BÀI CA NGẤT NGƯỞNG
_Nguyễn Công Trứ _

Tiết 8- Đọc văn

BÀI CA NGẤT NGƯỞNG
NGUYỄN CÔNG TRỨ

I. Tìm hiểu chung
1- Tác giả
- Tiểu sử: SGK/ 37.
-Cuộc đời:
Lận đận thi cử, làm quan.
-Con người:
Yêu nước, thương dân, tài năng,
nhiệt huyết, có công lớn
với dân, cá tính phóng túng, tự do.
-Sáng tác:
ngôn ngữ, thể loại: (SGK/ 37).
=> Phong cách ngông.

Đền thờ Nguyễn Công Trứ được xây dựng tại xã Quang
Thiện- Kim Sơn, tỉnh Ninh Bình
 

Tác phẩm, tư liệu tham khảo:

Một số hình ảnh về hát nói (ca trù)

Tiết 8- Đọc văn

BÀI CA NGẤT NGƯỞNG
NGUYỄN CÔNG TRỨ

I. Tìm hiểu chung
1- Tác giả .
2- Bài thơ
a-. Thể loại: Hát nói chữ Nôm.
b- Đề tài: tự thật.
c- Hoàn cảnh sáng tác:
-1848, sau khi cáo quan về hưu.

Tiết 8- Đọc văn

BÀI CA NGẤT NGƯỞNG
NGUYỄN CÔNG TRỨ

I.Tìm hiểu chung
II.Đọc hiểu văn bản
1. Ý nghĩa nhan đề :
NHAN ĐỀ “NGẤT NGƯỞNG”

Nghĩa gốc
Miếu tả tư thế của con
người, sự vật nghiêng ngả,
không vững nhưng không
đổ.

Nghĩa hàm ẩn
Thái độ sống khác người,
luôn xem mình ở vị trí cao
hơn người khác, thái độ sống
thoải mái, phóng túng

Tiết 8- Đọc văn

BÀI CA NGẤT NGƯỞNG
NGUYỄN CÔNG TRỨ

1. Ý nghĩa nhan đề
2.Cảm hứng chủ đạo:
“Ngất ngưởng”:
-Lặp “ngất ngưởng” 5 lần -> cảm hứng chủ đạo của bài
thơ :
+ “ Ngất ngưởng” ở đây thể hiện một phong cách sống,
một thái độ sống khác đời của một con người có cá tính,
có bản lĩnh. Vượt ra ngoài khuôn khổ của lễ giáo nho gia
để sống thật với mình, khẳng định bản lĩnh cá nhân
+ “ Ngất ngưỡng” là phong cách sống nhất quán của nhà
thơ trong lúc làm quan và cả khi nghỉ hưu, trở về cuộc
sống đời thường

Tiết 8- Đọc văn

BÀI CA NGẤT NGƯỞNG
NGUYỄN CÔNG TRỨ

1. Ý nghĩa nhan đề
2.Cảm hứng chủ đạo
3. Phân tích

a. Ngất ngưởng khi còn làm quan:
*Tự thuật:
- Tài năng:
+ Tự xưng: ông Hi Văn
+ Thao lược, tài bộ.
+So sánh mình với Trái, Nhạc, Hàn, Phú.
-> Xuất chúng, lỗi lạc.
-Danh vị: thủ khoa, tham tán, tổng đốc, phu doãn, đại tướng
-> vẻ vang.
- Chiến công: Bình tây ->lớn.

Tiết 8- Đọc văn

BÀI CA NGẤT NGƯỞNG
NGUYỄN CÔNG TRỨ

1. Ý nghĩa nhan đề
2.Cảm hứng chủ đạo
3. Phân tích

a. Ngất ngưởng khi còn làm quan:

ÞCuộc đời hoạt động XH sôi nổi cống hiến hết mình vì
dân, vì nước, vì vua.
+Từ Hán Việt trang trọng,
+ âm điệu nhịp nhàng
+liệt kê liên tiếp, điệp từ
-> tự hào kiêu hãnh về bản thân tự hào mình là một
người tài năng lỗi lạc, danh vị vẻ vang, văn võ toàn tài.
bản lĩnh tự tôn.

Tiết 8- Đọc văn

BÀI CA NGẤT NGƯỞNG
NGUYỄN CÔNG TRỨ

3. Phân tích
a. Ngất ngưởng khi còn làm quan:
* Thái độ:
-Cho rằng làm quan là mất tự do (vào lồng) nhưng vẫn làm:
+Nhà thơ xem việc làm quan là điều kiện, là phương tiện để thể
hiện hoài bão và tài năng của mình
+ Xem việc làm quan là để thực hiện trách nhiệm của kẻ sĩ đối với
đời
“ “Vũ trụ nội mạc phi phận sự”
→ Mọi việc trong trời đất đều là phận sự của ông.
- Không chấp nhận luồn cúi, quỵ luỵ
->Ý thức sự khác biệt hơn hẳn giữa mình và bọn quan lại đương
thời
-> ý thức cái tôi cá nhân.

