KHỞI ĐỘNG

1
2
3
4
5
6
- 6 Ô HÀNG NGANG (tương ứng với 6 câu hỏi)
- 1 Ô HÀNG DỌC (Ẩn số) 6 CHỮ CÁI

1

N

2

Â

N

Đ

Ạ

O

N G Ạ C N H

3

T

4

R

I

Ê

N

À N G

Đ A N H Đ Á

5
6

H

X Ó M N G Ụ C Ư
P

H Ấ

P

P H Ớ

I

563421(8
cái):
cái).
Điền
Truyện
vào
ngắn
chỗ
trống
nhặt”
từdân
còn
của
thiếu
Kim
trong
Lân
ban
câu“Trong
đầu
có
óc
(9
cái):
Việc
Tràng
có“Vợ
vợ
từ
xóm
ngụ
cư đến
(5
chữ
Nhân
vật
nào
đã
nhặt
được
vợ(người
một
cách
dễTràng
dàng
(6
chữ
cái):
Từ
chỉ
tính
cách
của
Thị
vợmẹ
nhặt)
(7chữ
chữ
cái):
Giá
trị
nội
dung
tiêu
biểu
của
“Vợ
nhặt”
tên
Tràng
gì?
hiện
lên
hình
đám
đói và
lá cờ
bay….”
và
Tràng
có người
tâm
trạng
như
thếđỏ
nào?
bằng
câu
đùa
vàảnh
4 đều
bát
bánh
đúc?
khilàcòn
ởnói
chợ
Tỉnh

VỢ NHẶT

MỤC TIÊU BÀI HỌC
1/ Về kiến thức:
- Hiểu được tình cảm thê thảm của
người ND
- Hiểu được niềm khát khao hạnh
phúc gia đình niềm tin bất diệt vào
cuộc sống và tình thương yêu...
- Nắm nghệ thuật đặc sắc: tình huống
truyện, gợi không khí, miêu tả tâm
lí, dựng đối thoại.

2/ Về kĩ năng
- Đọc hiểu tác phẩm văn
xuôi
- Hợp tác, Phân tích, chứng
minh, bình luận
3/ Về thái độ
Trân trọng, cảm
thông trước khát vọng
hạnh phúc, tình yêu
thương, niềm tin vào
cuộc sống của con người.

NỘI DUNG

0
1
0
3

TÁC GIẢ
PHÂN TÍCH
NHÂN VẬT

0
2
0
4

TÁC PHẨM

NHẬN ĐỊNH

I

.

Trải nghiệm
cùng văn bản

01
TÁC GIẢ

KIM LÂN
– Kim Lân tên khai sinh
TácVăn
giảTài,
của
tác
là Nguyễn
(1920-2007),
phẩm
“Vợtỉnh Bắc
quê ở huyện
Từ Sơn,
Ninh. nhặt” là ai? Em

biết
gì vềviết
người
- Là cây bút
chuyên
truyện ngắn.
này?
Đề tài chủ yếu là
về nông thôn và
Nhà văn Kim Lân
người nông dân.
- Có lối viết giản dị, mộc mạc mà

(1920 – 2007)

MỘT SỐ ĐÁNH GIÁ VỀ KIM LÂN
Ông Hồ Quang LợiThành ủy Hà Nội: “Gia
tài sáng tác của nhà văn
Kim Lân không thật
nhiều về số lượng nhưng
là tinh hoa quý báu. Hầu
hết các tác phẩm của
ông đều trụ lại với thời
gian."

Nhà thơ Hữu Thỉnh: Văn KL
luôn mang đậm hồn quê, sự kế
tục ngôn ngữ, phong tục của
người Việt. Ông là một trong
những nhà văn đầu tiên tham
gia tổ chức Văn hóa cứu quốc.
Trong Hội Nhà văn Việt Nam,
Kim Lân đã có công lao xây
dựng Hội Nhà văn Việt Nam
bằng công việc xây dựng các thế
hệ nhà văn tiếp nối."

02
TÁC PHẨM
-

VỢ NHẶT

-

a. Xuất xứ và
hoàn cảnh
sáng tác của
tác phẩm (thể
loại)

a. Xuất xứ và hoàn cảnh sáng
tác (thể loại)
Hoàn cảnh
sáng tác:
- Có tiền thân là tiểu thuyết
“ Xóm ngụ cư”, được viết
ngay sau CMT8 nhưng
bị mất bản thảo, năm
1954, dựa vào cốt truyện
cũ, KL viết thành truyện
ngắn “Vợ nhặt”.

