HÀ
NỘI

HẢI PHÒNG

VINH

ĐÀ NẴNG

NHA
TRANG

TP HCM

Chương 2.
ĐÔNG NAM Á TỪ
NỬA SAU THẾ KỈ XVI
ĐẾN GIỮA THẾ KỈ XIX
Bài 4.
ĐÔNG NAM Á TỪ NỬA SAU
THẾ KỈ XVI ĐẾN GIỮA THẾ KỈ XIX

1. Khái quát quá trình xâm nhập Đông Nam Á của
thực dân phương Tây

Quan sát tranh ảnh (hình 4.2), đọc tài liệu
(Kênh chữ SGK/19, 20) em hãy:
? Nêu những nét chính về quá trình xâm
nhập của thực dân phương Tây đối với từng
nước Đông Nam Á (từ nửa sau thế kỉ XVI
đến giữa thế kỉ XIX)?

1. Khái quát quá trình xâm nhập Đông Nam Á của thực dân
phương Tây

ANH, HÀ
LAN, PHÁP

ANH

PHÁP
TÂY BAN NHA

ANH, HÀ
LAN,
PHÁP

HÀ
LAN

Theo em, cách thức tiến hành xâm lược các nước Đông Nam Á của
thực dân phương Tây có những điểm chung gì?
- Điểm chung: trong quá trình xâm lược Đông Nam Á, thực dân phương tây đã sử dụng kết
hợp nhiều cách thức và thủ đoạn khác nhau trên các phương diện: thương mại, tôn giáo, ngoại
giao và quân sự. Cụ thể là:
+ Về thương mại: các nước phương Tây lập các đội thuyền buôn, các công ty thương mại,
thương điếm để mở rộng giao thương với các nước Đông Nam Á.
+ Về tôn giáo: thông qua hoạt động truyền bá đại Thiên Chúa giáo để tìm hiểu lịch sử, văn hóa,
địa lí đồng thời thăm dò tình hình của các nước Đông Nam Á.
+ Về ngoại giao: ở giai đoạn đầu, chính phủ các nước phương Tây cử đại diện đến Đông Nam
Á đề nghị kí kết hiệp ước thương mại; xin phép cho giáo sĩ được hoạt động,… ở giai đoạn sau,
các nước phương Tây thực hiện việc đe dọa, ép buộc các nước Đông Nam Á kí kết các hiệp
ước bất bình đẳng.
+ Về quân sự: sử dụng vũ lực để thôn tính, xâm chiếm đất đai hoặc sử dụng sức mạnh quân sự
để đe dọa, gây sức ép về mặt chính trị,…

2. Tình hình Đông Nam Á dưới ách đô hộ
của thực dân phương Tây
Về chính trị
+ Chính quyền và tầng lớp trên ở các nước đã
đầu hàng, phụ thuộc hoặc làm tay sai cho thực
dân.
+ Bộ máy ở trung ương và cấp tỉnh đều do các
quan chức thực dân điều hành.

Về kinh tế:
+ Thực dân phương Tây đẩy mạnh vơ vét, bóc lột người
dân bản xứ, không chú trọng mở mang công nghiệp
nặng, chủ yếu xây dựng những ngành công nghiệp chế
biến, sản xuất hàng tiêu dùng
+ Mở rộng hệ thống đường giao thông như: đường sắt,
đường bộ, bến cảng để phục vụ cho công cuộc khai thác
kinh tế hoặc đàn áp phong trào đấu tranh của nhân dân.
+ Cướp đoạt ruộng đất để lập đồn điền, ép chính quyền
bản xứ nhượng quyền khai khẩn đất hoang

Thực dân phương Tây cướp đoạt ruộng đất của nhân dân thuộc địa
(tranh minh họa)

Khai
ở thung
lũngthác
Kin-ta,
Cảnhthác
phuthiếc
mỏ tại
điểm khai
than Quảng Ninh dưới thời Pháp thuộc vô
Ma-lay-xi-a cùng cực khổ (ảnh tư liệu).

