Bài 8 -THTV TP biệt lập (T1)
- 0 / 0
-
(Tài liệu chưa được thẩm định)
Nguồn:
Người gửi: Bùi Thị Việt Hằng
Ngày gửi: 21h:12' 17-03-2024
Dung lượng: 942.4 KB
Số lượt tải: 331
Nguồn:
Người gửi: Bùi Thị Việt Hằng
Ngày gửi: 21h:12' 17-03-2024
Dung lượng: 942.4 KB
Số lượt tải: 331
Số lượt thích:
0 người
Hoạt động mở đầu
Theo em, các từ in đậm
dưới đây có vai trò, tác
dụng gì trong câu?
1.Ôi, chiếc váy đó mới đẹp làm sao!
2. Hình như dạo này bạn tăng cân lên
thì phải, trông đầy đặn hẳn lên.
Hoạt động mở đầu
1.Từ “Ôi”: thể hiện cảm xúc bất ngờ,
vui sướng của người nói (người viết)
khi nhìn thấy một chiếc váy đẹp.
2. Từ “Hình như”: thể hiện sự đánh giá
chưa chắc chắn của người nói về sự
việc.
1.Ôi, chiếc váy đó mới đẹp làm sao.
2. Hình như dạo này bạn tăng cân lên
thì phải, trông đầy đặn hẳn lên
BÀI 8 : NHÀ VĂN VÀ TRANG VIẾT
THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
Thành phần biệt lập
Hoạt động hình thành kiến thức
I. Lý thuyết:
1. Khái niệm thành phần biệt lập:
- Là
thành phần không nằm trong cấu trúc cú pháp của
câu( CN,VN,TN,ĐN, BN) và cũng không tham gia vào việc diễn đạt
nghĩa sự việc của câu.
- Các loại TP biệt lập:
+ TP tình thái.
+ TP cảm thán
Dựa vào kiến thức đã học và
+ TP gọi – đáp
phần chuẩn bị bài ở nhà, trả lời
+ TP chêm xen ( phụ chú)
các câu hỏi sau:
- Theo em, thế nào là thành
phần biệt lập?
- Có những loại thành phần biệt lập
nào?
Hoạt động hình thành kiến thức
I. Lý thuyết:
2. Nhận biết đặc điểm và ý nghĩa của thành phần tình thái, thành phần cảm thán:
a/ Thành phần tình thái
Em hãy cho biết dấu hiệu nhận biết và ý nghĩa của thành phần
tình thái, thành phần cảm thán được in đậm trong những câu
sau ?
a/ Có vẻ như chị Hoa chưa về nhà mẹ ạ!
b/Tôi dám chắc bạn Lan không muốn nói câu chuyện này ở đây.
c/ Theo tôi thì anh nên ở nhà nghỉ ngơi cho khoẻ rồi sau đó mới
đi công tác.
d/ Ồ, con chuồn chuồn đẹp quá!
đ/ Trời ơi, thật không thể tin nổi !
Hoạt động hình thành kiến thức
I. Lý thuyết:
2. Nhận biết đặc điểm và ý nghĩa của thành phần tình thái, thành phần cảm thán:
a/ Thành phần tình thái
* Xét ví dụ
- Từ “có vẻ như” : thể hiện sự đánh giá thiếu tin cậy.
+ Từ “ dám chắc”: thể hiện sự đánh giá về tính chính xác.
+ Từ “theo tôi”: thể hiện quan điểm cá nhân.
• Kết luận:
- Dấu hiệu nhận biết: thông qua các từ chỉ mức độ: chắc chắn, chắc chắn là,
có lẽ, ắt hẳn, chắc hẳn, hẳn là, ngộ nhỡ, hình như, chẳng lẽ, hay là...
- Ý nghĩa:
+ Nêu độ tin cậy đối với sự việc được nói đến trong câu.
+ Nêu nguồn ý kiến của sự việc nói đến trong câu.
+ Nêu thái độ, quan hệ giữa người nói với người nghe.
+ Thái độ giữa người nói và người nghe, thể hiện qua các từ xưng hô.
