CHÀO ĐÓN CÁC BẠN LỚP 9.2
ĐẾN VỚI TIẾT HỌC VẬT LÝ

ÔN TẬP KIẾN THỨC LỚP 7
1. Ta nhận biết được ánh sáng khi nào ?
Ta nhận biết được ánh sáng khi có ánh sáng truyền vào mắt ta.
2. Ta nhìn thấy một vật khi nào ?
Ta nhìn thấy một vật khi có ánh sáng từ vật đó truyền vào mắt ta.
3. Đường truyền của ánh sáng được biểu diễn bằng cách nào ?
Đường truyền của ánh sáng được biểu diễn bằng một đường thẳng có mũi
tên chỉ hướng gọi là tia sáng.
4. Định luật truyền thẳng của ánh sáng ?
Định luật truyền thẳng của ánh sáng : Trong môi trường trong suốt và đồng

5. Định luật phản xạ ánh sáng?
• Tia phản xạ nằm trong cùng mặt phẳng với tia tới và đường pháp tuyến.
• Góc phản xạ bằng góc tới (i' = i)

S

N
i i
'
I

R

Tại sao đũa, bút chì, ống hút,… khi đặt vào trong cốc
thủy tinh có nước lại gặp hiện tượng như trên?

Tiết 47- Bài 40

HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ
ÁNH SÁNG

 I. Hiện tượng khúc xạ ánh sáng
 1. Quan sát
Quan sát hình bên và nêu nhận xét về
S
đường truyền tia sáng:
a)Từ S đến I ( trong không khí ).

 đường thẳng.
b)Từ I đến K ( trong nước ).

 đường thẳng.

Mặt phân cách

I

P

Q

Nước

c)Từ S đến mặt phân cách rồi đến K.
 đường gãy khúc (gãy khúc tại I)

N

Không
khí

,
N

K

Tia sáng truyền từ không
khí sang nước (tức là truyền S
từ môi trường trong suốt
này sang môi trường trong
P
suốt khác) thì bị gãy khúc
tại mặt phân cách giữa hai
môi trường. gọi là hiện
tượng khúc xạ ánh sáng.

Không
khí

N
I

Q

Nước

,
N

K

 2. Kết luận
* Hiện tượng tia sáng truyền từ môi trường trong
suốt này sang môi trường trong suốt khác bị gãy khúc
tại mặt phân cách giữa hai môi trường, được gọi là
hiện tượng khúc xạ ánh sáng.

 3. Một vài khái niệm

- I là điểm tới, SI là tia tới.
- IK là tia khúc xạ.
- Đường NN' vuông góc với mặt phân
cách là pháp tuyến tại điểm tới.
SIN

là góc tới, ký hiệu i .

S

N
i
I

P

Q

r
- K I N' là góc khúc xạ, ký hiệu r.

- PQ là mặt phân cách giữa hai môi trường.
- Mặt phẳng chứa tia tới SI và pháp tuyến
NN' là mặt phẳng
tới.

N'

K

 4. Thí nghiệm

- Quan sát đường truyền của một
tia sáng từ không khí sang nước.
- Trả lời C1, C2.

Em hãy ghi lại giá
trị của góc tới và
góc khúc xạ.

N
40
50
60
70
80

30

0 10
10
20
20

40

40
50
60
70
80

I

P 90

80
70
60
50

30

30

20

10 0 10 20

N'

90
80
70

30

40

Q

60
50

12

C2/ Đề xuất
phương án
để kiểm tra:
- Khi đổi
hướng tia
tới thì tia
khúc xạ như
thế nào?
- Em hãy
ghi lại giá
trị của góc
tới và góc
khúc xạ.

N
40
50
60
70
80

30

0 10
10
20
20

40

40
50
60
70
80

I

P 90

80
70
60
50

30

30

20

10 0 10 20

N'

90
80
70

30

40

Q

60
50

13

Góc
tới

Góc
khúc
xạ

So sánh góc
khúc xạ và
góc tới

1

300

200

2

400

300

Góc
khúc xạ
nhỏ hơn
góc tới

Lần

Tia khúc xạ có
nằm trong mặt
phẳng tới
không?
Có

 5. Kết luận
* Khi tia sáng truyền từ không khí sang nước thì:
- Tia khúc xạ nằm trong mặt phẳng tới.
- Góc khúc xạ nhỏ hơn góc tới.

