BÀI 3:KNTT-LỚP 9

Giáo viên: Nguyễn Nhâm
Zalo: 0981.713.891.

Nối nhân vật ở cột A với tính cách ở cột B sao cho phù hợp

Nhân vật

 

Tính cách

Chí Phèo (1)

Người ghen tuông (a)

Hoạn Thư (2)

Người hay ăn vạ (b)

Lục Vân Tiên (3)

Người lẳng lơ (c)

Thị Màu (4)

Người nghĩa hiệp (d)

Hoạt động mở đầu

HOA 5 CÁNH
Có 5 phẩm chất ẩn dưới các
cánh hoa, Hs trả lời câu hỏi để
tìm được các phẩm chất. .

bộc
1
trực
Con
thẳng
TỪ
người
2
thắn
KHÓA
Nam
Bộ
hào
Nghĩa
4
3
sảng
hiệp

chất
5
phác

Những phẩm
chất vừa lật gợi
đến con người ở
vùng miền nào?

KIẾN THỨC

Đây là danh hiệu mà tổ chức
Unesco vinh danh những những
con người, những nhân vật nổi
tiếng, kiệt xuất, có cống hiến lớn
lao cho nền văn hóa dân tộc.

Danh nhân văn hóa
thế giới

Câu 2: Đây là nơi nào?
Nơi nào thành quách dọc ngang
Xa gần nức tiếng kinh thành cố đô

HUẾ

Câu 3: Đây là tên gọi trước đây
của Thành phố Hồ Chí Minh, với
hàm ý nói vùng đất đã được sắp
xếp an ổn, vững vàng.

GIA ĐỊNH

Câu 4: Hai câu thơ sau trích
trong bài thơ nào?
Bỏ nhà lũ trẻ lơ xơ chạy,
Mất ổ bầy chim dáo dác bay.

CHẠY GIẶC

Câu 5: Điền từ còn thiếu vào câu
thơ:
“Thà ... mà giữ đạo nhà
Còn hơn có mắt ông cha không thờ”

đui

Hoạt động mở đầu

Nhân vật anh hùng mà
em yêu thích là ai?
Điều gì ở nhân vật ấy
gây ấn tượng nhất với
em?

Hoạt động mở đầu

Lục Vân Tiên là
người dũng cảm,
sẵn sàng xả thân
cứu người,...

Đây là kết quả tìm kiếm
trên google cụm từ “Lục
Vân Tiên đời thường”. Em
hãy hình dung về nhân vật
Lục Vân Tiên.

I

Đọc và
tìm hiểu
chung

1. Đọc văn bản
HS đọc thuộc lòng một số câu thơ
trong đoạn trích.

1

2

3

HS đọc diễn cảm, thể hiện được giọng
điệu, cảm xúc riêng của các nhân vật.

HS hiểu từ ngữ trong VB, có thể diễn
xuôi các câu thơ có nhiều từ ngữ khó.

2. Tìm hiểu chung

Hs tìm hiểu thông tin về tác
giả và tác phẩm theo PHT
số 1 (ở nhà)

Nguyễn Đình Chiểu
(1822 - 1888) là một
trong những nhà văn
Nam Bộ xuất sắc nhất
thời trung đại.

Cuộc đời Nguyễn Đình
Chiểu trải qua nhiều
thăng trầm. Ông là tấm
gương về nghị lực sống
phi thường, khí tiết
thanh cao, lòng yêu
nước sâu nặng.

Ông quê gốc ở tỉnh Thừa
Thiên (nay là Thừa Thiên
Huế) nhưng sinh ra và lớn
lên ở quê mẹ là tỉnh Gia
Định (nay là Thành phố
Hồ Chí Minh).

Năm 2021, Nguyễn
Đình Chiểu được
UNESCO ra nghị quyết
vinh danh và kỉ niệm 200
năm ngày sinh của ông.

Nguyễn Đình Chiểu để
lại di sản văn chương đồ
sộ, gồm nhiều tác phẩm
truyện thơ Nôm, văn tế
và thơ Đường luật.

