Kiểm tra bài cũ
•Một lò xo có chiều dài tự nhiên 10cm được treo thẳng
đứng, đầu dưới của lò xo gắn một quả nặng thì lò xo có
chiều dài 12cm. Khi treo 2 quả nặng thì chiều dài của lò
xo lúc này là bao nhiêu?(các quả nặng có khối lượng như
nhau)
- A. 10cm
- B. 12cm
- C. 14cm
- D. 16cm

Luyện tập
* Một lò xo có chiều dài tự nhiên 10cm được treo thẳng
đứng, đầu dưới của lò xo gắn một quả nặng có khối lượng
50g, thì lò xo có chiều dài 12cm. Khi treo quả nặng 150g
thì chiều dài của lò xo lúc này là bao nhiêu?
Trả lời:
•Khi treo quả nặng có khối lượng 50g, thì lò xo dãn
ra (12-10)=2cm.
•Khi treo quả nặng 150g. Khối lượng tăng 3lần thì
độ dãn của lò xo tăng 3.2cm=6cm. Vậy chiêù dài của lò
xo lúc này là 10+6=16cm

Bài 40:
Lực ma sát

Để di chuyển tủ gỗ trên sàn,
bạn A đã đẩy tủ gổ về phía
trước.Tuy nhiên, việc đẩy
tủ chuyển động như thế rất
khó.

Tại sao lại như vậy?

1.KHÁI NIỆM Lực MA SÁT
>Tìm hiểu khái niệm lực ma sát

Khi ta đẩy tủ gỗ chuyển động trên mặt sàn, tay ta tác
dụng vào tủ gỗ một lực đẩy và mặt sàn tác dụng lên bề
mặt tủ gỗ tiếp xúc với sàn một lực làm cản trở chuyển
động của tủ. Người ta gọi lực cản này là lực ma sát.

1.Lực cản trở khi khối gổ chuyển động trên mặt bàn là lực tiếp xúc hay là
lực không tiếp xúc?

Khi đẩy tủ gỗ chuyển động trên sàn, lực cản trở chuyển
động của tủ gỗ là lực tiếp xúc.

2. Khi kéo khối gổ trượt
đều trong hai trường
hợp hình 48.1 và
48.2, tại sao giá trị đo
được của lực kế lại
khác nhau?
Tính chất của bề mặt
tiếp xúc trong hai trường
hợp là khác nhau, ở hình
40.1, mặt tiếp xúc của bàn
là gổ ghề; ở hình 40.2, mặt
bàn là nhẵn nên lực cản trở
chuyển động của khối gỗ là

Hình 48.2. Kéo khối gỗ trên bề mặt nhẵn

khác nhau.

.

Kết luận
-Lực ma sát là lực tiếp xúc xuất hiện ở
bề mặt tiếp xúc giữa hai vật.
-Sự tương tác giữa bề mặt của hai vật tạo
ra lực ma sát giữa chúng.

* Lấy ví dụ về lực ma sát trong cuộc sống quanh
ta.
- Khi đi dép trên mặt sàn, mặt đường thì có lực
ma sát giữa đế dép với mặt sàn.
- Ma sát giữa trục quạt bàn với ổ trục là lực ma
sát trượt.

2.

Lực MA SÁT TRƯỢT

>Tim hiểu về lực ma sát trượt
- Dùng tay đẩy mạnh vào khối
gỗ, sau đó rời tay khỏi khối
gỗ. Lực ma sát xuất hiện ở
mặt tiếp xúc giữa khối gỗ và
mặt bàn trong trường hợp này
được gọi là lực ma sát trượt.
Lực ma sát trượt xuất hiện khi một vật trượt trên bề mặt
vật khác

Luyện tập:
Lấy một ví dụ về lực ma sát trượt trong đời sống.
1/Khi phanh xe đạp, lực ma sát giữa hai má phanh với vành xe là
lực ma sát trượt.
2/Kéo chiếc bàn trên nền nhà…..

3.

Lực MA SÁT NGHỈ

>Tim hiểu về lực ma sát nghỉ

Khi ta kéo lực kế với một lực nhỏ thì khối gỗ chưa
chuyển động. Mặt bàn đã tác dụng vào khối gỗ một lực
ma sát nghỉ giữ cho nó đứng yên

Lực ma sát nghỉ xuất hiện ngăn cản sự
chuyển động của một vật khi nó tiếp xúc
với bề mặt của một vật khác và có xu
hướng chuyển động trên đó.

Luyện tập
* Lấy một ví dụ về lực ma sát nghỉ trong đời sống.
- Ma sát nghỉ giúp con người có thể đi lại được mà không bị
trượt ngã.
- Ma sát nghỉ giúp mọi vật có thể đứng yên khi có một lực
nhỏ tác động.

4.Tác dụng và ảnh hưởng của lực ma sát

>Tim hiểu tác dụng cản trở và thúc đẩy chuyển động của lực ma sát

6.Lực ma sát có tác dụng như thế nào khi vật
chuyển động?
-Lực ma sát có thể cản trở hoặc thúc đẩy
chuyển động của vật.

7/ Khi người đi bộ trên mặt đường trơn (hình 40.5), điều gì sẽ xảy ra?

Khi người đi bộ, bàn chân tác dụng lên mặt đất một
lực hướng về phía sau, mặt đất tác dụng lên bàn chân
một lực hướng về phía trước giúp cho người có thể
chuyển động về phía trước. Nếu mặt đường trơn, lực ma
sát nhỏ làm người có thể trượt ngã về phía sau.

