Thứ ba ngày 08 tháng 10 năm 2024

Luyện từ và câu

LUYỆN TẬP VỀ TỪ ĐA NGHĨA

YÊU CẦU CẦN ĐẠT
 Luyện tập sử dụng từ đa
nghĩa.

KHÁM PHÁ VÀ LUYỆN TẬP

Hoạt động 1:
Phân biệt nghĩa gốc và nghĩa
chuyển của từ

1. Đọc các câu thơ, câu văn sau và thực hiện yêu cầu:
NGHĨA
CHUYỂN
NGHĨA
GỐC
NGHĨA
CHUYỂN

a) Việt Nam đất nước ta ơi
Mênh mông biển lúa đâu trời đẹp hơn.
b) Nắng đã chiếu sáng loà cửa biển.

Nguyễn Đình Thi

Anh Đức
c) Trên quảng trường Ba Đình, cả biển người, cả rừng cờ
hoa hướng về lễ đài hân hoan vẫy chào Bác.
Phan Anh
 Từ "biển" trong câu nào được dùng với nghĩa gốc? Từ
“biển" trong câu nào được dùng với nghĩa chuyển?
 Đặt một câu có từ “biển” được dùng với nghĩa chuyển.

1. Đọc các câu thơ, câu văn sau và thực hiện yêu cầu:

Đặt một câu có từ “biển” được dùng với nghĩa chuyển.

Cả biển người mênh mông đang cùng nhau đón chờ pháo hoa năm mới.

KHÁM PHÁ VÀ LUYỆN TẬP

Hoạt động 2:
Đặt câu để phân biệt nghĩa gốc
và nghĩa chuyển của từ

2. Đặt câu có từ “nhanh” với mỗi nghĩa sau:
a. Có tốc độ, nhịp độ trên mức bình thường, trái ngược
với “chậm". 
đi nhanh

chạy nhanh

tốc độ nhanh

Các vận động viên đang chạy nhanh về đích.
b. Tỏ ra có khả năng tiếp thu, phản ứng ngay tức khắc
hoặc trong một thời gian rất ngắn.
phản ứng nhanh

đầu óc nhanh nhạy

Đội của Nam đã thắng trong trò chơi phản ứng nhanh.

KHÁM PHÁ VÀ LUYỆN TẬP

Hoạt động 3:
Sử dụng từ điển để phân biệt các
nghĩa của từ

3. Thực hiện yêu cầu:
a. Tra từ điển để tìm nghĩa gốc và 2 – 3 nghĩa chuyển
của các từ sau:
đầu

cao

b. Đặt câu để phân biệt các nghĩa tìm được của mỗi từ.

đầu
Nghĩa gốc

Nghĩa chuyển

Phần trên cùng của cơ thể con
người, hay phần trước nhất của thân
thể động vật, nơi có bộ óc và nhiều
giác quan khác.

(1) Phần trước nhất hoặc phần trên cùng của một
số vật đối lập với đuôi (đầu máy bay);
(2) Phần có điểm xuất phát của một khoảng không
gian hoặc thời gian, đối lập với “cuối” (đầu
đường);...

cao
Nghĩa gốc

Nghĩa chuyển

Có khoảng cách bao nhiêu đó từ đầu
này đến cuối đầu kia, theo chiều
thẳng đứng.

(1) Có chiều cao lớn hơn mức bình thường hoặc
lớn hơn so với những vật khác (giày cao gót);
(2) Hơn hẳn mức trung bình về số lượng hay chất
lượng, trình độ, giá cả,… (tuổi cao);…

b. Đặt câu để phân biệt các nghĩa tìm được của mỗi từ.
- Đầu:
+ Mai cài một chiếc cài tóc rất xinh trên đầu.
+ Hoa cất một chiếc gối ở trên đầu giường.
+ Đầu làng có cây hoa gạo rất to.
- Cao:
+ Bạn An cao 1m4.
+ Tòa nhà cao chọc trời.
+ Ông nội tuổi đã cao nhưng vẫn còn rất minh mẫn.