Bài 28.
Động lượng

Đặt vấn đề

video: Bowling Ball Elastic Collisions - YouTube

Nhận xét về chuyển động của vật trước và sau va chạm,
nguyên nhân gây ra sự thay đổi chuyển động.

Đặt vấn đề

Quan sát trên hình sgk KNTT. Trả lời câu hỏi kèm theo

1. Xe tải và xe ô tô chạy cùng vận tốc. Em hãy
cho biết động lượng của xe tải hay
xe ô tô lớn hơn?

Bài làm
- Động lượng của xe tải lớn hơn vì khối lượng của xe
tải lớn hơn

2. Trong trường hợp sút phạt 11 m, tại sao thủ
môn khó bắt bóng hơn nếu bóng
có động lượng tăng?

Bài làm
- Vì khi động lượng của quả bóng tăng tức là vận tốc
của bóng khi tới tay thủ môn tăng. Do vậy thủ môn
khó bắt bóng hơn

Thực hiện các thí nghiệm tìm hiểu về sự truyền
chuyển động trong tương tác giữa các vật như Hình 28.1.
Thảo luận:
- Trong thí nghiệm 1, vận tốc của
- hai viên bi A và B khi đến chân dốc có giống nhau
không?
Viên bi nào đẩy viên bi C lăn xa hơn? Tại sao?
- Trong thí nghiệm 2, ứng với độ dốc nào thì viên bi A có
vận tốc lớn hơn khi va chạm tới bi C?
ở trường hợp nào, viên bi C lăn xa hơn? Tại sao?

Động lượng là đại lượng đặc trưng cho khả
năng truyền chuyển động của một vật khi
tương tác với vật khác
A

A

- Viên bi nặng
hơn khi va
chạm sẽ đẩy
viên bi A lăn đi
xa hơn
=> Sự truyền
chuyển động
phụ thuộc vào
khối lượng

Động lượng là đại lượng đặc trưng cho khả
năng truyền chuyển động của một vật khi
tương tác với vật khác
A

A

- Viên bi có vận
tốc lớn hơn khi
va chạm sẽ đẩy
viên bi A lăn đi
xa hơn
=> Sự truyền
chuyển động
phụ thuộc vào
vận tốc

I Động lượng
1. Khái niệm

Động lượng của một vật khối lượng m đang chuyển động
với vận tốc là đại lượng được xác định bởi công thức:

⃗
𝒑 =𝒎 ⃗
𝒗
Động lượng là đại lượng véc tơ:

+ Cùng hướng với vận tốc
của vật
+ Độ lớn: p = mv

2. Ý nghĩa

+ Đơn vị: kg.m/s

Động lượng là lượng đặc trưng cho sự truyền tương tác giữa

các vật

3. Vẽ vectơ động lượng của một quả bóng
tennis vừa bật ra khỏi mặt vợt

sau:

4. Tính độ lớn động lượng trong các trường hợp

a) Một xe buýt khối lượng 3 tấn đang chuyển
động với tốc độ 72 km/h
b) Một hòn đá khối lượng 500 g chuyển động
với tốc độ 10 m/s
c) Một electron chuyển động với tốc độ 2.107
Bài làm
-31
m/s.
Biết
khối
lượng
electron
bằng
9,1.10
kg
Hướng dẫn
a) Động lượng của xe buýt là:
- Động lượng:
p = m.v = 3000.20 = 60000
p = m.v
(kg.m/s)
b) Động lượng của hòn đá là:
p = m.v = 0,5.10 = 5 (kg.m/s)
c) Động lượng của electron là:
p = m.v = 9,1.10-31.2.107
= 1,82.10-23 (kg.m/s

5. Một xe tải có khối lượng 1,5 tấn chuyển
động với tốc độ 36 km/h và một ô tô có khối lượng
750 kg chuyển động ngược chiều với tốc độ 54 km/h.
So sánh động lượng của hai xe
Hướng
Bài làm
dẫn
- Động lượng:
- Động lượng của xe tải là:
p = m.v
p1 = m1.v1 = 1500.10 =
15000 (kg.m/s)
- Động lượng của xe ô tô
là:
p2 = m2.v2 = 750.15 =
11250 (kg.m/s)
- Vậy động lượng của xe
tải > xe ô tô

