THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
KHỞI ĐỘNG

Hắn bắt tôi cầm đèn pin còn hắn cúi
xuống, sờ soạng dưới đáy. Cái hố đã
vô tình trở thành một hố rác với đủ
các loại sỏi cát, lá khô, giấy vụn, …

THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
KHỞI ĐỘNG

Dấu câu
Công dụng
- Dấu phẩy (1):
- ngăn cách các vị ngữ
- Các dấu phẩy còn lại - ngăn cách các sự vật (các thành
 
phần trong một phép liệt kê).
- Dấu ba chấm (dấu
chấm lửng)

- cho biết nhiều sự vật, hiện tượng
tương tự chưa liệt kê hết.

- Dấu chấm

- kết thúc câu.

1) Sau khi có vẻ đã hài lòng, nó lôi trong túi ra ba bốn lọ nhỏ, cái màu đỏ,
cái màu vàng, cái màu xanh lục,… đểu do nó tự chế.
(Bức tranh của em gái tôi – Tạ Duy Anh)
2) Hay là bây giờ em nghĩ thế này… Song anh có cho phép nói em mới dám
nói…
( Dế Mèn phiêu lưu kí – Tô Hoài)
3) Tôi đã đọc đâu đó một câu rất hay: "Chỗ giống nhau nhất của mọi người
trên thế gian này là… không ai giống ai cả".
( Xem người ta kìa! – Lạc Thanh)

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

Câu

Công dụng

a) Sau khi có vẻ đã hài lòng, nó lôi trong túi ra ba
bốn lọ nhỏ, cái màu đỏ, cái màu vàng, cái màu
xanh lục,… đều do nó tự chế.

 

b) Hay là bây giờ em nghĩ thế này… Song anh
có cho phép nói em mới dám nói…

 

c) Tôi đã đọc đâu đó một câu rất hay: "Chỗ
giống nhau nhất của mọi người trên thế gian này
là… không ai giống ai cả".

 

Câu

Phiếu phản hồi PHT số 1

Công dụng

a) Sau khi có vẻ đã hài lòng, nó lôi trong túi ra ba - Dấu chấm lửng biểu đạt còn nhiều sự
bốn lọ nhỏ, cái màu đỏ, cái màu vàng, cái màu vật, hiện tượng tương tự chưa liệt kê
xanh lục,… đều do nó tự chế.
hết khi kết hợp dấu phẩy đứng trước
nó.
 
b) Hay là bây giờ em nghĩ thế này… Song anh Dấu chấm lửng thể hiện lời nói bỏ dở,
ngập ngừng, ngắt quãng. 
có cho phép nói em mới dám nói…
c) Tôi đã đọc đâu đó một câu rất hay: "Chỗ
giống nhau nhất của mọi người trên thế gian này
là… không ai giống ai cả".

Dấu chấm lửng làm giãn nhịp điệu câu
văn, chuẩn bị cho sự xuất hiện của một
từ ngữ biểu thị nội dung bất ngờ
thường có sắc thái hài hước, châm
biếm. 

THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
THỰC HÀNH

Bài tập 1 trang 41

a) Nhưng tôi chạm ngay vào một vật rắn. Tôi níu
lấy nó. Tôi cảm thấy mình được đưa lên mặt nước
và dễ thở hơn... Tôi ngất đi...
- Công dụng: Dấu chấm lửng thể hiện lời nói bỏ dở, ngắt
quãng.

THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
THỰC HÀNH

Bài tập 1 trang 41

b)Chính chúng ta đã biết rõ hơn ai hết tốc độ con tàu
này! Muốn đạt tốc độ đó cần có máy móc; muốn điều
khiển máy móc, phải có thợ. Từ đó tôi kết luận rằng...
chúng ta đã thoát chết!
- Công dụng: Dấu chấm lửng có tác dụng làm giãn nhịp
điệu câu văn và chuẩn bị cho sự xuất hiện của từ ngữ biểu thị
nội dung bất ngờ.

THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
THỰC HÀNH

c) Chúng tôi lần mò từng ngóc ngách, từ điện thờ thần A-pô-lô đến thánh
đường A-then-na Pờ-rô-nai-a, thậm chí không bỏ sót những vết tích còn lại
của đấu trường, rạp hát,… bên bờ suối Cát-xta-líc.
- Tớ nghĩ ta nên quay lại điện thờ thần A-pô-lô, vì trong câu đố có nhắc đến
vị thần đội vòng nguyệt quế và nhấn mạnh rằng chúng ta cần phải bày tỏ
lòng thành kính…. Tôi kết luận sau khi đã kiểm tra một vòng.
- Có lí! Nhưng mà cái khoản bày tỏ lòng thành kinh ấy, cậu bày tỏ đi nhé...
- Công dụng: + Dấu chấm lửng trong câu văn thứ nhất cho biết các sự vật,
hiện tượng tương tự chưa liệt kê hết.
+ Dấu chấm lửng trong hai câu văn sau thể hiện lời nói bỏ dở.

THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
THỰC HÀNH

Bài tập 2 trang 42

Tìm trong văn bản Đường vào trung tâm vũ trụ một câu có dấu
chấm lửng với công dụng làm giãn nhịp điệu câu văn, chuẩn bị cho
sự xuất hiện của một từ ngữ biểu thị nội dung hài hước.
2) Đoạn trích từ Theo truyền thuyết đến Tôi khích (tr36) để tìm ra
câu:
- Chẳng qua chỉ là cái... ổ voi thôi mà! Ai bảo có người “mắt
toét”! - Tôi khích.

Công dụng của dấu ngoặc kép
VD: Mình thoạt nghĩ: “Ngày hôm nay chắc chắn sẽ vui lắm!”
- Đánh dấu từ ngữ, câu, đoạn dẫn trực tiếp.
VD: Hòa “cây Toán” của lớp lúc nào cũng mang lại kết quả bất ngờ.
- Đánh dấu từ ngữ được hiểu theo nghĩa đặc biệt hay có hàm ý
mỉa mai.
VD: Truyện “Cuộc chạm trán trên đại dương” của Giuyn Vec-nơ đã lôi
cuốn người đọc bởi những tình tiết li kì, gay cấn.
- Đánh dấu tên tác phẩm, tờ báo, tập san... được dẫn.

THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
THỰC HÀNH

Bài tập 3 trang 42

Nêu công dụng của dấu ngoặc kép trong các câu sau:
a) Cả Thần Đồng và tôi đều tin “cái rốn" ấy hẳn vẫn còn ở trong đền
chứ không thể là hòn đá Ôm-phe-lốt kia.
- Công dụng: Dấu ngoặc kép dùng để đánh dấu từ ngữ được hiểu
theo nghĩa đặc biệt.
b) Câu hỏi đầu tiên chạy qua đầu hắn chắc chắn là: Sao có thể lưu giữ
được những “hiện vật” này?
- Công dụng: Dấu ngoặc kép dùng để đánh dấu từ ngữ được hiểu
theo nghĩa đặc biệt.

THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
THỰC HÀNH

Bài tập 4 trang 42
Viết đoạn văn (khoảng 5-7 câu) về một nội dung được gợi ra từ văn bản
Đường vào trung tâm vũ trụ, trong dó có sử dụng dấu chấm lửng.
GỢI Ý: Các em có thể viết về các nội dung sau.
(1) Khi quay trở lại bảo tàng để “mượn” hòn đá Ôm-phe-lốt, Thần Đồng đã
xử trí như thế nào để có thể “qua mặt” được sự canh gác cẩn mật của bảo vệ
bảo tàng?
(2) Trong lúc cố gắng thoát khỏi Tâm Vũ Trụ, nhân vật “tôi” và Thần Đồng
đã gặp khó khăn, cản trở hay nhận được sự giúp đỡ từ những loài sống ở khu
rừng cổ sinh và thảo nguyên?

Bảng kiểm kĩ năng viết đoạn văn có sử dụng dấu chấm lửng
Stt

Tiêu chí

1

Đảm bảo hình thức đoạn văn với dung lượng khoảng 5 - 7
câu.

2

Đoạn văn đúng chủ đề:
Viết đoạn văn về một nội dung được gợi ra từ văn bản
Đường vào trung tâm vũ trụ

3

Đoạn văn có sử dụng dấu chấm lửng

4

Dấu chấm lửng được sử dụng một cách phù hợp

Đạt

Chưa
đạt

Đoạn văn tham khảo
Sau khi đọc xong văn bản "Đường vào trung
tâm vũ trụ", tôi đã tưởng ra một thế giới diệu kì ở
tâm Trái Đất. Ở thế giới đó có tất cả các loài động
vật từ xa xưa, từ cổ tích cho đến nay. Đó là những
con khủng long, là người cá, chuồn chuồn,... Tôi
ước gì mình cũng có thể biết cách để có được "bước
nhảy không gian". Khi đó, tôi có thể đi bất cứ đâu
mà mình muốn.