Hoạt động hình thành kiến thức
I. Lý thuyết:
2. Nhận biết đặc điểm và ý nghĩa của thành phần tình thái, thành phần cảm thán:
a/ Thành phần tình thái:
b/ Thành phần cảm thán:
* Xét ví dụ SGK/tr66:
- Từ “ Ồ”: bộc lộ sự ngạc nhiên.
- Từ “ trời ơi ”: bộc lộ cảm xúc bất ngờ.
* Kết luận:
- Dấu hiệu nhận biết: qua các câu nói, câu viết có chứa các từ ngữ
cảm thán: ồ,ôi, a, ối, trời, lạy trời, trời ơi, giời ơi, than ối, hỡi ơi...
- Ý nghĩa: Thể cảm xúc của người viết, người nói.
Lưu ý :
-Khi thành phần cảm thán đứng tách riêng thành câu thì đó là
câu đặc biệt, không còn là thành phẩn biệt lập .
Hoạt động Luyện tập
Bài tập 1/tr.66:
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
(Nhận biết thành phần tình thái và ý nghĩa của thành phần tình thái trong ngữ cảnh)
Câu
Thành phần tình thái
Ý nghĩa
a)
Mặt nữa, “Da trời ai nhuộm mà xanh ngắt” chắc hẳn không phải là trời
một đêm trăng, mà phải là trời một buổi chiều.
(Xuân Diệu, Nhà thơ của quê hương làng cảnh Việt Nam)
…….
b)
Mà tôi nhớ một cái gì đấy, hình như mẹ tôi, cái cửa sổ, hoặc những
ngôi sao to trên bầu trời thành phố. Phải, có thể là những cái đó…
(Lê Minh Khuê, Những ngôi sao xa xôi)….
Con cá nằm yên. Có lẽ vì thấm mệt nên giờ đây nó ngủ.
(Giuyn Véc-nơ, Cuộc chạm trán trên đại dương)
……
c
……
Hoạt động Luyện tập
Bài tập 1/tr.66:
Câu
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Thành phần tình thái
Ý nghĩa
a)
Mặt nữa, “Da trời ai nhuộm mà xanh ngắt” chắc hẳn không phải
thể hiện thái độ
là trời một đêm trăng, mà phải là trời một buổi chiều.
chắc chắn với nội
(Xuân Diệu, Nhà thơ của quê hương làng cảnh Việt Nam) dung được nhắc đến
trong câu.
b)
Mà tôi nhớ một cái gì đấy, hình như mẹ tôi, cái cửa sổ, hoặc
những ngôi sao to trên bầu trời thành phố. Phải, có thể là những
cái đó…
(Lê Minh Khuê, Những ngôi sao xa xôi)….
Con cá nằm yên. Có lẽ vì thấm mệt nên giờ đây nó ngủ.
(Giuyn Véc-nơ, Cuộc chạm trán trên đại dương)
c
thể hiện thái độ
phỏng đoán không
chắc chắn.
dự đoán của người
viết về sự vật, hiện
tượng được nhắc
đến trong câu.
Hoạt động Luyện tập
Bài tập 3/tr.66:
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
(Nhận biết thành phần cảm thán và ý nghĩa của thành phần cảm thán trong ngữ cảnh)
Câu
Thành phần cảm thán
Ý nghĩa
a) Trời ơi, ước gì thầy Đuy-sen là anh ruột của tôi!
…….
b)
……
(Trin-ghi-dơ Ai-tơ-ma-tốp, Người thầy đầu tiên)
Má tôi cũng coi nó là gió Tết, nghe gió, má thuận miệng hát
“Cấy rồi mùa qua sông cấy mướn. Ông trời ổng thổi ngọn chướng
buồn cha chả là buồn…” rồi thở dài cái thượt “Ứ hự, lụi hụi mà
hết năm”.
(Nguyễn Ngọc Tư, Trở gió)
Hoạt động Luyện tập
Bài tập 1,3/tr.66:
Câu
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
Thành phần cảm thán
Ý nghĩa
a) Trời ơi, ước gì thầy Đuy-sen là anh ruột của tôi!
