Văn bản

Lượm

Tác giả: Tố Hữu

I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả: Tố Hữu
- Tên khai sinh: Nguyễn
Kim Thành
(19202002).
- Quê quán:
Thừa Thiên- Huế.
- Là nhà cách mạng, nhà
thơ lớn của thơ ca hiện
đại Việt Nam.

2. Tác phẩm:
a. Hoàn cảnh sáng tác: Bài thơ được
sáng tác năm 1949, trong cuộc kháng chiến
chống Pháp, in trong tập Việt Bắc. (1946 –
1954).

Hướng dẫn cách đọc:
 Chú ý thay đổi giọng và nhịp đọc
thích hợp với từng câu từng đoạn.
 Giọng vui tươi sôi nổi nhí nhảnh ở
đoạn đầu và đoạn điệp khúc cuối
cùng giọng đối thoại giữa 2 chú
cháu, giọng ngắt, ngừng ở những
câu thơ đặc biệt 2 tiếng.

b. Thể loại: Thơ 4 chữ, nhịp 2/2.
c. Phương thức biểu đạt: biểu cảm kết hợp với tự sự
miêu tả.
d. Ngôi kể: ngôi thứ nhất. Nhân vật chính: Lượm
e. Bố cục: 3 đoạn
+ Đoạn 1: từ đầu  “Cháu đi xa dần”: Hình ảnh Lượm

trong cuộc gặp gỡ tình cờ của hai chú cháu.
+ Đoạn 2: tiếp theo “Hồn bay giữa đồng”:Câu chuyện
đi liên lạc cuối cùng và sự hi sinh của Lượm.
+ Đoạn 3: còn lại: Hình ảnh Lượm sống mãi trong lòng
mọi người.

II. Tìm hiểu chi tiết
1. Lượm trong cuộc gặp gỡ giữa hai chú
cháu.

Hoàn cảnh gặp
gỡ: “Ngày Huế
đổ máu”
 Cuộc chiến đấu
chống thực dân
Pháp đang diễn ra
ác liệt.
Quân ta bao vây địch ở thành
phố Huế năm 1946

Câu hỏi: Tìm những từ ngữ gợi tả Lượm trong 5
khổ thơ đầu. Nhận xét nghệ thuật miêu tả của tác
giả. Cảm nhận của em về Lượm?

• Hình dáng: bé loắt choắt, chân thoăn thoắt, đầu
nghênh nghênh, cười híp mí, má đỏ bồ quân
• Nghệ thuật dùng từ láy gợi hình, điệp từ, nhịp thơ
2/2 vần cách, gieo vần “oắt”, ẩn dụ: nổi bật dáng vẻ
nhỏ nhắn, nhanh nhẹn,tinh nghịch, ngây thơ, đáng
yêu.

- Trang phục:
Cái xắc xinh xinh;
Ca lô đội lệch
Nghệ thuật dùng từ láy, tính từ. Lượm mặc trang
phục chiến sĩ vệ quốc quân, Lượm làm liên lạc, vẻ
đẹp tinh nghịch, xinh xắn.

- Cử chỉ:
Mồm huýt sáo vang
Như con chim chích
Nhảy trên đường vàng...
Nghệ thuật so sánh, nhịp thơ 2/2, vần cách,
gieo vần“ang”. Lượm hồn nhiên, nhanh nhẹn,
yêu đời.

Lời nói:
Cháu đi liên lạc
Vui lắm chú à
Ở đồn Mang Cá
Thích hơn ở nhà!

- Thôi chào đồng chí!
Nghệ thuật: Miêu tả nhân vật qua đối thoại trực tiếp,
vần liền, gieo vần “a”…: Lượm vui vẻ, say mê công
tác, yêu quê hương, đất nước.

- Hình

dáng: bé loắt
choắt, chân thoăn thoắt,
đầu nghênh nghênh,
cười híp mí, má đỏ bồ
quân
- Cử chỉ:
Mồm huýt sáo vang
Như con chim chích
Nhảy trên đường vàng...
- Nghệ thuật:

- Trang phục:
Cái xắc xinh xinh;
Ca lô đội lệch

- Lời nói:

Cháu đi liên lạc
Vui lắm chú à
Ở đồn Mang Cá
Thích hơn ở nhà!
-Thôi chào đồng chí!

So sánh, điệp từ, ẩn dụ, từ láy, nhịp thơ 2/2…
làm nổi bật hình ảnh chú bé Lượm.

• Lượm là chú bé liên lạc ngây thơ, hồn nhiên,
tinh nghịch, yêu đời, yêu nước, say mê, nhiệt
tình tham gia kháng chiến; là tấm gương “ tuổi
nhỏ chí cao”.

• Thông qua việc khắc họa chân dung Lượm
trong 5 khổ thơ đầu  thể hiện rõ tình cảm
của tác giả: yêu mến, trân trọng chú bé
Lượm.

2. Lượm làm nhiệm vụ và hi sinh
 Hình ảnh Lượm nằm trên cánh đồng lúa tay
nắm chặt bông.
 Lượm ngã xuống trên chính mảnh đất quê
hương, tay em còn nắm chặt bông lúa đã
nuôi mình lớn từng ngày. Mảnh đất - sản vật
quê hương dang tay đón Lượm vào lòng
trong một giấc ngủ dài. Lượm ra đi nhưng tay
em còn níu giữ sự sống, níu giữ quê hương,
đó là cái chết gieo mầm cho sự sống. Linh hồn
em hóa thân vào non sông, đất nước.

3. Lượm sống mãi với quê hương,đất nước
• Tác giả sử dụng nghệ thuật điệp ngữ.
• Nhấn mạnh hình ảnh lượm bất tử, em sống
mãi trong lòng tác giả và mọi người, sống
mãi với quê hương đất nước.

III. Tổng kết
1. Nội dung
Bài thơ đã khắc họa và ca ngợi hình ảnh
chú bé liên lạc hồn nhiên, vui tươi, hăng
hái, dũng cảm. Lượm đã hi sinh anh dũng
nhưng hình ảnh em còn sống mãi trong
lòng mọi người.

III. Tổng kết
2.
•
•
•
•
•

Nghệ thuật
Kết hợp miêu tả, tự sự và biểu cảm.
Thể thơ 4 chữ giàu âm điệu.
Nhiều từ láy gợi hình.
Cách so sánh độc đáo.
Kết cấu đầu cuối tương ứng (điệp khúc).

Luyện tập
Viết một đoạn văn từ 5 đến 7 câu phát
biểu cảm nghĩ của em về chú bé Lượm

Trò chơi giải ô chữ
Nhân vật chính trong
bài
thơ là
ai? trong bài
Thể
thơ
Lượm?
Tác giả bài thơ là ai?
Câu cái đầu '
nghênh
nghênh
Nghệ thuật đặc sắc của
miêu tả gì?
bài thơ?

L
B ÔÁ
T
D AÙ

Ư
N
ÔÁ
N

ƠÏ
C
H
G
T ƯØ L
D UÕ N G

M
H
ƯÕ
Đ
AÙ

ỮÕ
U
I ÊÄ U
Y

C AÛ M