Xuất xứ:
-

In
trong
tập
“Con
chó
xấu
xí”

Thể loại
+ PTBĐ:
- Thể loại: truyện
ngắn.
- PTBĐ: tự sự

*Bố cục:

- Đoạn 1 (từ đầu đến
"thành vợ chồng"):
Cảnh Tràng đưa cô vợ
nhặt về nhà.
- Đoạn 3 (tiếp
theo đến "nước mắt
cứ chảy xuống ròng
ròng"): Tràng ra mắt
cô vợ nhặt với mẹ
và nỗi lòng của bà
cụ Tứ.

- Đoạn 2 (tiếp
theo đến "cùng đẩy
xe bò về"): Hoàn
cảnh Tràng và Thị
trở thành vợ chồng.

- Đoạn 4 (còn lại):
Bữa cơm đầu tiên
đón nàng dâu
mới.

Nạn đói Ất Dậu 1945 – Thảm cảnh
đầy nước mắt

b. Tóm tắt
văn bản

b. Tóm tắt văn bản

 Giữa lúc nạn đói đang hoành hành, Tràng (một chàng trai nghèo
đói, lại là dân xóm ngụ cư) dẫn một người đàn bà lạ về nhà
khiến mọi người đều ngạc nhiên. Trước đó, chỉ hai lần gặp gỡ,
với mấy câu đùa vu vơ, vài bát bánh đúc, Thị đã chấp nhận
theo Tràng về làm vợ. Về đến nhà, Tràng vẫn còn ngỡ ngàng.
Mẹ Tràng từ ngạc nhiên đến lo lắng, xót thương, rồi cũng mừng
lòng đón nhận nàng con dâu. Sáng hôm sau, vợ và mẹ Tràng
dậy sớm thu dọn nhà cửa. Trông thấy cảnh tượng ấy, Tràng
thấy thương yêu và gắn bó với gia đình của mình. Trong bữa
cơm ngày đói, nghe tiếng trống thúc thuế, hình ảnh đoàn người
đi phá kho thóc và lá cờ đỏ hiện lên trong óc Tràng.

c. Ý nghĩa nhan
đề và tình huống
truyện

*Nhan đề “Vợ nhặt”
Nhặt : Cầm lên vật bị đánh rơi.
Hỏi vợ, cưới vợ, còn ở đây Tràng
"nhặt" vợ một cách ngẫu nhiên, dễ
dàng
Thân phận con người bị rẻ rúng như
cái rơm, cái rác.
- Tạo ấn tượng, kích thích sự chú ý của người đọc.
- Gợi tình cảnh thê thảm của người nông dân
trong nạn đói năm 1945.

* Tình huống
truyện
* Tình huống truyện độc đáo, éo le :
- Vừa bất ngờ, kì quặc, vừa bi thảm,
vừa vui mừng.
- Thể hiện giá trị hiện thực sâu sắc và
giá trị nhân đạo của tác phẩm.

II
SUY NGẪM
.

VÀ PHẢN
HỒI

1
Khát vọng

sống và tình
người qua
các nhân vật

a.
Nhân
vật
Tràng

Phân tích nhân vật
Tràng

a. Số phận, cảnh
ngộ

Phân tích nhân vật Tràng

- Hoàn cảnh bản thân:
-+ Hoàn
laikệch:
lịch: dáng
là dân
ngụvập
cư vạp,
bị khinh
Ngoại cảnh,
hình thô
người
thân bỉ,
Hoàn
cảnh
bảnlưng
hình
to lớn,
tấm lưng
to
rộng
như
gấu,
hai con
cha mất
sớm,
kiếm
sống
bằng
nghề
đánh
xe
Nêu hoàn cảnh,
mắt
nhỏ tí,
gàgià,
gà
quai
hàm
ra,
cái đầu
trọc,
dáng
thân
của
vật
bò nuôi
mẹ
nhà
ở nhân
tồibạnh
tàn,
cuộc
sống
bấp
lai lịch
của
nhân
đi chúi về phía Tràng
trước.
như
thế
nào
bênh,...→ Nạn nhân của nạn đói bị đẩy đến
+ Tính cách thô(hình
mộc,
ngộc
nghệch:
gần gũi, thân
vật
“Tràng”.
dáng,
tính
miệng
vực của
cái chết.
thiết
với dân làng và trẻ nhỏ, hay bông đùa
cách) ?
với lũ trẻ
con rồi ngửa mặt lên trời cười hềnh
hệch…, đôn
hậu, vui vẻ, tốt bụng,
thường nói cộc lốc,
ngắn gọn
thiếu tình cảm, không
biết an ủi, chia sẻ.