C3: Hãy thể hiện kết luận trên bằng hình vẽ.
- Góc khúc xạ nhỏ hơn góc tới (r <
i)
S
- Tia khúc xạ nằm trong mặt
phẳng tới
P

Không khí

N
i

I

Nước

r
N'
K

Q

 II. Sự khúc xạ của tia sáng khi truyền từ nước sang không khí.
 1. Dự đoán
C4: - Kết luận trên có còn đúng trong trường hợp tia sáng truyền từ
nước sang không khí hay không ?
- Đề xuất một phương án thí nghiệm để kiểm tra dự đoán đó.
Phương án: Đặt nguồn sáng trong nước, ở đáy bình, hoặc chiếu tia
sáng qua đáy bình vào nước rồi sang không khí.
Tiến hành thí nghiệm như trường hợp ánh sáng truyền từ
không khí sang nước
 2. Thí nghiệm kiểm tra

N
40
50
60
70
80

P

90
80
70
60
50

40

30

0 10
10
20
20

30

40
50
60
70
80

I

30

20

10 0 10 20

N'

90
80
70

30

40

Q

60
50

18

N
40
50
60
70
80

P

90
80
70
60
50

40

30

0 10
10
20
20

30

40
50
60
70
80

I

30

20

10 0 10 20

N'

90
80
70

30

40

Q

60
50

19

 3. Kết luận
* Khi tia sáng truyền từ nước sang không khí thì:
- Tia khúc xạ nằm trong mặt phẳng tới
- Góc khúc xạ lớn hơn góc tới (r >i)

 III. Vận
dụng

C7: Phân biệt các hiện tượng khúc xạ và phản xạ ánh sáng.
HIỆN TƯỢNG PHẢN XẠ ÁNH
SÁNG

HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH
SÁNG

-Tia tới gặp mặt phân cách giữa
hai môi trường ...........................
bị hắt trở lại môi
……………………
........
trường trong suốt cũ.

-Tia tới gặp mặt phân cách giữa
hai môi trường ………......................
bị gãy khúc và
…………………………………………
tiếp tục truyền vào môi trường
………

- Góc phản xạ ……....góc
tới.
bằng

- Góc khúc xạ ………..........góc tới.

trong suốt thứ hai.

không bằng

C8/ Giải thích hiện tượng nêu ở phần mở
bài

Tại sao khi nhúng trong nước, ta thấy chiếc đũa bị gãy khúc ?
22

1) Cách vẽ nào biểu diễn đúng hiện tượng
khúc xạ của tia sáng khi đi từ không khí
(Kk) vào nước ?
Kk

S

N

P

I

Nước

A
Kk

S

P

N
I

Nước

C

Q

N

P

Q
K

N'

Kk

S

Tiếc quá . . !
Em
Tiếcchọn
quá .sai
. ! rồi.
Em quá
chọn. .sai
Tiếc
! rồi
Em
chọn
Hoan
hô.sai. .rồi.
!

Đúng rồi . . !

I

Nước

B
Kk

N

P

I

Nước

K N'

D
D

K

N'

S

Q

N'

Q
K

2) Tia nào sau đây là tia khúc xạ của tia tới
SI? Vì sao?
a) Tia IA?
b) Tia IB?

c) Tia IC?
d) Tia ID?

Tia chọn là tia IC vì
khi ánh sáng truyền
từ nước sang không
khí thì góc khúc xạ
lớn hơn góc tới

B

A

N

C

P Không khí
Nước

D

Q

I

N'

S

3) Tia nào sau đây là tia khúc xạ của tia tới SI? Vì sao?
a) Tia IA?
b) Tia IB?
c) Tia IC?
d) Tia ID?

Tia chọn là tia IB vì
khi ánh sáng truyền
từ không khí sang
nước thì góc khúc xạ
nhỏ hơn góc tới

N

S

D

Không khí
P

Q

I

Nước
C
N'

B

A

CÓ THỂ EM CHƯA BIẾT

Tại sao ta lại nhìn thấy cầu vồng ?

Hướng dẫn về nhà
- Học bài
- Đọc phần: “Có thể em chưa
biết”
- Làm bài tập trong SBT

- Tiết
48: Giải bài tập về hiện tượng khúc
xạ ánh sáng