2. Tác phẩm “Truyện Lục Vân Tiên”
Truyện thơ Nôm, có đề tài, cốt truyện từ thực
tế cuộc đời tác giả Nguyễn Đình Chiểu.

1

Chủ đề: ngợi ca những tấm gương đạo
đức cao đẹp, lên án những kẻ độc ác, tham
2
tàn, gửi gắm khát vọng tình yêu tự do, khát
vọng công lí, thể hiện mơ ước của nhân
dân về người anh hùng cứu nhân độ thế.
3

Nghệ thuật: nghệ thuật xây dựng nhân vật,
nghệ thuật sử dụng ngôn ngữ.

c. Đoạn trích
Nội dung
01
kể về cuộc đời
Lục Vân Tiên một chàng trai
khôi ngô tuấn tú,
văn võ song toàn,
tài trí, nghĩa hiệp

02
Gặp nhiều trắc trở trong
cuộc sống nhưng Vân Tiên
đã vượt qua, lập được công
trạng lớn lao, có kết cục
hạnh phúc viên mãn bên
nàng Kiều Nguyệt Nga.

III

Khám phá
văn bản

1
Tìm hiểu vị trí, bố
cục của đoạn trích và
hệ thống nhân vật,
sự việc được kể

1. Tìm hiểu vị trí, bố cục của đoạn trích và hệ
thống nhân vật, sự việc được kể

Hs thảo luận nhóm
đôi theo PHT số 2

Đọc đoạn trích Lục Vân Tiên đánh cướp, cứu Kiều Nguyệt Nga, điền
thông tin vào chỗ trống để hoàn thành bảng sau:
Vị trí đoạn trích

Bố cục đoạn trích

- Từ dòng …………....... đến dòng ......................

- 14 dòng thơ đầu: ......................................................

trong Truyện Lục Vân Tiên.
- Thuộc phần .......................................................

24
dòng
thơ
theo: ...............................................

trong mô hình cốt truyện ba phần:

.....................................................................................

Gặp gỡ - Chia li - Đoàn tụ.
Hệ thống nhân vật

- 6 dòng thơ cuối: ......................................................

.............................................................................................
.

tiếp

Sự việc được kể

.............................................................................................
.

.....................................................................................

.............................................................................................
.

.....................................................................................

.............................................................................................
............................................................................................

...

.....................................................................................
.....................................................................................
....................................................................................

a. Vị trí đoạn trích

01

Đoạn trích nằm ở phần đầu
tác phẩm (phần Gặp gỡ)

Đoạn trích “Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga”
02

Đoạn trích gồm 44 câu, từ câu
123 đến câu 180 (có lược bớt
một số câu).

b. Bố cục

BỐ
CỤC

14 câu thơ đầu (Vân
Tiên ghé lại bên
đàng.... Bị Tiên một
gậy thác rày thân
vong)

Lục Vân Tiên tả đột hữu xông
đánh bọn cướp, cứu Kiều
Nguyệt Nga.

24 câu thơ tiếp (Dẹp
rồi lũ kiến chòm ong
... Lấy chi cho phỉ
tấm
lòng
cùng
ngươi):

Kiều Nguyệt Nga giãi bày
tình cảnh, thể hiện lòng biết
ơn và mong muốn đền ơn Lục
Vân Tiên.

6 dòng thơ cuối

Lục Vân Tiên đáp lời Kiều
Nguyệt Nga, bày tỏ quan
niệm về việc nghĩa và về
người anh hùng.

c. Hệ thống nhân vật và sự việc được kể

Hệ thống
nhân vật

Lục Vân Tiên:
người anh
hùng đánh
cướp

Đoạn trích tái hiện mô-típ
anh hùng tiêu diệt kẻ cướp
cứu mĩ nhân.

Phong Lai
và bè lũ:
bọn
cướp.

Kiều Nguyệt Nga,
thị nữ Kim Liên:
người gặp nạn,
được Lục Vân Tiên
cứu giúp.

c. Hệ thống nhân vật và sự việc được kể

Sự việc
được kể

Lục Vân Tiên
trừng trị bọn
cướp, cứu Kiều
Nguyệt Nga.

