BÀI 3: YÊU THƯƠNG VÀ CHIA SẺ

Video: Câu chuyện về hai biển hồ
Quan sát, suy nghĩ cá nhân và tìm ra
thông điệp được truyền tải qua video

Biển Galile
ấp vào đường link để mở vide

Thương
người như
thể thương
thân

HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
Quan sát các hình ảnh sau và cho biết: Tình yêu
thương, sự sẻ chia có vai trò như thế nào trong
cuộc sống của chúng ta?

MỘT SỐ HÌNH ẢNH

(1)

(2)

MỘT SỐ HÌNH ẢNH

(3)

(4)

Từ đây, các em thấy được ý nghĩa của tình yêu thương. Một điều kì lạ,
cả người cho và người đón nhận yêu thương đều bất chấp mọi khó
khăn nguy hiểm, họ đều cảm thấy vui vẻ, hạnh phúc. Đó chính là sức
mạnh của tình yêu thương. Bài học này, cô và các em sẽ được học câu
chuyện, bài thơ viết về tình yêu thương. Cho dù đó là chuyện vui, hay
buồn, đau khổ hay hạnh phúc, nhưng mỗi câu chuyện cho chúng ta
hiểu sâu sắc và biết quý trọng tình yêu thương xung quanh cuộc sống
mình.

KHÁM PHÁ KIẾN THỨC
1. Miêu tả nhân vật trong truyện kể.

Đọc phần Tri
thức đọc hiểu
trong SGK
trang 60 và tái
hiện lại kiến
thức.

1. Miêu tả nhân vật trong truyện kể.

 Những câu chuyện được kể, ngoài
cách kể chuyện ở ngôi thứ nhất,
người ta có thể kể chuyện ở ngôi nào
nữa?
 Như các em đã học, nhân vật trong
truyện kể thường được xây dựng
trên các phương diện nào?

1. Miêu tả nhân vật trong truyện kể.

Nhân vật :

 Ngoại hình: dáng vẻ bề ngoài của nhân vật (thân
hình, ánh mắt, làn da, trang phục...).
 Hành động: những cử chỉ, việc làm của nhân vật
thể hiện cách ứng xử với bản thân và thế giới
xung quanh.
 Ngôn ngữ: lời nói của nhân vật, được xây dựng ở
cả hai hình thức đối thoại, độc thoại.
 Thế giới nội tâm: những cảm xúc, tình cảm, ý
nghĩ của nhân vật.

2. Mở rộng thành phần chính của câu bằng cụm từ.

Thành phần chính của câu có thể cấu
tạo bằng từ, hoặc cụm từ.
Có nhiều loại cụm từ tiêu biểu như:
cụm danh từ, cụm động từ, cụm tính từ.

Tiết 30, 31: Văn bản
CÔ BÉ BÁN DIÊM
(Han Cri-xti-an An-đéc-xen)

HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
Quan sát các bức tranh, em đoán tên
truyện và cho biết tác giả của câu chuyện
ấy là ai?

Bầy chim thiên nga

Bộ quần áo mới của hoàng đế

Nàng tiên cá

Nàng công chúa và hạt đậu

Văn bản:

CÔ BÉ BÁN DIÊM
(An-đéc-xen)

Tác giả

ĐỌC VĂN BẢN
KĨ NĂNG: ĐỌC

- Sinh năm 1805, mất năm 1875
- Ông là nhà văn người Đan Mạch
,chuyên viết truyện cổ tích cho thiếu
nhi.
- Tác phẩm: Sự hấp dẫn của
Andersen lại nằm ở thể loại truyện
cổ tích. Năm 1835, ông bắt đầu sáng
tác truyện kể nhan đề Chuyện kể cho
trẻ em.

Han Cri-xti-an An-đéc-xen 

Tác giả

ĐỌC VĂN BẢN
KĨ NĂNG: ĐỌC

Tác phẩm cổ tích nổi tiếng nhất của
ông như "Nàng tiên cá", "Bộ quần
áo mới của hoàng đế", "Chú vịt con
xấu xí"... Phong cách sáng tác: giản
dị đan xen giữa mộng tưởng và hiện
thực
Truyện Cô bé bán diêm là một trong
nhưng câu chuyện hay nhất của
ông.