Phân tích nhân vật
Tràng
a. Số phận, cảnh
ngộ
-Là dân ngụ cư,
nghèo khổ, làm nghề
kéo xe bò.
-Có ngoại hình thô
kệch, xấu xí.

b. Vẻ đẹp
tâm hồn
Tràng qua
tâm trạng
và hành
động

Phân tích nhân vật Tràng
* Gặp gỡ và quyết định
- Lần gặp 1: Lời hò của Tràng chỉ là lời nói đùa của người lao động
chứ không có tình ý gì với cô gái đẩy xe cùng mình.
Kể những lần
- Lần gặp 2:
+ Khi bị cô gái mắng,
Tràng
toét miệng và mời cô ta ăn dù
gặp
gỡchỉ
vàcười
quyết
không dư dả gì  Đó định
là hànhcủa
động
của người nông dân hiền lành tốt
nhân
bụng.
vật định
“Tràng”
? về: Tràng trợn nghĩ về việc
+ Khi người đàn bà quyết
theo mình
đèo bòng thêm miệng ăn, nhưng rồi tặc lưỡi “chậc, kệ”.  Đây không
phải quyết định của kẻ bồng bột mà là thái độ dũng cảm, chấp nhận
hoàn cảnh, khát khao hạnh phúc, thương yêu người cùng cảnh ngộ.
+ Đưa người đàn bà lên chợ tỉnh mua đồ và sự nghiêm túc, chu đáo

Phân tích nhân vật
Tràng
a. Số phận, cảnh
ngộ
-Là dân ngụ cư,
nghèo khổ, làm
nghề kéo xe bò.
-Có ngoại hình thô
kệch, xấu xí.

b. Vẻ đẹp tâm
hồn Tràng qua
tâm trạng và
*Gặphành
gỡ và động
quyết định:
Thái độ dũng cảm, chấp
nhận hoàn cảnh, khát
khao hạnh phúc, thương
yêu người cùng cảnh ngộ
cùng với sự nghiêm túc,
chu đáo của Tràng trước
quyết định lấy vợ.

Phân tích nhân vật Tràng

* Trên đường về nhà:
- Vẻ mặt “có
gì phơn
phởn khác thường”,
Tìmcái
những
chi tiết
trongmột
bài mình”,
cho thấy“cảm thấy vênh
“tủm tỉm cười
tâm trạng
của Tràng
vênh tự đắc”,...
→ Tâm
trạng hạnh phúc, hãnh
trên đường về nhà?
diện.
- Mua dầu về thắp để khi thị về nhà mình căn
nhà trở nên sáng sủa.

Phân tích nhân vật
Tràng
a. Số phận, cảnh
ngộ
-Là dân ngụ cư,
nghèo khổ, làm
nghề kéo xe bò.
-Có ngoại hình thô
kệch, xấu xí.

b. Vẻ đẹp tâm
hồn Tràng qua
tâm trạng và
hành
*Trên
đườngđộng
về nhà
Tâm trạng hạnh phúc,
hãnh diện khi gặp Thị.

Phân tích nhân vật Tràng
* Khi về đến nhà
- Xăm xăm bước vào dọn dẹp sơ qua, thanh minh về sự bừa
bộn vì thiếu bàn tay của đàn bà → Hành động ngượng nghịu
Tâm
trạng
nhưng chân thật, mộc mạc.
của Tràng
- Khi bà cụ Tứ chưa về, Tràng
có cảm giác “sờ sợ” vì lo rằng
người vợ sẽ bỏ đi vì gianhư
cảnh quá
khăn, sợ hạnh phúc sẽ
thếkhó
nào
tuột khỏi tay.
khi đưa thị về
- Sốt ruột chờ mong bà cụ Tứ về để thưa chuyện vì trong cảnh
nhà?
đói khổ vẫn phải nghĩ đến quyết
định của mẹ → Biểu hiện của
đứa con biết lễ nghĩa.
- Khi bà cụ Tứ về: thưa chuyện một cách trịnh trọng, biện minh
lí do lấy vợ là “phải duyên”, căng thẳng mong mẹ vun đắp. Khi

Phân tích nhân vật
Tràng
a. Số phận, cảnh
-Là dânngộ
ngụ cư,
nghèo khổ, làm
nghề kéo xe bò.
-Có ngoại hình thô
kệch, xấu xí.

b. Vẻ đẹp tâm
hồn Tràng qua
tâm trạng và
*Khihành
về đếnđộng
nhà
Ngượng ngịu, lo sợ, sốt
ruột, thở phào nhẹ nhõm
khi được mẹ vun đắp

