NHIỆT LIỆT CHÀO ĐÓN CÁC
THẦY CÔ VÀ CÁC BẠN LỚP 9C
ĐẾN VỚI TIẾT HỌC VẬT LÝ

ÔN TẬP KIẾN THỨC LỚP 7
1. Ta nhận biết được ánh sáng khi nào ?
Ta nhận biết được ánh sáng khi có ánh sáng truyền vào mắt ta.
2. Ta nhìn thấy một vật khi nào ?
Ta nhìn thấy một vật khi có ánh sáng từ vật đó truyền vào mắt ta.
3. Đường truyền của ánh sáng được biểu diễn bằng cách nào ?
Đường truyền của ánh sáng được biểu diễn bằng một đường thẳng có mũi
tên chỉ hướng gọi là tia sáng.
4. Định luật truyền thẳng của ánh sáng ?
Định luật truyền thẳng của ánh sáng : Trong môi trường trong suốt và đồng
tính ánh sáng truyền đi theo đường thẳng.

5. Định luật phản xạ ánh sáng?
• Tia phản xạ nằm trong cùng mặt phẳng với tia tới và đường pháp
tuyến.
• Góc phản xạ bằng góc tới (i' = i)

S

N
i i
'
I

R

Tại sao đũa, bút chì, ống hút,… khi đặt vào trong cốc
thủy tinh có nước lại gặp hiện tượng như trên?

Tiết 45- Bài 40

HIỆN TƯỢNG
KHÚC XẠ ÁNH
SÁNG

I. Hiện tượng khúc xạ ánh sáng
1. Quan sát
Quan sát hình bên và nêu nhận xét về
S
đường truyền tia sáng:
a)Từ S đến I ( trong không khí ).

 đường thẳng.
b)Từ I đến K ( trong nước ).

 đường thẳng.

Mặt phân cách

I

P

Q

Nước

c)Từ S đến mặt phân cách rồi đến K.
 đường gãy khúc (gãy khúc tại I)

N

Không
khí

,
N

K

Tia sáng truyền từ không
khí sang nước (tức là truyền S
từ môi trường trong suốt
này sang môi trường trong
P
suốt khác) thì bị gãy khúc
tại mặt phân cách giữa hai
môi trường. gọi là hiện
tượng khúc xạ ánh sáng.

Không
khí

N
I

Q

Nước

,
N

K

2. Kết luận

Hiện tượng tia sáng truyền từ
môi trường trong suốt này sang
môi trường trong suốt khác bị gãy
khúc tại mặt phân cách giữa hai
môi trường, được gọi là hiện
tượng khúc xạ ánh sáng.

3. Một vài khái niệm

- I là điểm tới, SI là tia tới.
S
- IK là tia khúc xạ.
- Đường NN' vuông góc với mặt phân cách
là pháp tuyến tại điểm tới.
SIN

là góc tới, ký hiệu i .

N
i
I

P

Q

r
- K I N'là góc khúc xạ, ký hiệu r.

,
N

- Mặt phẳng chứa tia tới SI và pháp tuyến
NN' là mặt phẳng tới.

K

4. Thí nghiệm

Quan sát đường truyền của một tia sáng từ
không khí sang nước.
Trả lời C1, C2.

N
40
50
60
70
80

30

0 10
10
20
20

40

40
50
60
70
80

I

P 90

80
70
60
50

30

30

20

10 0 10 20

N'

90
80
70

30

40

Q

60
50

12

N
40
50
60
70
80

30

0 10
10
20
20

40

40
50
60
70
80

I

P 90

80
70
60
50

30

30

20

10 0 10 20

N'

90
80
70

30

40

Q

60
50

13

Lần

1
2

Góc tới

300
400

Góc khúc
xạ

So sánh góc khúc
xạ và góc tới

200

Góc khúc xạ
nhỏ hơn góc
tới

300

Tia khúc xạ có
nằm trong mặt
phẳng tới không?