8/ Khi người lái xe bóp phanh, điều gì sẽ xảy ra nếu má
phanh bị mòn?
Mục đích của việc bóp phanh là tăng ma sát giữa má
phanh và vành xe làm cho xe chuyển động chậm dần. Do
vậy nếu má phanh bị mòn thì lực ma sát này giảm làm
cho xe dừng lại không kịp thời dẫn đến mất an toàn.

-Lực ma sát nghỉ do mặt đất tác dụng lên bàn chân giúp cho người có
thể tiến về phía trước. Lực ma sát nghỉ lúc này có tác dụng thúc đẩy
chuyển động của người đó.
-Lực ma sát trượt xuất hiện khi má phanh ép sát và trượt trên vành
bánh xe đạp có tác dụng làm xe chuyển động chậm dẩn và dừng lại.
Lực ma sát trong trường hợp này có tác dụng cản trở chuyển động
của vật.

Luyện tập
* Lấy ví dụ về tác dụng cản trở và thúc đẩy chuyển động của lực ma sát.

-Tác dụng cản trở chuyển động: Lực ma sát trượt của trục
bánh xe làm mòn trục và cản trở chuyển động quay của bánh
xe.
-Tác dụng thúc đẩy chuyển động: Khi ta đi bộ trên đường,
lực ma sát nghỉ giữa chân với mặt đường giúp ta tiến về phía
trước.

>Tìm hiểu ảnh hưởng của lực ma sát trong an toàn giao thông

9/Tại sao sau một thời gian sử dụng dép, lốp xe thì
chúng đều bị mòn đi?
Do ma sát giữa mặt đường với dép, lốp xe làm
chúng bị mòn dần.

10/Hãy nêu hai ví dụ về ảnh hưởng có lợi và có hại của
ma sát trong giao thông.
Hai ví dụ về ma sát có lợi:
- Nhờ lực ma sát nghỉ giữa bánh xe và mặt đường mà xe
mới chuyển động tiến về phía trước được.
- Nhờ lực ma sát giữa má phanh và vành bánh xe, giữa
bánh xe và mặt đường mà xe có thể dừng lại được.

Hai ví dụ về ma sát có hại:
- Lực ma sát trượt cản trở chuyển động của
thùng khi ta muốn đẩy thùng.
- Lực ma sát trượt giữa đĩa và xích xe làm
mòn đĩa xe và xích.

Hình 40.8. Biển báo có
đoạn đường trơn trượt
ở phía trước

KẾT LuẬN:
Lực ma sát có thể thúc đẩy hoặc
cản trở chuyển động của các vật
và có vai trò quan trọng trong an
toàn giao thông đường bộ.

5.LỰC CẢN KHÔNG KHÍ

11/ cho biết vì sao các vận động
viên đua xe thường cúi khom
thân người gần như song song
với mặt đường?
Các vận động viên đua xe
thường cúi khom thân người
gần như song song với mặt
đường để giảm lực cản của
không khí.

Kết luận: Khi vật chuyển động
trong không khí sẽ có lực cản
của không khí tác dụng lên vật.

Vận dụng
* Tại sao mặt lốp xe không làm nhẵn? Tại sao mặt dưới
của đế giày lại gồ ghề?
- Mặt lốp xe không làm nhẵn mà thường được khía thành
các rãnh để tăng lực ma sát, đảm bảo an toàn cho xe.
- Mặt dưới của đê giày gồ ghề để tăng ma sát giúp ta
không bị trượt khi chuyển động.

* Tại sao cần quy định người lái xe cơ giới (ô tô, xe
máy,...) phải kiểm tra lốp xe thường xuyên và thay lốp
khi đã mòn?
- Khi lốp mòn ma sát giữa bánh xe và mặt đường sẽ giảm
làm xe dễ bị trượt khi chuyển động, do đó để đảm bảo
an toàn khi xe chuyển động, người lái xe cần phải kiểm
tra lốp xe thường xuyên và thay lốp khi bị mòn.

BÀI TẬP
1/ Lực xuất hiện trong trường hợp nào sau đây không
phải là lực ma sát?
a.Lực xuất hiện khi bánh xe trượt trên mặt đường.
b.Lực xuất hiện khi lỗp xe đạp lăn trên mặt đường.
c. Lực của dây cung tác dụng lên mũi tên khi bắn.
d. Lực xuất hiện khi các chi tiết máy cọ xát với nhau.

2.Trường hợp nào sau đây xuất hiện lực
ma sát trượt?
a. Viên bi lăn trên mặt đất.
b. Khi viết phấn trên bảng.
c. Quyển sách nằm yên trên mặt bàn nằm
ngang.
d. Trục ổ bi ở quạt trần đang quay.

3/ Tại sao mặt lỗp ô tô vận tải phải có khía sâu
hơn mặt lỗp xe đạp?
- Mặt lốp ô tô vận tải phải có khía sâu hơn mặt lốp xe
đạp vì làm như vậy để tăng ma sát giữa lốp xe với
mặt đường để hạn chế xảy ra tai nạn. Khi ô tô chạy
trên đường, ma sát sẽ xuất hiện giúp cho lốp xe bám
vào mặt đường để xe di chuyển dễ dàng hơn.

4/Quan sát các đổ vật trong nhà và trả lời các câu hỏi sau:
a/Tại sao cán dao, chổi không nhản bóng?
b/ Tại sao bố của em thường tra dãu mỡ vào các ổ trục xe đạp, ồ khoá
và đi thay dầu xe máy định kì?

a/ Cán dao, cán chổi trơn trượt thì khi chúng ta
cầm sẽ dễ bị tai nạn nên cán dao, cán chổi
không làm nhẵn bóng để tăng lực ma sát.
b/Tra dẩu mỡ vào các ổ trục xe sẽ làm giảm lực
ma sát giúp xe dễ chạy hơn.