Phân tích nhân vật Tràng
* Sáng hôm sau khi tỉnh dậy:
+ Tràng nhận thấy sự thay đổi kì lạ của ngôi nhà (sân
vườn, ang nước, quần áo, ...), Tràng nhận ra vai trò và vị
Trình
trạng
trí của người
đànbày
bàtâm
trong
gia của
đình.nhân
Cũng thấy mình
vậthơn.
Tràng vào buổi sáng hôm
trưởng thành
sau trong
khi lấysuy
vợ nghĩ
và rútcủa
ra Tràng
nhận là hình ảnh đám
+ Lúc ăn cơm
về cờ
nộibay
dung
nhân
đạo Đó
được
người đói xét
và lá
phấp
phới.
là hình ảnh báo
thể con
hiệnđường
trong tác
phẩm
hiệu sự đổi đời,
đi mới.
=> Nhận xét: Từ khi nhặt được vợ nhân vật đã có sự
biến đổi theo chiều hướng tốt đẹp. Qua sự biến đổi này,
nhà văn ca ngợi vẻ đẹp và khát vọng sống, khát vọng

Phân tích nhân vật
Tràng
a. Số phận, cảnh
-Là dânngộ
ngụ cư,
nghèo khổ, làm
nghề kéo xe bò.
-Có ngoại hình thô
kệch, xấu xí.

b. Vẻ đẹp tâm
hồn Tràng qua
tâm trạng và
hành
động
*Sáng
hôm sau
khi
tỉnh dậy:
 Tràng nhận ra vai
trò và vị trí của
người đàn bà trong
gia đình. Cũng thấy
mình trưởng thành
hơn.

Phân tích nhân vật Thị - người
vợ nhặt
a. Lai lịch, xuất thân và hoàn cảnh của thị
- Không có quê hương, gia đình.
- Tên tuổi cũng không có và qua tên gọi “vợ
nhặt”→ thấy được sự rẻ rúng của con người
trong cảnh đói.
- Ngoại hình: "quần áo tả tơi như
tổ đỉa", "gầy sọp", "khuôn mặt lưỡi
cày xám xịt chỉ còn hai con mắt"
→ xấu xí.

Phân tích nhân vật Thị - người
vợ nhặt

- Có khát vọng sống mãnh liệt:
+ Quyết định theo Tràng về làm vợ
dù không biết gì về Tràng, chấp nhận
theo không về không cần sính lễ vì
Thị sẽ không còn phải sống cảnh
lang thang đầu đường xó chợ.
+ Khi đến nhà thấy hoàn cảnh nghèo
khổ, trái ngược lời tuyên bố “rích bố
cu”, Thị “nén một tiếng thở dài”, dù
ngao ngán nhưng vẫn chịu đựng để

VẺ
ĐẸP
TÂM
HỒN

Phân tích nhân vật Thị - người
vợ nhặt
- Thị là người ý tứ và nết na:
+ Trên đường về, Thị cũng rón rén, e thẹn đi sau Tràng,
đầu hơi cúi xuống, Thị ngại ngùng cho thân phận vợ
nhặt của mình.
+ Khi vừa về đến nhà, Tràng đon đả mời ngồi, chị ta cũng
chỉ dám ngồi mớm ở mép giường, hai tay ôm khư khư
cái thúng, thể hiện sự ý tứ khi chưa xác lập được vị trí
trong gia đình.
+ Khi gặp mẹ chồng, ngoài câu chào, Thị chỉ cúi đầu,
“hai tay vân vê tà áo đã rách bợt”, thể hiện sự lúng túng,
ngượng nghịu.
+ Sáng hôm sau, Thị dậy sớm quét tước nhà cửa, không
còn cái vẻ “chao chát, chỏng lỏn” mà hiền hậu, đúng
mực.

VẺ
ĐẸP
TÂM
HỒN

Phân tích nhân vật Thị - người
vợ nhặt
→ Cái đói có thể cướp đi nhân
phẩm trong khoảnh khắc nào đó
VẺ
chứ không vĩnh viễn cướp đi được
ĐẸP tâm hồn con người.
- Thị còn là người có niềm tin vào
TÂM tương lai: kể chuyện phá kho thóc
HỒN trên Thái Nguyên, Bắc Giang để
thắp lên hi vọng cho cả gia đình,
đặc biệt là cho Tràng.