Tiết 8- Đọc văn

BÀI CA NGẤT NGƯỞNG
NGUYỄN CÔNG TRỨ

b. Ngất ngưởng sau khi cáo quan về hưu, trở về cuộc sống
đời thường:
*Cách sống theo ý chí và sở thích cá nhân:
*Thái độ sống
- Không màn đến việc được mất, khen chê: vượt lên trên
thói tục.
“ Được mất dương dương người thái thượng
Khen chê phơi phới ngọn đông phong”
- So sánh mình với những bậc danh tướng :
“ Chắng Trái, Nhạc cũng vào phường Hàn,Phú”
-Trung thành với nhà vua “ Nghĩa vua tôi ….sơ chung”
+ Nghệ thuật đối, điển cố
-> Bản lĩnh cứng cỏi, khát vọng tự do, ý thức mình hơn
người.

Tiết 8- Đọc văn

BÀI CA NGẤT NGƯỞNG
NGUYỄN CÔNG TRỨ

3. Phân tích

a. Ngất ngưởng khi còn làm quan:
b. Ngất ngưởng sau khi cáo quan về hưu, trở về cuộc sống
đời thường:
*Cách sống theo ý chí và sở thích cá nhân:
+ Cưỡi bò vàng đeo đạc ngựa.
+ Đi chùa dẫn theo hầu gái, mang kiếm cung.
+ Khi ca, khi tửu, khi cắt, khi tùng
→ giễu đời,tận hưởng mọi thú vui theo sở thích cá nhân, bất
chấp dư luận, dám sống cho mình, bỏ qua gò bó của lễ giáo
phong kiến

Tiết 8- Đọc văn

BÀI CA NGẤT NGƯỞNG
NGUYỄN CÔNG TRỨ

b. Ngất ngưởng sau khi cáo quan về hưu, trở về cuộc sống
đời thường:
*Cách sống theo ý chí và sở thích cá nhân:
*Thái độ sống
“ Trong triều ai ngất ngưởng như ông”
Từ ngất ngưỡng khẳng định cách sống tự do của bậc tài tử
phong lưu, không ngần ngại khẳng định cá tính của mình.
->Thái độ sống ngất ngưỡng đầy thách thức trước những tôn ti
phép tắc khắc kỉ của XHPK.

.

Tiết 8- Đọc văn

BÀI CA NGẤT NGƯỞNG
NGUYỄN CÔNG TRỨ

b. Ngất ngưởng sau khi cáo quan về hưu, trở về cuộc sống
đời thường:
*Cách sống theo ý chí và sở thích cá nhân:
*Thái độ sống
“ Trong triều ai ngất ngưởng như ông”
Từ ngất ngưỡng khẳng định cách sống tự do của bậc tài tử
phong lưu, không ngần ngại khẳng định cá tính của mình.
->Thái độ sống ngất ngưỡng đầy thách thức trước những tôn ti
phép tắc khắc kỉ của XHPK.

.

Tiết 8- Đọc văn

BÀI CA NGẤT NGƯỞNG
NGUYỄN CÔNG TRỨ

I.Tìm hiểu chung
II.Đọc hiểu văn bản
III. Tổng kết :

1/Nội dung:
Con người của Nguyễn Công Trứ thể hiện trong hình ảnh ông
ngất ngưởng , từng làm nên sự nghiệp lớn với tâm hồn tự do
phóng khoáng bản lĩnh sống mạnh mẽ ít nhiều có sự phá cách về
quan niệm sống vượt qua khuôn sáo khắt khe của lễ giáo phong
kiến
2/ Nghệ thuật : Sự phù hợp của thể hát nói với việc bày tỏ tư
tưởng tình cảm tự do phóng túng thoát ra ngoài khuôn khổ của tác
giả

HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ
1. Bài vừa học:
- Nắm được nội dung cơ bản của bài thơ
- Học thuộc văn bản bài thơ
2. Bài sắp học: BÀI CA NGẮN ĐI TRÊN BÃI CÁT
( Cao Bá Quát)
-Tìm hiểu vài nét về tác giả và bài thơ
-Tìm hiểu nội dung và nghệ thuật bài thơ theo các câu
hỏi ( SGK)