2

Hình tượng
Lục Vân Tiên

2. Hình tượng Lục Vân Tiên

Hs thảo luận nhóm 4-6 em
theo PHT số 3 để tìm hiểu
hình tượng Lục Vân Tiên

Thực hiện những nhiệm vụ sau để tìm hiểu
hình tượng nhân vật Lục Vân Tiên:
1. Lục Vân Tiên đánh cướp
a. Lí do khiến Lục Vân
Tiên trừng trị bọn cướp
.........................................
........................................
.........................................
........................................
c. Phẩm chất, tính cách
nhân vật
Lời
nói: .................................
.......
Hành
động: ..............................
...........
-> Phẩm chất, tính
cách: ...............................

b. Phương tiện khắc
hoạ nhân vật
.....................................
.
.....................................
.....................................
.....................................
...
d. Tình cảm, thái độ
của người kể chuyện
với nhân vật
.....................................
.....................................
.....................................
.....................................
.....................................
.....

2. Lục Vân Tiên ứng xử với Kiều Nguyệt Nga
a. Sau khi đánh tan bọn cướp
Hành
động: .....................................
..........
-> Tính
cách: .................................
………………………………
c. Phương tiện khắc hoạ nhân
vật
...............................................
.
...............................................
...............................................
 

b. Khi Kiều Nguyệt Nga
bày tỏ mong muốn đền ơn
Lời
nói: ....................................
.....
Hành
động: .................................
...
d. Tâm sự của Nguyễn
Đình Chiểu gửi gắm qua
hình tượng nhân vật
...........................................
...........................................
...........................................
...

*Người anh hùng đánh cướp cứu dân
Sau khi đánh
tan bọn cướp
• Lục Vân Tiên trừng
trị bọn cướp để bảo
vệ cuộc sống yên
bình của người dân.
• Chàng bất bình
trước hành động
ngang ngược của
bọn
cướp,
xót
thương cho những
người dân lành bị ức
hiếp: Kêu rằng:
“Bớ đảng hung đồ/
Chớ quen làm thói
hồ đồ hại dân”.

Phương tiện
khắc
hoạ
nhân vật
• lời kể, miêu
tả của người
kể chuyện và
lời thoại của
nhân vật

Phẩm chất, tính cách
của nhân vật
• Lời nói thể hiện tấm
lòng nhân hậu, tinh thần
nghĩa hiệp.
• Hành động một mình đối
đầu với lũ cướp hung
hãn, tay không mà khiến
lâu la bốn phía vỡ tan,
quăng gươm giáo tìm
đàng chạy ngay cho
thấy lòng quả cảm, sự
mưu trí, tài năng võ
nghệ cao cường và tinh
thần vì nghĩa quên thân
của người anh hùng.

Tình cảm, thái
độ của người
kể chuyện với
nhân vật
• qua cách kể,
cách miêu tả
sự việc và
nhân vật, tác
giả thể hiện
lòng
yêu
mến, ngưỡng
mộ và ngợi
ca đối với
Lục
Vân
Tiên.

b. Người anh hùng trọng nghĩa khinh tài, ân cần chu đáo
Lí do đánh
cướp

• Hành độngLục
Vân Tiên ân
cần hỏi han
người gặp nạn:
Hỏi: “Ai than
khóc ở trong
xe nầy?”
 tính cách
tận tâm, chu
đáo.

Khi Kiều Nguyệt
Nga bày tỏ mong
muốn đền ơn

Trước lời tri ân và mong
muốn báo đáp ơn nghĩa của
Kiều Nguyệt Nga, Lục Vân
Tiên chỉ cười và từ chối: Làm
ơn há dễ trông người trả ơn.
Với chàng, làm việc nghĩa là
bổn phận, trách nhiệm của
người anh hùng: Nhớ câu
kiến nghĩa bất vi/ Làm người
thế ấy cũng phi anh hùng.
 tính cách hào hiệp, không
vụ lợi.