Có

5. Kết luận

- Góc khúc xạ nhỏ hơn góc tới

- Tia khúc xạ nằm trong mặt phẳng tới

C3: Hãy thể hiện kết luận trên bằng hình vẽ.
- Góc khúc xạ nhỏ hơn góc tới (r < i)
- Tia khúc xạ nằm trong mặt
phẳng tới

S

P

Không khí

N
i

I

Nước

r
N'
K

Q

II. Sự khúc xạ của tia sáng khi truyền từ nước sang không khí.
1. Dự đoán
2.Thí nghiệm mô phỏng
C4: Kết luận trên có còn đúng trong trường hợp tia sáng truyền
từ nước sang không khí hay không ? Đề xuất một phương án thí
nghiệm để kiểm tra dự đoán đó
Phương án: Đặt nguồn sáng trong nước, ở đáy bình, hoặc
chiếu tia sáng qua đáy bình vào nước rồi sang không khí.
Tiến hành thí nghiệm như trường hợp ánh sáng truyền từ
không khí sang nước

N
40
50
60
70
80

P

90
80
70
60
50

40

30

0 10
10
20
20

30

40
50
60
70
80

I

30

20

10 0 10 20

N'

90
80
70

30

40

Q

60
50

18

N
40
50
60
70
80

P

90
80
70
60
50

40

30

0 10
10
20
20

30

40
50
60
70
80

I

30

20

10 0 10 20

N'

90
80
70

30

40

Q

60
50

19

3. Kết luận
- Góc khúc xạ lớn hơn góc tới (r >i)
- Tia khúc xạ nằm trong mặt phẳng tới

C7: Phân biệt các hiện tượng khúc xạ và phản xạ ánh sáng.

HIỆN TƯỢNG PHẢN XẠ
ÁNH SÁNG
-Tia tới gặp mặt phân
cách giữa hai môi trường
………
bị hắt trở lại môi trường
…………………
trong suốt cũ.
- Góc phản xạ
……....góc tới. bằng

HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ
ÁNH SÁNG
-Tia tới gặp mặt phân cách
giữa hai môi trường ………
……………………………
bị
gãy khúc và tiếp tục truyền
……………………………
vào
môi trường trong suốt
thứ hai.
-Góc khúc xạ
………....................góc tới.
không bằng

Tại sao khi nhúng trong nước, ta thấy chiếc đũa bị gãy khúc ?
22

1) Cách vẽ nào biểu diễn đúng hiện tượng khúc xạ của tia
sáng khi đi từ không khí (Kk) vào nước ?
Kk

S

N

P

I

Nước

A
Kk

S

P

N
I

Nước

C

Q

N

P

Q
K

N'

Kk

S

Tiếc quá . . !
Em
Tiếcchọn
quá .sai
. ! rồi.
Em quá
chọn. .sai
Tiếc
! rồi
Em
chọn
Hoan
hô.sai. .rồi.
!

Đúng rồi . . !

I

Nước

B
Kk

N

P

I

Nước

K N'

D
D

K

N'

S

Q

N'

Q
K

2) Tia nào sau đây là tia khúc xạ của tia tới
SI? Vì sao?
a) Tia IA?
b) Tia IB?
c) Tia IC?
d) Tia ID?

Tia chọn là tia
IC vì khi ánh
sáng truyền từ
nước sang
không khí thì
góc khúc xạ lớn
hơn góc tới

B

A

N

C

P Không khí
Nước

D

Q

I

N'

S

3) Tia nào sau đây là tia khúc xạ của tia tới
SI? Vì sao?
a)
b)
c)
d)

Tia IA?
Tia IB?
Tia IC?
Tia ID?

Tia chọn là tia IB
vì khi ánh sáng
truyền từ không
khí sang nước thì
góc khúc xạ nhỏ
hơn góc tới

N

S

P Không khí
Nước

D

Q

I

C
N'

B

A

CÓ THỂ EM CHƯA BIẾT

Tại sao ta lại nhìn thấy cầu vồng ?

Hướng dẫn về nhà
- Học bài
- Đọc phần: “Có thể em chưa biết”
- Làm bài tập trong SBT
Chuẩn bị “Bài 42: THẤU KÍNH HỘI
TỤ”.

-