Bộc lộ cảm xúc thán
(Trin-ghi-dơ Ai-tơ-ma-tốp, Người thầy đầu tiên) phục và cầu khẩn ước
gì thầy Đuy-sen là
anh ruột của mình.
b)
Má tôi cũng coi nó là gió Tết, nghe gió, má thuận miệng hát
“Cấy rồi mùa qua sông cấy mướn. Ông trời ổng thổi ngọn chướng Bộc lộ cảm xúc ngỡ
ngàng và tiếc rẻ thời
buồn cha chả là buồn…” rồi thở dài cái thượt “Ứ hự, lụi hụi mà
gian đã qua.
hết năm”.
(Nguyễn Ngọc Tư, Trở gió )
Hoạt động Luyện tập
Trò chơi:
NÓI ĐÚNG – VIẾT CHUẨN
Luật chơi: Cuộc thi gồm 2 vòng, chia lớp làm 2 đội
Thời gian: 5 phút
Nội dung :
+ Tìm 5 từ ngữ chỉ thái độ, cách đánh giá của người
nói về mức độ tin cậy của sự việc được nói tới.
+ Đặt câu với mỗi từ tìm được.
+ Vòng 1: 5 HS tham gia
+ Vòng 2: 5 HS còn lại tham gia.
Hoạt động Luyện tập
Trò chơi:
NÓI ĐÚNG – VIẾT CHUẨN
ĐÁP ÁN:
3 – 5 từ chỉ thái độ, cách đánh giá của người nói về mức độ tin
cậy (theo trình tự tăng dần) của sự việc được nói tới: có vẻ như chắc - chắc chắn.
- Đặt câu:
1. Có vẻ như Lan đang rất vui mừng.
2. Chắc chiều nay sẽ mưa đấy bạn à!
3. Tôi chắc chắn sẽ được học sinh giỏi năm học này.
Bài tập bổ sung
Bài 1. Trong những thành phần được gạch chân dưới đây, thành phần nào
không phải là thành phần tình thái?Vì sao?
a) Tóm lại, người khiêm tốn là người biết mình, biết người.
b) Lão nhỏ nhẹ và dài dòng thật. Nhưng đại khái có thể rút vào hai việc: việc thứ
nhất, lão thì già, con đi vắng, vả lại cũng còn dại lắm…Việc thứ hai: lão già yếu
lắm rồi,…
a) “Tóm lại”: Không phải là thành phần
tình thái.
b) Nhưng, việc thứ nhất, việc thứ hai:
-> Không phải thành phần tình thái.
Bài 2. Các thành phần cảm thán trong những câu sau có ý
nghĩa khác nhau như thế nào?
a) Ơ kìa, sao lại đi đằng ấy?
b) Ối, chân tớ không đi được nữa rồi.
c) Ui chao, sao lại đến nông nỗi này cơ chứ?
d) A, tìm thấy quyển sách Ngữ văn đây rồi!
a) “Ơ kìa”: biểu thị sự ngạc nhiên với điều đang diễn ra.
b) “Ối”: biểu thị cảm xúc bị tác động gây đau.
c) “Ui chao”: biểu thị sự than vãn, phàn nàn.
d) “A”: biểu thị sự vui mừng.
Hoạt động vận dụng
Hoạt động cá nhân
Yêu cầu:
Viết đoạn văn khoảng 8 câu giới thiệu vài
nét về nhà thơ Xuân Diệu. Trong đoạn văn có
thành phần biệt lập tình thái.
( Gạch chân, chỉ rõ )
Hoạt động vận dụng
Bảng kiểm kĩ năng viết đoạn văn
STT
Tiêu chí
1 Đảm bảo hình thức đoạn văn với dung lượng khoảng
8 câu.
2 Đoạn văn đúng nội dung : Giới thiệu về nhà thơ
Xuân Diệu.
3 Đoạn văn đảm bảo tính liên kết giữa các câu trong
đoạn văn.
4 Đoạn văn đảm bảo về yêu cầu về chính tả, cách sử
dụng từ ngữ, ngữ pháp, có sử dụng thành phần tình
thái.
