B

À

I

V

I

Ế

T

1

VIẾT ĐOẠN VĂN GIỚI THIỆU
MỘT NHÂN VẬT VĂN HỌC
(Cấu tạo của đoạn văn)

Nắm được cấu tạo của bài văn
tả người.

Trò chơi

Người ấy là ai

Trò chơi

Người ấy là ai
Một học sinh lên miêu tả
ngoại hình của một bạn
trong lớp, bạn nào đoán
đúng tên của bạn được miêu
tả thì sẽ được quyền lên đố,
miêu tả ngoại hình của một
bạn khác trong lớp.

Tìm hiểu cấu tạo của bài văn tả người.
I. Nhận xét:
1. Bài văn dưới đây có mấy đoạn? Nêu tóm tắt nội dung
từng đoạn.
Hạng A Cháng
Nhìn thân hình cân đối của Hạng A Cháng, tất cả
các cụ già trong làng đều tấm tắc:
- A Cháng trông như một con ngựa tơ hai tuổi, chân
chạy qua chín núi mười khe không biết mệt, khoẻ quá!
Đẹp quá!
A Cháng đẹp người thật. Mười tám tuổi, ngực nở
vòng cung, da đỏ như lim, bắp tay bắp chân rắn như
trắc, gụ. Vóc cao, vai rộng, người đứng thẳng như cái
cột đá trời trồng.

Nhưng phải nhìn Hạng A Cháng cày mới thấy hết vẻ đẹp của anh.
Anh đến chuồng trâu dắt con trâu béo nhất, khoẻ nhất. Người và trâu
cùng ra ruộng. A Cháng đeo cày. Cái cày của người Mông to nặng, bắp
cày bằng gỗ tốt màu đen, vòng như hình cái cung, ôm lấy bộ ngực nở.
Trông anh hùng dũng như một chàng hiệp sĩ cổ đeo cung ra trận.
Tới nương, A Cháng mắc cày xong, quát một tiếng “Mổng!” và bây giờ
chỉ còn chăm chắm vào công việc... Hai tay A Cháng nắm đốc cày, mắt
nhìn thế ruộng, nhìn đường cày, thân hình nhoài thành một đường cong
mềm mại, khi qua trái, lúc tạt phải theo đường cày uốn vòng trên hình
ruộng bậc thang như một mảnh trăng lưỡi liềm. Lại có lúc được sá cày
thẳng, người anh như rạp hẳn xuống, đôi chân xoải dài hoặc băm những
bước ngắn, gấp gấp...
Sức lực tràn trề của A Cháng là niềm tự hào của dòng họ Hạng, một
dòng họ
Mông đang định cư ở chân núi Tơ Bo.

Gỗ trắc

Gỗ gụ
Hai loại gỗ
quý

Mổng (tiếng Mông): đi.
Chăm chắm: tập trung, chăm
chú.
Đốc cày: phần đầu thân gỗ của
cái cày (còn gọi là hò cày, xeo
cày).
Sá cày: đường cày.

Bài văn có 5
đoạn:
Đoạn 1:
Đoạn 2:

Từ đầu đến … đẹp quá!
Từ A Cháng đẹp người thật… đến … trời trồng

Đoạn 3:

Từ Nhưng phải nhìn Hạng A Cháng cày… đến…đeo cung ra

Đoạn 4:

trận
Từ Tới nương…đến …gấp gấp…

Đoạn 5:

Phần còn lại.

Bài văn có 5
đoạn:
Đoạn 1:

Từ đầu đến … đẹp quá!
Nội dung: Mở đầu bài văn; giới thiệu người sẽ
tả: Hạng A Cháng.

Đoạn 2:

Từ A Cháng đẹp người thật… đến … trời trồng
Nội dung: Tả ngoại hình của A Cháng.

Đoạn 3:

Bài văn có 5
đoạn:

Từ Nhưng phải nhìn Hạng A Cháng cày… đến…đeo cung ra
trận

Đoạn 4:

Nội dung: Tả hoạt động của A Cháng (đeo cày,
dắt trâu ra ruộng).

Từ Tới nương…đến …gấp gấp…
Nội dung: Tiếp tục tả hoạt động của A Cháng
(cày ruộng).

Đoạn 5:

Phần còn lại.
Nội dung: Kết thúc bài văn, ca ngợi sức lực tràn
trề của A Cháng – niềm tự hào của dòng họ Hạng.

2. Xếp các đoạn văn trên vào mỗi phần phù hợp:
mở bài, thân bài, kết bài.

Mở bài

Đoạn 1(Mở đầu bài văn; giới thiệu
người được tả).

2. Xếp các đoạn văn trên vào mỗi phần phù hợp:
mở bài, thân bài, kết bài.
Đoạn 2 (Tả ngoại hình).
Thân
bài

Đoạn 3 (Tả hoạt động).
Đoạn 4 (Tả hoạt động).

2. Xếp các đoạn văn trên vào mỗi phần phù hợp:
mở bài, thân bài, kết bài.

Kết bài

Đoạn 5 (Kết thúc bài văn, nêu cảm nghĩ
về người được tả).

Cấu tạo của bài văn tả người.

Mở
bài

Tả người

Thân
bài
Kết
bài

Giới thiệu người được
tả.
Tả ngoại hình.
Tả hoạt động, tính
cách.
Nêu cảm nghĩ về người
được tả.

III. Luyện tập:
Bài văn sau đây có những điểm nào giống
và khác bài văn Hạng A Cháng:
a. Về cấu tạo?
b. Về trình tự miêu tả?

Chị Hà

Chị Hà đến với chúng tôi vào một buổi chiều.
Tôi còn nhớ rõ chị Hà dáng người thon mảnh, nước da
trắng, tóc mai dài vắt cong lên như một dấu hỏi lộn ngược,
trên má có vài nốt tàn nhang. Chị đến trong đoàn thanh niên
xung kích của huyện giúp xã chúng tôi chống úng cho đồng
định cấy giống lúa mới. Tôi ở trong đám thiếu nhi ra đón. Chị
âu yếm đặt tay lên vai tôi (hồi ấy, tôi bé loắt choắt, chưa cao
ngổng như hai, ba năm nay). Trông chị thật tươi tắn. Chị cười
nói nhiều, chắc tính chị vốn sôi nổi. Mỗi khi chị cười, mấy nốt
tàn nhang lặn đi trên gò má đỏ ửng. Chị vừa chuyện trò với
các bạn vừa giữ tôi ngồi bên. Không hiểu sao, tôi cứ chú ý tới
cái vòng tóc mai uốn cong như dấu hỏi lộn ngược, cứ như thể
trong đó có một điều bí ẩn kì lạ.

Điểm giống nhau: Về cấu tạo, bài văn có 3 phần:
+ Mở bài: Giới thiệu người được tả.
+ Thân bài: Tả ngoại hình và hoạt động của người được tả.
+ Kết bài: Nêu cảm nghĩ về người được tả.

Điểm khác nhau:
Bài văn Hạng A Cháng

Bài văn Chị Hà

- Về cấu tạo: Thân bài gồm 3
đoạn văn.

- Về cấu tạo: Thân bài gồm 1
đoạn văn.

- Về trình tự miêu tả: Tả ngoại
hình trước, tả hoạt động sau.

- Về trình tự miêu tả: Tả đan xen
ngoại hình và hoạt động. Đan
xen 1 câu giới thiệu thêm về
nhân vật khi tả ngoại hình (Chị
đến trong đoàn … giống lúa
mới).

Chúc các em học
tốt