CHÀO MỪNG CÁC EM
ĐẾN VỚI TIẾT HỌC HÔM NAY!

KHỞI ĐỘNG

Hình 1.1. Kim loại nóng chảy đang được đổ
vào khuôn trong nhà máy

Quan sát hình ảnh

Hình 1.2. Ấm nước đang sôi

Trong các quá trình trên, kim loại và nước đã có sự chuyển thể như
thế nào và quá trình chuyển thể này tuân theo những quy luật nào?

► Sự chuyển thể của kim loại và nước trong các hình:

Hình 1.1. Kim loại nóng chảy đang được đổ
vào khuôn trong nhà máy

Rắn

Lỏng

Hình 1.2. Ấm nước đang sôi

Lỏng

Khí

CHƯƠNG 1: VẬT LÍ NHIỆT

BÀI 1:

SỰ CHUYỂN THỂ

NỘI DUNG BÀI HỌC
01

Mô hình động học phân tử và cấu trúc vật chất

02

Sự chuyển thể của các chất

03

Sự nóng chảy

04

Sự hóa hơi

1. MÔ HÌNH
ĐỘNG HỌC PHÂN TỬ VÀ
CẤU TRÚC VẬT CHẤT

Chia lớp thành 4 nhóm

Nhóm 1: Nhắc lại các nội dung

Nhóm 2: Nêu các tính chất của

của mô hình động học phân tử.

chất rắn về hình dạng và thể
tích của chúng. Giải thích.

Nhóm 4: Nêu các tính chất của

Nhóm 3: Nêu các tính chất của

chất khí về hình dạng và thể

chất lỏng về hình dạng và thể

tích của chúng. Giải thích.

tích của chúng. Giải thích.

MÔ HÌNH ĐỘNG HỌC PHÂN TỬ
Vật chất được cấu tạo bởi một số rất lớn những hạt
có kích thước rất nhỏ gọi là phân tử. Giữa các
phân tử có khoảng cách.

Mô hình

Các phân tử chuyển động không ngừng, gọi là

động học phân tử

chuyển động nhiệt. Các phân tử chuyển động nhiệt
càng nhanh thì nhiệt độ của vật càng cao.
Giữa các phân tử có các lực tương tác (hút và đẩy).

Các phân tử chuyển động

Hai phân tử tương tác với nhau tương tự như

không ngừng theo mọi hướng

hai quả cầu được nối với nhau bằng lò xo

CẤU TRÚC VẬT CHẤT
Vật chất xung quanh chúng ta thường tồn tại phổ biến ở
ba thể cơ bản là rắn, lỏng và khí.

a1)

b1)

Thể rắn
(của chất rắn kết tinh)

a2)
Thể lỏng

b2)

a3)

b3)

Thể khí

Hình 1.3. Sự sắp xếp (a) và chuyển động (b) của các phân tử ở các thể rắn, lỏng, khí

Chất rắn:

Có hình dạng và thể tích xác định

Vì các phân tử của chúng sắp xếp có trật tự và tương tác chặt chẽ
với nhau. Các phân tử của chất rắn chỉ dao động quanh vị trí cân
bằng xác định.

Chất khí:

Không có hình dạng và thể tích xác định

Vì các phân tử của chúng ở rất xa nhau, tương tác rất yếu với nhau
và chuyển động hoàn toàn hỗn loạn.

Chất lỏng:

Có thể tích xác định nhưng không có hình dạng xác định

Thể lỏng là trạng thái trung gian của thể rắn và thể khí, lực tương tác phân tử
của chúng mạnh hơn so với của chất khí nhưng yếu hơn so với chất rắn, các
phân tử của chúng dao động quanh vị trí cân bằng luôn luôn thay đổi.

Một lọ hoa có hình dạng và

Khối nước trà trong ấm và trong tách có hình

kích thước xác định

dạng của phần ấm và phần tách chứa nó

GHI NHỚ
Cấu trúc
Khoảng cách

Thể rắn
Rất gần nhau (cỡ

Thể lỏng
Xa nhau

giữa các phân tử kích thước phân tử)

Thể khí
Rất xa nhau (gấp
hàng chục lần kích
thước phân tử)

Sự sắp xếp của

Trật tự

Kém trật tự hơn so Không có trật tự

các phân tử

với thể rắn

Chuyển động của Chỉ dao động

Dao động quanh vị Chuyển động hỗn

các phân tử

quanh vị trí cân

trí cân bằng luôn loạn

bằng cố định

luôn thay đổi

Vi deo có trong file gốc

THẢO LUẬN CẶP ĐÔI
Luyện tập (SGK - tr.7)
Dựa vào mô hình động học phân tử, hãy giải thích hiện tượng:
Mở lọ nước hoa và đặt ở một góc trong phòng, một lúc sau,
người trong phòng có thể ngửi thấy mùi nước hoa.

Khi mở lọ nước hoa, các phân tử nước hoa ở thể khí chuyển động nhiệt
từ trong lọ vào không khí trong phòng và lan ra theo mọi hướng. Vì vậy,
một lúc sau, người trong phòng có thể ngửi thấy mùi nước hoa.

2. SỰ CHUYỂN THỂ CỦA
CÁC CHẤT

Nêu tên các quá trình chuyển thể qua lại giữa các thể (rắn,
lỏng, khí) của vật chất mà em đã học.

KHÍ

Các quá trình
chuyển thể của
vật chất:

óa
H

LỎNG

i
ơ
h

gư
N

g
n

Ng
ưn
g
Th
kế
ăn
t
g
ho
a

tụ

Đông đặc
Nóng chảy

RẮN

Ví dụ 1:
Thép trong điều kiện thường:

để nguội trong nhà máy luyện thép

Thể lỏng

Để nguội:

Thể rắn

Sự đông đặc

Hình 1.8. Thép được đưa ra khỏi khuôn và

Trong lò:

Sự nóng chảy

Thể rắn

Ví dụ 2:

Một số chất rắn như i-ốt, băng
phiến, đá khô,… có khả năng
chuyển trực tiếp từ thể rắn sang
thể hơi khi nó nhận nhiệt:
Thăng hoa

Thể rắn

Thể hơi

Hình 1.9. Miếng đá khô chuyển sang
thể hơi

Ngưng kết

Thảo luận 3 (SGK - tr.8)

Lấy ví dụ minh họa quá trình chuyển từ thể lỏng
sang thể khí và ngược lại.

Gợi ý

Đun sôi nước ta thấy có

Không khí lạnh làm ngưng tụ hơi nước,

hơi nước bốc lên.

tạo thành giọt sương đọng lại trên lá.

Quan sát tách trà nóng, ta thấy những làn

Các giọt nước đọng bên ngoài thành cốc nước

hơi nước bốc lên từ cốc, đó là vì nước

đá là do hơi nước trong không khí ở gần thành

trong cốc bay hơi.

cốc gặp nhiệt độ thấp bị ngưng tụ thành nước.

Còn nữa….
Có đủ bộ word và powerpoint cả năm tất cả các bài
môn: Vật lí 12 Chân trời sáng tạo
LH Zalo 0969 325 896