Đạt
Chưa
đạt
Hướng dẫn tự học
- Hoàn thiện đầy đủ các bài tập vào vở.
- Đọc trước văn bản “Đọc văn – cuộc chơi tìm
ý nghĩa ” (Trần Đình Sử) và trả lời câu hỏi
SGK.
Theo em, các từ in đậm
dưới đây có vai trò, tác
dụng gì trong câu?
1.Ôi, chiếc váy đó mới đẹp làm sao!
2. Hình như dạo này bạn tăng cân lên
thì phải, trông đầy đặn hẳn lên.
Hoạt động mở đầu
1.Từ “Ôi”: thể hiện cảm xúc bất ngờ,
vui sướng của người nói (người viết)
khi nhìn thấy một chiếc váy đẹp.
2. Từ “Hình như”: thể hiện sự đánh giá
chưa chắc chắn của người nói về sự
việc.
1.Ôi, chiếc váy đó mới đẹp làm sao.
2. Hình như dạo này bạn tăng cân lên
thì phải, trông đầy đặn hẳn lên
BÀI 8 : NHÀ VĂN VÀ TRANG VIẾT
THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
Thành phần biệt lập
Hoạt động hình thành kiến thức
I. Lý thuyết:
1. Khái niệm thành phần biệt lập:
- Là
thành phần không nằm trong cấu trúc cú pháp của
câu( CN,VN,TN,ĐN, BN) và cũng không tham gia vào việc diễn đạt
nghĩa sự việc của câu.
- Các loại TP biệt lập:
+ TP tình thái.
+ TP cảm thán
Dựa vào kiến thức đã học và
+ TP gọi – đáp
phần chuẩn bị bài ở nhà, trả lời
+ TP chêm xen ( phụ chú)
các câu hỏi sau:
- Theo em, thế nào là thành
phần biệt lập?
- Có những loại thành phần biệt lập
nào?
Hoạt động hình thành kiến thức
I. Lý thuyết:
2. Nhận biết đặc điểm và ý nghĩa của thành phần tình thái, thành phần cảm thán:
a/ Thành phần tình thái
Em hãy cho biết dấu hiệu nhận biết và ý nghĩa của thành phần
tình thái, thành phần cảm thán được in đậm trong những câu
sau ?
a/ Có vẻ như chị Hoa chưa về nhà mẹ ạ!
b/Tôi dám chắc bạn Lan không muốn nói câu chuyện này ở đây.
c/ Theo tôi thì anh nên ở nhà nghỉ ngơi cho khoẻ rồi sau đó mới
đi công tác.
d/ Ồ, con chuồn chuồn đẹp quá!
đ/ Trời ơi, thật không thể tin nổi !
Hoạt động hình thành kiến thức
I. Lý thuyết:
2. Nhận biết đặc điểm và ý nghĩa của thành phần tình thái, thành phần cảm thán:
a/ Thành phần tình thái
* Xét ví dụ
- Từ “có vẻ như” : thể hiện sự đánh giá thiếu tin cậy.
+ Từ “ dám chắc”: thể hiện sự đánh giá về tính chính xác.
+ Từ “theo tôi”: thể hiện quan điểm cá nhân.
• Kết luận:
- Dấu hiệu nhận biết: thông qua các từ chỉ mức độ: chắc chắn, chắc chắn là,
có lẽ, ắt hẳn, chắc hẳn, hẳn là, ngộ nhỡ, hình như, chẳng lẽ, hay là...
- Ý nghĩa:
+ Nêu độ tin cậy đối với sự việc được nói đến trong câu.
+ Nêu nguồn ý kiến của sự việc nói đến trong câu.
+ Nêu thái độ, quan hệ giữa người nói với người nghe.
+ Thái độ giữa người nói và người nghe, thể hiện qua các từ xưng hô.
Hoạt động hình thành kiến thức
I. Lý thuyết:
2. Nhận biết đặc điểm và ý nghĩa của thành phần tình thái, thành phần cảm thán:
a/ Thành phần tình thái:
b/ Thành phần cảm thán:
* Xét ví dụ SGK/tr66:
- Từ “ Ồ”: bộc lộ sự ngạc nhiên.