Han Cri-xti-an An-đéc-xen 

*Tác phẩm
*Đọc, kể tóm tắt

1. Đọc.

Đọc rõ ràng,
rành mạch, biểu
cảm...

3

2

1

4

7

5

8

6

- Kiểu văn bản: Tự sự
- Ngôi kể: thứ ba
- Bố cục: 3 phần

- Bố cục: 3 phần
+ Phần 1: Từ đầu đến: “Lúc này đôi bàn tay em đã
cứng đờ ra” Hoàn cảnh của cô bé bán diêm.
+ Phần 2: Tiếp theo đến “Họ đã về chầu Thượng
đế” Những giấc mộng tưởng của cô bé bán diêm sau
mỗi lần quẹt diêm.
+ Phần 3: (Còn lại) Cái chết của cô bé bán diêm.

II. Đọc- hiểu văn bản
1. Hoàn cảnh của cô bé bán diêm

Thảo luận cặp đôi chia sẻ

2 PHÚT

Câu hỏi:
Nghệ thuật tương phản đã góp phần làm nổi bật hoàn
cảnh đáng thương của cô bé trong đêm giao thừa?
Em hãy lí giải điều đó?

II. Đọc- hiểu văn bản
1. Hoàn cảnh của cô bé bán diêm
a. Trong đêm giao thừa
* Tình cảnh của cô bé
- Đầu trần, đi chân đất, “đang dò dẫm trong bóng tối”.
- Bụng đói.
- Phải đi bán diêm một mình.
->Đói rét, lẻ loi, sợ hãi.

II. Đọc- hiểu văn bản
1. Hoàn cảnh của cô bé bán diêm
* Cảnh vật xung quanh
- Đêm giao thừa, trời rét mướt, “cửa sổ mọi nhà đều sáng rực
ánh đèn”
- Trong phố sực nức mùi ngỗng quay.
- Mọi người đều quây quần bên gia đình.
-> No đủ, đầm ấm, sáng sủa
Nghệ thuật tương phản làm nổi bật hoàn cảnh đáng
thương của cô bé, gợi niềm thương cảm cho người đọc.

II. Đọc- hiểu văn bản
1. Hoàn cảnh của cô bé bán diêm
b. Gia cảnh
* Quá khứ
- Bà nội hiền hậu, hết mực yêu thương em.
- Sống trong ngôi nhà xinh xắn, “có dây trường xuân bao
quanh”.
Đầm ấm, hạnh phúc.
 

II. Đọc- hiểu văn bản
1. Hoàn cảnh của cô bé bán diêm
* Hiện tại
- Mẹ chết, bà nội cũng qua đời, sống với người bố khó tính.
- Sống “chui rúc trong một xó tối tăm”, “trên gác sát mái
nhà”.
- Đi bán diêm để kiếm sống.
Cuộc sống nghèo khổ, thiếu thốn cả vật chất, tinh thần,
hết sức đáng thương của cô bé.

II. Đọc- hiểu văn bản
2. Gia cảnh
Quá khứ
Bà nội hiền hậu, hết mực yêu
thương em
Sống trong ngôi nhà xinh xắn,
có dây trường xuân bao quanh
 Đầm ấm, hạnh phúc

Hiện tại
Mẹ chết, bà nội cũng qua đời,
sống với người bố khó tính.
Sống “chui rúc trong một xó tối
tăm”, “trên gác sát mái nhà”
Đi bán diêm để kiếm sống.
 Nghèo khổ, cô đơn

II. Đọc- hiểu văn bản
2. Những giấc mộng tưởng của cô bé sau những lần quẹt diêm
THẢO LUẬN NHÓM
1. Hãy nêu những mộng tưởng của em bé
qua mỗi lần quẹt diêm?
2. Khi diêm tắt, thực tế nào đã thay thế cho
mộng tưởng?
3. Ước mơ của em bé qua mỗi lần quẹt diêm
là gì?