Về văn hoá:
+ Du nhập của văn hoá phương Tây, gây ra sự
xung đột văn hoá, tôn giáo ở nhiều nước (như ở
Phi líp pin, In-đô-nê-xi-a).
+ Thực hiện chính sách nô dịch nhằm đồng hoá
và ngu dân để dễ bề cai trị

Một gia đình tư sản ở Y-an-gun (Yangoon),
Mi-an-ma
NGƯỜI ĂN MÀY TẠI VIỆT NAM THỜI THUỘC PHÁP

QUÝ TỘC, LÃNH CHÚA PK +
THỰC DÂN

Về xã hội
- có sự phân hóa
sâu sắc

BÓC LỘT

NÔNG DÂN
BỎ RUỘNG ĐẤT
BÁN SỨC CHO ĐỊA CHỦ, TB

TƯ SẢN, CÔNG NHÂN, TIỂU
TƯ SẢN TRÍ THỨC
THAM GIA ĐẤU TRANH GIẢI
PHÓNG DÂN TỘC

3. Cuộc đấu tranh của nhân dân các nước Đông Nam Á
chống thực dân phương Tây từ nửa sau thế kỉ XVI đến giữa
thế kỉ XIX
Quan sát tranh ảnh (hình 4.4), đọc tài liệu (Kênh chữ
SGK/22) em hãy:
? Mô tả những nét chính về cuộc đấu tranh tiêu biểu ở
Đông Nam Á chống ách đô hộ của thực dân phương
Tây từ nửa sau thế kỉ XVI đến giữa thế kỉ XIX?

3. Cuộc đấu tranh của nhân dân các nước Đông Nam Á chống thực
dân phương Tây từ nửa sau thế kỉ XVI đến giữa thế kỉ XIX

Ở In-đô-nê-xi-a: sau khi bị thực dân Hà Lan đô hộ, đã nổ ra
các cuộc khởi nghĩa tiêu biểu như: khởi nghĩa Tơ-ru-nô Giê-giô
(1675), khởi nghĩa Su-ra-pa-tít (1683 – 1719), khởi nghĩa Đi-pônê-gô-rô (1825 – 1830).... nhưng đều thất bại.
Ở Phi-líp-pin: sau khi bị thực dân Tây Ban Nha xâm nhập đã
vấp phải sự chống trả quyết liệt của nhân dân đảo Mác-tan
(1521); khởi nghĩa Nô-va-lét (1823), khởi nghĩa Khơ-rút xơ
(1844),...
Ở Miến Điện: quân Anh vấp phải sự kháng cự của quân đội do
tướng Ban-đu-la chỉ huy.

LUYỆN TẬP

Hoàn thành những bài tập trắc nghiệm sau
(Vòng quay may mắn)

20
70

5

80

60

4

3

10

50

2

40

1

30

VÒNG QUAY
MAY MẮN

QUAY

Câu 1. Vì sao Đông Nam Á trở thành mục tiêu xâm
lược của các nước tư bản phương Tây?

A. Đông Nam Á có vị trí địa lí
quan trọng
C. Cả hai đáp án trên đều đúng

B. Giàu tài nguyên khoáng sản

D. Đông Nam Á là nơi đông dân

QUAY VỀ

Câu 2. Thực dân Pháp hoàn thành việc xâm chiếm các
nước Đông Dương vào thời gian nào?
A. Cuối thế kỉ XIX

B. Thế kỉ XVI

C. Giữa thế kỉ XIX

D. Đầu thế kỉ XIX
QUAY VỀ

Câu 3. Giữa thế kỉ XIX, sau khi hoàn thành xâm
chiếm một phần Mã Lai và Miến Điện, thực dân
Anh bắt đầu xâm nhập vào?
A. Xiêm

C.

Phi-lip-pin

B.

Mi-an-ma

D. Miến Điện

QUAY VỀ

Câu 4. Đến cuối thế kỉ XIX, nước nào là quốc gia
duy nhất ở Đông Nam Á giữ được độc lập? 
A. Mi-an-ma

B. Phi-lip-pin

C. Xiêm

D. Việt Nam

QUAY VỀ

Câu 5.  Từ nửa sau thế kỉ XVI đến giữa thế kỉ XIX, sự xâm
nhập của văn hóa phương Tây đã tác động như thế nào đến đời
sống văn hóa của cư dân Đông Nam Á?
A. Xói mòn những giá trị
văn hóa truyền thống.

B. Thúc đẩy sự hòa hợp
tôn giáo ở nhiều nước.

C. Cư dân Đông Nam Á
được khai hóa văn minh.

D. Đặt cơ sở hình thành nền văn
hóa truyền thống.
QUAY VỀ

VẬN DỤNG

Sưu tầm tư liệu về quá trình xâm nhập của các nước
thực dân phương Tây vào Đông Nam Á.
Giới thiệu những tư liệu đó với thầy cô và bạn học

HƯỚNG DẪN HỌC SINH TỰ HỌC

1. Học bài
2. Làm bài tập phần vận dụng
3. Chuẩn bị bài mới: Bài 5 - Xung đột Nam Bắc triều và Trịnh Nguyễn