- Từ “ trời ơi ”: bộc lộ cảm xúc bất ngờ.
* Kết luận:
- Dấu hiệu nhận biết: qua các câu nói, câu viết có chứa các từ ngữ
cảm thán: ồ,ôi, a, ối, trời, lạy trời, trời ơi, giời ơi, than ối, hỡi ơi...
- Ý nghĩa: Thể cảm xúc của người viết, người nói.
Lưu ý :
-Khi thành phần cảm thán đứng tách riêng thành câu thì đó là
câu đặc biệt, không còn là thành phẩn biệt lập .
Hoạt động Luyện tập
Bài tập 1/tr.66:
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
(Nhận biết thành phần tình thái và ý nghĩa của thành phần tình thái trong ngữ cảnh)
Câu
Thành phần tình thái
Ý nghĩa
a)
Mặt nữa, “Da trời ai nhuộm mà xanh ngắt” chắc hẳn không phải là trời
một đêm trăng, mà phải là trời một buổi chiều.
(Xuân Diệu, Nhà thơ của quê hương làng cảnh Việt Nam)
…….
b)
Mà tôi nhớ một cái gì đấy, hình như mẹ tôi, cái cửa sổ, hoặc những
ngôi sao to trên bầu trời thành phố. Phải, có thể là những cái đó…
(Lê Minh Khuê, Những ngôi sao xa xôi)….
Con cá nằm yên. Có lẽ vì thấm mệt nên giờ đây nó ngủ.
(Giuyn Véc-nơ, Cuộc chạm trán trên đại dương)
……
c
……
Hoạt động Luyện tập
Bài tập 1/tr.66:
Câu
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Thành phần tình thái
Ý nghĩa
a)
Mặt nữa, “Da trời ai nhuộm mà xanh ngắt” chắc hẳn không phải
thể hiện thái độ
là trời một đêm trăng, mà phải là trời một buổi chiều.
chắc chắn với nội
(Xuân Diệu, Nhà thơ của quê hương làng cảnh Việt Nam) dung được nhắc đến
trong câu.
b)
Mà tôi nhớ một cái gì đấy, hình như mẹ tôi, cái cửa sổ, hoặc
những ngôi sao to trên bầu trời thành phố. Phải, có thể là những
cái đó…
(Lê Minh Khuê, Những ngôi sao xa xôi)….
Con cá nằm yên. Có lẽ vì thấm mệt nên giờ đây nó ngủ.
(Giuyn Véc-nơ, Cuộc chạm trán trên đại dương)
c
thể hiện thái độ
phỏng đoán không
chắc chắn.
dự đoán của người
viết về sự vật, hiện
tượng được nhắc
đến trong câu.
Hoạt động Luyện tập
Bài tập 3/tr.66:
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
(Nhận biết thành phần cảm thán và ý nghĩa của thành phần cảm thán trong ngữ cảnh)
Câu
Thành phần cảm thán
Ý nghĩa
a) Trời ơi, ước gì thầy Đuy-sen là anh ruột của tôi!
…….
b)
……
(Trin-ghi-dơ Ai-tơ-ma-tốp, Người thầy đầu tiên)
Má tôi cũng coi nó là gió Tết, nghe gió, má thuận miệng hát
“Cấy rồi mùa qua sông cấy mướn. Ông trời ổng thổi ngọn chướng
buồn cha chả là buồn…” rồi thở dài cái thượt “Ứ hự, lụi hụi mà
hết năm”.
(Nguyễn Ngọc Tư, Trở gió)
Hoạt động Luyện tập
Bài tập 1,3/tr.66:
Câu
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
Thành phần cảm thán
Ý nghĩa
a) Trời ơi, ước gì thầy Đuy-sen là anh ruột của tôi!