PHIẾU HỌC TẬP 01
Các lần
quẹt diêm 
Lần 1
Lần 2
…

Mộng tưởng
..........................
..........................
.......................
..........................
..........................
.......................

Thực tế
 
..........................
...........................
.........................
..........................
...........................
.........................

Ước mơ
 
.......................
.......................
....................
.......................
.......................
....................

Các lần
quẹt
diêm

Mộng tưởng

Thực tế

Ước mơ

Lửa tắt, lò sưởi biến mất,
Mong được
em nghĩ đến việc bị cha mắng
sưởi ấm
. => Sáng sủa, ấm áp
=> Tối tăm, lạnh lẽo
Bàn ăn có ngỗng quay, ngỗng
Bức tường lạnh lẽo và phố
Mong được
xá vắng teo lạnh buốt
Lần 2 nhảyra khỏi đĩa tiến về phía em
ăn ngon
=> Giàu có, sung túc
=>Nghèo khổ, thiếu thốn
Cây thông Nô-en trang trí lộng lẫy
Nến bay lên, bay mãi,
Mong được
với
ngàn
ngọn
nến
sáng
rực
Lần 3
biến thành những ngôi sao
vui chơi
=> Xót xa, thương cảm
=> Vui tươi, đẹp đẽ
Bà đang mỉm cười với em, em reo
Ảo ảnh rực sang biến mất
lên “cho cháu đi với”, “xin thượng đế
Mong được bà
(Bà
biến
mất)
Lần 4
chí nhân cho cháu về với bà”
che chở, yêu thương
=>
Đau
khổ,
tuyệt
vọng
=> Vui sướng
Em ngồi trước một lò sưởi bằng sắt,
lửa cháy nom vui mắt, hơi nóng
Lần 1 dịu dàng

Bà cầm tay em, hai bà cháu
Lần 5 bay vụt lên cao, chẳng còn đói rét
=> Hạnh phúc dạt dào

Em về chầu thượng đế
(Em chết)
=> Phũ phàng, tàn nhẫn

Mong được
ở cùng bà

II. Đọc- hiểu văn bản
2. Những giấc mộng tưởng của cô bé sau những lần quẹt diêm

Thảo luận nhóm, trong
thời gian 8 phút hoàn
thành nhiệm vụ HT sau:

 Theo em, có thể thay đổi
trình tự trình tự xuất hiện
những hình ảnh trong mỗi
giấc mộng không, vì sao?
 Nêu cảm nhận của em về thái
độ, tình cảm của người kể
chuyện với cô bé bán diêm.
Phân tích một vài chi tiết làm
cơ sở cho cảm nhận đó?

II. Đọc- hiểu văn bản
2. Những giấc mộng tưởng của cô bé sau những lần quẹt diêm
Nhận xét: Thứ tự hình ảnh xuất hiện mỗi
lần quẹt diêm của cô bé bán diêm là phù
hợp, không thể thay đổi.
+ Thể hiện tâm hồn ngây thơ, trong sáng
của em, những ước mơ lãng mạn, diệu kỳ
nhất từ đơn giản nhất cho đến ước mơ
được sống trong tình yêu thương.

II. Đọc- hiểu văn bản
2. Những giấc mộng tưởng của cô bé sau những lần quẹt diêm
+ Vừa cho thấy được rõ hơn sự đói rét,
và cô đơn của em vì em phải sống trong
cảnh thiếu thốn, nghèo khổ. Em mơ thấy
bà vì khi bà mất, em luôn sống trong
cảnh thiếu tình yêu thương. Sau mỗi lần
que diêm tắt là thực tế khắc nghiệt đổ ập
vào em, khiến cho số phận của cô bé
càng trở nên bất hạnh. 

Có những hình ảnh trái ngược nào trong quang
cảnh đầu năm mới?
Nêu cảm nhận của em về thái độ của người kể
chuyện với cô bé bán diêm. Phân tích một vài
chi tiết làm cơ sở cho sự cảm nhận đó.