Phân tích nhân vật bà cụ Tứ

a) Ngoại hình
- Dáng người lọng khọng
- Vừa đi vừa húng hắng ho, vừa lẩm
bẩm tính toán
→ Nghèo khó, vất vả, cơ cực, lam lũ
và đầy lo toan

* Vẻ đẹp tâm hồn:

- Bà cụ Tứ là người mẹ nghèo,
lam lũ nhưng có tấm lòng
nhân hậu. Được đặt trong
tình huống: trong nạn đói
bỗng dưng Tràng đưa một
người phụ nữ lạ mặt về nhà.

- Bà là người luôn nhen nhóm niềm tin vào
tương lai cho cách con: Sáng hôm sau bà
rạng rỡ hẳn lên (bà thu xếp nhà cửa cho
quang cảnh nề nếp với ý nghĩ đời sẽ khác
đi, làm ăn mới khấm khá lên, bàn định về
tương lai, khơi dậy cho con cái niềm hi
vọng mãnh liệt vào cuộc sống)

- Diễn biến tâm trạng của bà cụ Tứ khi đó:     
+ Ngạc nhiên vì thấy có người đàn bà lạ ở trong nhà (hàng loạt câu hỏi đặt ra
trong đầu bà ).     
+ Bà càng ngạc nhiên hơn khi người đàn bà đó chào bà bằng “u”.   
+ Đến khi Tràng phân trần thì bà đã hiểu: vừa đau đớn, tủi cực, vừa xót xa xen
lẫn vui mừng → bà lão đã mở rộng tấm lòng để đón nhận con dâu và thương
cho cảnh ngộ của thị.

→ Tình cảm của bà cụ Tứ đối
với con không chỉ là tình mẫu tử
cao đẹp mà còn thể hiện đạo lý tốt
đẹp giữa con người với con
người, đó là sự cưu mang, che
chở lẫn nhau của những con
người cùng cảnh ngộ.

Nhận xét về vẻ
đẹp tâm hồn
của bà cụ Tứ ?

c. Đặc sắc
nghệ thuật
xây dựng
nhân vật

c. Đặc sắc nghệ thuật xây dựng
nhân vật

- Đặt nhân vật
vào tình huống
éo le, độc đáo
để nhân vật
bộc lộ tâm
trạng, tích cách

Miêu tả tâm
lí nhân vật,
ngôn ngữ
bình dị, gần
gũi.

III
.

TỔNG KẾT

1. Nghệ thuật:
- Xây dựng tình
huống truyện
đặc sắc
- Nghệ thuật
miêu tả tâm lí
sắc sảo.
- Ngôn ngữ giản
dị, mộc mạc,…

III. TỔNG KẾT

2. Nội dung:
- Giá trị hiện thực:
+ Miêu tả chân thực của người
nông dân trong nạn đói,
+ Lên án, phê phán bọn thực dân,
phát xít,…
- Giá trị nhân đạo:
+ Sự đồng cảm, chia sẻ của nhà
văn với nỗi khổ của người dân
nghèo.
- Nhà văn trân trọng, đề cao tình
người, khát vọng sống của người
dân nghèo.

IV
NHẬN ĐỊNH
.

TÁC PHẨM –
TÁC GIẢ

MỘT SỐ NHẬN ĐỊNH VỀ TÁC GIẢ, TÁC
PHẨM

1. Chỉ với ba truyện "Vợ Nhặt", "Làng", "Con chó xấu xí"… Kim Lân đã
có thể đàng hoàng ngồi vào chiếu trên trong làng văn Việt Nam.
2. Kim Lân là nhà văn một lòng đi về với “đất” với “người” với “thuần
hậu nguyên thuỷ” của cuộc sống nông thôn.
3. Nhà văn dùng "Vợ nhặt" để làm cái đòn bẩy để nâng con người lên
trong tình nhân ái. Câu chuyện "Vợ nhặt" đầy bóng tối nhưng từ trong
đó đã lóe lên những tia sáng ấm lòng.
 (Dẫn theo Hoài Việt – Nhà văn trong nhà trường: Kim Lân, NXB Giáo
dục)
4. Khi viết về nạn đói người ta thường viết về sự khốn cùng và bi
thảm. Khi viết về con người năm đói người ta hay nghĩ đến những con
người chỉ nghĩ đến cái chết. Tôi muốn viết một truyện ngắn với ý khác.
Trong hoàn cảnh khốn cùng, dù cận kề bên cái chết nhưng những con

THAN
K

SCHEDULE YOUR PRACTICE
Mon
9:30-10:30

Tue

Typing

Wed

Thu

Typing

10:30-11:30
11:30-12:30
2:30-3:30
3:30-4:30

Typing

Typing

Fri