Bộc lộ cảm xúc thán
(Trin-ghi-dơ Ai-tơ-ma-tốp, Người thầy đầu tiên) phục và cầu khẩn ước
gì thầy Đuy-sen là
anh ruột của mình.
b)
Má tôi cũng coi nó là gió Tết, nghe gió, má thuận miệng hát
“Cấy rồi mùa qua sông cấy mướn. Ông trời ổng thổi ngọn chướng Bộc lộ cảm xúc ngỡ
ngàng và tiếc rẻ thời
buồn cha chả là buồn…” rồi thở dài cái thượt “Ứ hự, lụi hụi mà
gian đã qua.
hết năm”.
(Nguyễn Ngọc Tư, Trở gió )
Hoạt động Luyện tập
Trò chơi:
NÓI ĐÚNG – VIẾT CHUẨN
Luật chơi: Cuộc thi gồm 2 vòng, chia lớp làm 2 đội
Thời gian: 5 phút
Nội dung :
+ Tìm 5 từ ngữ chỉ thái độ, cách đánh giá của người
nói về mức độ tin cậy của sự việc được nói tới.
+ Đặt câu với mỗi từ tìm được.
+ Vòng 1: 5 HS tham gia
+ Vòng 2: 5 HS còn lại tham gia.
Hoạt động Luyện tập
Trò chơi:
NÓI ĐÚNG – VIẾT CHUẨN
ĐÁP ÁN:
3 – 5 từ chỉ thái độ, cách đánh giá của người nói về mức độ tin
cậy (theo trình tự tăng dần) của sự việc được nói tới: có vẻ như chắc - chắc chắn.
- Đặt câu:
1. Có vẻ như Lan đang rất vui mừng.
2. Chắc chiều nay sẽ mưa đấy bạn à!
3. Tôi chắc chắn sẽ được học sinh giỏi năm học này.
Bài tập bổ sung
Bài 1. Trong những thành phần được gạch chân dưới đây, thành phần nào
không phải là thành phần tình thái?Vì sao?
a) Tóm lại, người khiêm tốn là người biết mình, biết người.
b) Lão nhỏ nhẹ và dài dòng thật. Nhưng đại khái có thể rút vào hai việc: việc thứ
nhất, lão thì già, con đi vắng, vả lại cũng còn dại lắm…Việc thứ hai: lão già yếu
lắm rồi,…
a) “Tóm lại”: Không phải là thành phần
tình thái.
b) Nhưng, việc thứ nhất, việc thứ hai:
-> Không phải thành phần tình thái.
Bài 2. Các thành phần cảm thán trong những câu sau có ý
nghĩa khác nhau như thế nào?
a) Ơ kìa, sao lại đi đằng ấy?
b) Ối, chân tớ không đi được nữa rồi.
c) Ui chao, sao lại đến nông nỗi này cơ chứ?
d) A, tìm thấy quyển sách Ngữ văn đây rồi!
a) “Ơ kìa”: biểu thị sự ngạc nhiên với điều đang diễn ra.
b) “Ối”: biểu thị cảm xúc bị tác động gây đau.
c) “Ui chao”: biểu thị sự than vãn, phàn nàn.
d) “A”: biểu thị sự vui mừng.
Hoạt động vận dụng
Hoạt động cá nhân
Yêu cầu:
Viết đoạn văn khoảng 8 câu giới thiệu vài
nét về nhà thơ Xuân Diệu. Trong đoạn văn có
thành phần biệt lập tình thái.
( Gạch chân, chỉ rõ )
Hoạt động vận dụng
Bảng kiểm kĩ năng viết đoạn văn
STT
Tiêu chí
1 Đảm bảo hình thức đoạn văn với dung lượng khoảng
8 câu.
2 Đoạn văn đúng nội dung : Giới thiệu về nhà thơ
Xuân Diệu.
3 Đoạn văn đảm bảo tính liên kết giữa các câu trong
đoạn văn.
4 Đoạn văn đảm bảo về yêu cầu về chính tả, cách sử
dụng từ ngữ, ngữ pháp, có sử dụng thành phần tình
thái.
Đạt
Chưa
đạt
Hướng dẫn tự học
- Hoàn thiện đầy đủ các bài tập vào vở.
- Đọc trước văn bản “Đọc văn – cuộc chơi tìm
ý nghĩa ” (Trần Đình Sử) và trả lời câu hỏi
SGK.
Các ý kiến mới nhất