II. Đọc- hiểu văn bản
2. Những giấc mộng tưởng của cô bé sau những lần quẹt diêm
- Tấm lòng của nhà văn: Người kể
chuyện hóa thân vào cảm xúc của cô bé
để kể thể hiện thái độ xót xa, cảm
thương, chia sẻ cho số phận bất hạnh của
cô bé. Từ đó thể hiện tình yêu thương tha
thiết của nhà văn với số phận bất hạnh.

II. Đọc- hiểu văn bản
2. Những giấc mộng tưởng của cô bé sau những lần quẹt diêm
Chi tiết: “Thật dễ chịu, đôi bàn tay em hơ lên
ngọn lửa... Chà!..biết bao!”Tác giả như hóa
thân vào em bé, lời kể như lời tâm tình của
em, (ngôn ngữ kể như ngôn ngữ độc thoại
nội tâm). Mọi cảm giác của em bé như đang
hiện hữu trong lòng tác giả cùng bạn đọc.
Tấm lòng yêu thương và khao khát chở che
cho số phận bất hạnh của nhà văn.

II. Đọc- hiểu văn bản
3. Cái chết thương tâm của cô bé bán diêm.
 

- Hình ảnh một em bé chết rét ở một xó
tường trong không khí vui vẻ đầu năm mới.
- Thái độ của mọi người: Mọi người bảo
nhau: chắc nó muốn sưởi ấm" ứng xử thờ
ơ, thiếu sự đồng cảm và tình yêu thương
giữa con người đối với con người. 

II. Đọc- hiểu văn bản
3. Cái chết thương tâm của cô bé bán diêm.
 

- Nhận xét về cách kết thúc truyện:
câuLí
chuyện
cổ tích
thường
+ Kết thúcNhững
có hậu.
giải về
vẻ đẹp
củakếtem bé khi chết
thúchồng
có hậu:
nhânmôi
vật đang
chính mỉm
được cười” là một
“Có đôi má
và đôi
hưởng cuộc sống bình yên, hạnh
cái chết đẹp,
hình hài thể xác chết mà linh hồn, khát
phúc. Theo em, truyện cổ tích Cô bé
vọng của bán
emdiêm
bé vẫn
sống
niềm
thương xót xa
có kết
thúc (như
vậy cảm
không?
của tác giả).
Vì sao?
+ Kết thúc không có hậu: Cô bé chết, cái chết khốn
khổ, là một cảnh tượng thương tâm. Em đã chết vì đói,
vì rét, vì thiếu tình yêu thương (nguyên nhân cái chết
của cô bé).

III. Tổng kết

Trình bày giá trị nghệ thuật nội dung của
tác phẩm Cô bé bán diêm?

III. Tổng kết
1.Nghệ thuật

- Nghệ thuật kể chuyện hấp dẫn,
đan xen giữa yếu tố thật và huyền
ảo với các tình tiết diễn biến hợp lí
- Ngôi kể thứ ba, ngôn ngữ kể linh
hoạt, kết hợp tự sự, miêu tả và biểu
cảm.
- Kết cấu truyện theo lối tương
phản, đối lập

2. Nội dung

- Truyện kể về hình ảnh một cô bé
bán diêm nghèo khổ, cô đơn, bất
hạnh trong đêm giao thừa.
- Qua đó tác giả muốn gửi gắm
một thông điệp giàu tính nhân đạo:
hãy yêu thương và để trẻ thơ được
sống hạnh phúc..

IV. Luyện tập
Câu 1. Liệt kê những hình ảnh
hiện lên sau mỗi lần cô bé quẹt
diêm? Với em, hình ảnh nào cho
em nhiều cảm xúc nhất, lí giải tại
sao?

IV. Luyện tập
1

2

4

3

5

IV. Luyện tập

Thông
điệp

Câu 2. Thông điệp em rút ra sau khi học xong
truyện Cô bé bán diêm?
 Hãy sống yêu thương, chia sẻ
với mọi người, nhất là những
người gặp khó khăn.
 Tuổi thơ thật trong sáng, và
có biết bao ước mơ.
 Trẻ thơ cần được sống trong
mái ấm gia đình, cần có tình
yêu thương…

Những
bức
ảnh
này đã
gợi em
có suy
nghĩ
gì?