÆc ®¬n hoÆc gi÷a mét
dÊu g¹ch ngang víi mét
Này : dùng để gọi, vai trên, quan hệ thân thuộc
Vâng: dùng để đáp, vai dưới.
dÊu phÈy, sau dÊu hai
chÊm
III- LuyÖn tËp

C¸c thµnh phÇn biÖt lËp ( TiÕp theo)

1.Bµi tËp 2 (SGK)
T×m thµnh phÇn gäi - ®¸p trong c©u ca dao vµ cho biÕt
lêi gäi - ®¸p ®ã h­íng ®Õn ai .
BÇu ¬i th­¬ng lÊy bÝ cïng,
Tuy r»ng kh¸c gièng nh­ng chung mét giµn.
BÇu, bÝ : thµnh phÇn gäi- ®¸p cã tÝnh chÊt chung
chung, kh«ng h­íng ®Õn riªng mét ai mµ h­íng ®Õn
tÊt c¶ con ng­êi cïng tån t¹i trong mét céng ®ång x·
héi.
(baàu, bí, giaøn-> aån duï: chæ nhöõng ngöôøi trong cuøng moät
nöôùc, tuy lµ nh÷ng con ng­êi kh¸c dßng hä nhöng cuøng
daân toäc, cuøng truyeàn thoáng lòch söû…)

C¸c thµnh phÇn biÖt lËp ( TiÕp theo)

Bµi tËp 3: T×m thµnh phÇn phô chó trong ®o¹n trÝch vµ
cho biÕt chóng bæ sung cho ®iÒu g× vµ liªn quan ®Õn
nh÷ng tõ ng÷ nµo tr­íc ®ã?
) Gi¸o dôc tøc lµ gi¶i phãng. Nã më ra c¸nh cöa dÉn ®Õn
oµ b×nh, c«ng b»ng vµ c«ng lÝ. Nh÷ng ng­êi n¾m gi÷ ch×a
ho¸ cña c¸nh cöa nµy - c¸c thÇy, c« gi¸o, c¸c bËc cha
mÑ, ®Æc biÖt lµ nh÷ng ng­êi mÑ - g¸nh mét tr¸ch nhiÖm
« cïng quan träng, bëi v× c¸i thÕ giíi mµ chóng ta ®Ó l¹i
ho c¸c thÕ hÖ mai sau sÏ tuú thuéc vµo nh÷ng trÎ em mµ
hóng ta ®Ó l¹i cho thÕ giíi Êy.
(Vò Khoan, ChuÈn bÞ hµnh trang vµo thÕ kØ míi)

C¸c thµnh phÇn biÖt lËp ( TiÕp theo)
Bài tập 2: Nhận diện thành phần phụ chú và chỉ ra công dụng của nó
trong từng văn cảnh cụ thể.
a.Lóc ®i, ®øa con g¸i ®Çu lßng cña anh- vµ còng lµ ®øa con duy
nhÊt cña anh, ch­a ®Çy mét tuæi.
(NguyÔn Quang S¸ng, ChiÕc l­îc ngµ)
b. L·o kh«ng hiÓu t«i, t«i nghÜ vËy, vµ t«i cµng buån l¾m.
(Nam Cao, L·o H¹c)
d.Chóng t«i, mäi ng­êi - kÓ c¶ anh, ®Òu t­ëng con bÐ sÏ ®øng yªn ®ã
th«i.
( NguyÔn Quang S¸ng, ChiÕc l­îc ngµ)

CÂU HỎI GHÉP ĐÔI
Mỗi thành phần biệt lập trong các câu văn sau đều có
tác dụng đối với việc diễn đạt nội dung ý nghĩa của câu.
Hãy nối mỗi dòng của cột trái với một dòng của cột phải
sao cho phù hợp.

a. Bác ơi, cho cháu hỏi
chợ Đông Ba ở đâu ?
b. Vâng, cháu cũng đã
nghĩ như cụ !
c. Chắc chắn tôi sẽ trở lại

1.Khẳng định thái độ
tin cậy
2. Duy trì quan hệ
giao tiếp
3. Tạo lập quan hệ
giao tiếp

C¸c thµnh phÇn biÖt lËp ( TiÕp theo)

1
2
3
4

c ¶ m t h ¸ n
p h ô c h ó
t × n h t h ¸ i
g ä i ® ¸ p

t hµ n hp hÇ n b i Ö t l Ë p
Chao
chiÕc
«i!chÆng
xe
Mong
vËn®­
nhí!
t¶i
Trªn¥i
nh÷ng
êng ¤i
dµimong
50, 60nhí
km,
NgÉm
ra
th×gÆp
t«i c©y
chØ nãi
cho
s­íng
miÖng
t«ilÌ
chóng
ta
chØ
dõa:
dõa
xiªm
thÊp
MétcÇm
Ta
c¸nh
l¸ichim
®i ®©y
thu l¹c cuèi ngµn.
tÌ, dõa nÕp l¬ löng gi÷a trêi, dõa löa
l¸Hoµi)
®á,
(T«
(ChÕ
Lan
Viªn)
(Tè H÷u)
…

C¸c thµnh phÇn biÖt lËp ( TiÕp theo)
3. Bµi tËp 5

Tuoåi treû phaûi höôùng tôùi töông lai, tuoåi treû Vieät Nam
cuõng theá! Töông lai – ñoù laø nhöõng gì chöa coù hoâm nay.
Thanh nieân muoán ñaït ñöôïc moät töông lai töôi saùng thì phaûi nç löïc
ngay töø baây giôø, baèng vieäc chuaån bò cho mình moät haønh trang tinh
thaàn vöõng chaéc- ñoù laø tri thöùc, kó naêng , thoùi quen…, ñeå thanh
nieân coù theå töï tin tröôùc maïng thoâng tin toaøn caàu, tröôùc söï ñoøi hoûi
cuûa hoäi nhaäp kinh teá theá giôùi vôùi tính kæ luaät vaø cöôøng ñoä lao ñoäng
cao. Muoán vaây, thanh nieân phaûi tieân phong trong hoïc taäp vaø hoïc
taäp coù hieäu quaû, kòp thôøi vaän duïng tri thöùc aáy vaøo söï nghieäp coâng
nghieäp hoùa, hieän ñaïi hoùa ñaát nöôùc. Vaø cuõng chæ coù nhö vaäy, thanh
nieân môùi xöùng ñaùng laø muøa xuaân vónh cöûu cuûa nhaân loaïi!

vÒ nhµ
-¤n l¹i c¸c thµnh phÇn biÖt lËp
-Viết đoạn văn nêu lên suy nghĩ của em
về việc thanh niên chuẩn bị hành trang
vào thế kỉ mới. Trong đó có sử dung
thành phần phụ chú.