6. Tại sao đơn vị của động lượng còn có thể viết
là n.S
Hướng
dẫn
- Định luật 2 Newton:

Bài làm
- Đơn vị của động lượng là:
kg.m/s
- Mà ta có:
=> Đơn vị động lượng còn
có thể viết là N.s

0
Xung lượng
của
lực
2

II. Xung lượng
1. Xung lượng của lực

Khi một lực tác dụng lên vật trong khoảng thời gian t thì
tích .t gọi là xung lượng của lực F trong khoảng thời
gian t.

Đơn vị xung lượng: N.s
Chú ý: ở đây ta giả thiết lực không đổi trong khoảng thời
gian t

Quan sát video về cầu thủ đá bóng, va chạm của các
viên bi a, vận động viên đánh golf để hoàn thành yêu cầu
dựa trên gợi ý

1. Chỉ ra những lực tác dụng lên vật trong từng trường hợp
2. Nhận xét thời gian tac dụng của những lực này lên vật
3. Chỉ ra sự biến đổi trạng thái của vật sau khi chịu tác dụng của
những lực trên
4. Tại sao lực tác dụng lên vật trong một khoảng thời gian ngắn lại có
thể gây ra biến đổi đáng kể trạng thái chuyển động của vật đó.

Lực có độ lớn đáng kể tác dụng lên một vật trong
khoảng thời gian ngắn Δt, có thể gây ra biến đổi
đáng kể trạng thái chuyển động của vật .

2. Dạng khác của định luật II Niu-tơn:
Từ công thức:

⃗
𝐹 Δ 𝑡=𝑚 ⃗𝑣 2 −𝑚 𝑣⃗ 1

¿⃗
𝑝2 − ⃗
𝑝1

⃗
⇒⃗
𝐹 Δ𝑡= Δ𝑝
Độ biến thiên động lượng của một vật trong
một khoảng thời gian nào đó bằng xung
lượng của tổng các lực tác dụng lên vật trong
khoảng thời gian đó

 Ý nghĩa:

Lực đủ mạnh tác dụng lên một vật trong một
khoảng thời gian hữu hạn có thể gây ra biến thiên
động lượng của vật.
(Khi động lượng của hệ sẽ thay đổi)

7. Một quả bóng khối lượng m đang bay ngang
với tốc độ v thì đập vào một bức
tường và bật trở lại với cùng tốc độ. Xung
lượng của lực gây ra bởi tường lên quả bóng là:
A. mv
B. –mv
C. 2mv
D. -2mv
Bài làm

Hướng
dẫn
- Xung lượng của lực:

- Chọn chiều dương là
chiều quả bóng bay vào
tường
- Xung lượng của lực là:

- Đáp án D

8. Một quả bóng gôn có khối lượng 46 g đang
nằm yên, sau một cú đánh quả
bóng bay lên với tốc độ 70 m/s. Tính xung
lượng của lực và độ lớn trung bình của lực tác dụng
vào quả bóng. Biết thời gian tác dụng là 0,5.10-3 s
Bài làm
Hướng
dẫn
- Xung lượng của lực là:
- Xung lượng của lực:
- Định luật 2 Newton dạng
tổng quát là:
- Định luật 2 Newton dạng
tổng quát:

9. Hai vật có khối lượng lần lượt là m1 = 1 kg
và m2 = 2 kg, chuyển động với vận
tốc có độ lớn lần lượt là v1 = 3 m/s và v2 = 2
m/s
a) Tính động lượng của mỗi vật
b) Vật nào khó dừng lại hơn? Vì sao?
Bài làm
Hướng
dẫn
a) Động lượng của vật 1
là:
a) Động lượng:
p1 = m1.v1 = 1.3 = 3
p = m.v
(kg.m/s)
b) Vật có động lượng càng
- Động lượng của vật 2 là:
lớn thì càng khó dừng lại
p2 = m2.v2 = 2.2 = 4
(kg.m/s)
b) Vật 2 khó dừng lại hơn
do có động lượng lớn hơn