Phương tiện
khắc
hoạ
nhân vật

• Qua lời kể, lời
miêu tả của
người
kể
chuyện và lời
bộc bạch của
chính nhân vật,
Lục Vân Tiên
hiện lên với vẻ
đẹp nghĩa hiệp,
phóng khoáng,
mang
bóng
dáng trang anh
hùng hảo hán
thuở xưa

Tâm sự của Nguyễn
Đình Chiểu gửi
gắm
qua
hình
tượng nhân vật

• ước mơ về mẫu
hình người anh
hùng lí tưởng
nhân − trí −
dũng kiêm toàn,
quang
minh
chính đại, sẵn
sàng xả thân trừ
bạo, bảo vệ
cuộc sống yên
bình của người
dân.

3

Hình tượng
Kiều Nguyệt
Nga

3. Hình tượng Kiều Nguyệt Nga

Hs thảo luận nhóm 4-6
em theo PHT số 4 để tìm
hiểu hình tượng Kiều
Nguyệt Nga

Thực hiện những nhiệm vụ sau để tìm hiểu hình tượng nhân vật
Kiều Nguyệt Nga:
Nhân vật Kiều Nguyệt Nga
a. Hoàn cảnh xuất hiện
............................................................

b. Những phương diện được
khắc hoạ

............................................................

............................................................

............................................................

............................................................

...........................................................

...........................................................

c. Phương tiện khắc hoạ

d. Phẩm chất, tính cách

nhân vật

của nhân vật

............................................................

............................................................

............................................................

............................................................

...........................................................

...........................................................

NHÂN VẬT KIỀU NGUYỆT NGA
Hoàn cảnh
xuất hiện

• Nhân
vật
Kiều Nguyệt
Nga
được
xây
dựng
trong
sự
sóng đôi với
Lục
Vân
Tiên: trai anh
hùng - gái
thuyền
quyên.

Những
phương diện
được khắc hoạ

• Nhân vật xuất
hiện chủ yếu
qua ngôn ngữ
đối thoại.
• Kiều
Nguyệt
Nga không lộ
diện trực tiếp,
chỉ dùng lời
nói để bày tỏ
suy nghĩ, tình
cảm,
quan
niệm
của

Phương tiện khắc
hoạ nhân vật

• Qua cách xưng hô
(quân tử - tiện thiếp,
chàng - thiếp), lời kể
khiêm nhường (Làm
con đâu dám cãi cha/
Ví dầu ngàn dặm
đường xa cũng
đành), lời bộc bạch
chân tình (Xin cho
tiện thiếp..., Xin theo
cùng thiếp),... có thể
thấy đây là người con
gái hiếu thảo, đoan
trang, khiêm nhường,

Phẩm chất, tính
cách của nhân vật

• Nhân vật Kiều
Nguyệt Nga
thể hiện quan
niệm
của
Nguyễn Đình
Chiểu về mẫu
hình
người
phụ nữ lí
tưởng: hiền
hậu, nết na,
khiêm
nhường,
trọng
tình
nghĩa.

III

Tổng kết

1. Chủ đề, nghệ thuật

01

Em hãy nêu chủ đề của đoạn
trích, từ đó nhận xét về tư
tưởng, tình cảm của tác giả.

Nhiệm vụ
02

Em hãy nêu những đặc sắc nghệ
thuật của đoạn trích.

+ Ca ngợi người anh hùng
trí dũng song toàn, diệt bạo
trừ gian, bảo vệ cuộc sống
yên bình cho nhân dân.
+ Ca ngợi lối sống trọng ân
nghĩa.
+ Thể hiện khát vọng công lí,
ước mơ về mẫu anh hùng
“cứu khốn, phò nguy”.

+ Nghệ thuật xây dựng nhân
vật: tập trung khắc hoạ con
người ngoại hiện, quan tâm
đến ngôn ngữ đối thoại của
nhân vật.
+ Nghệ thuật sử dụng ngôn
ngữ: đậm chất Nam Bộ (đàng,
xông vô, bức thơ, hay vầy,...),
mộc mạc, bình dị, gần gũi; sử
dụng từ Hán Việt và điển tích,
điển cố khá nhuần nhuyễn.

2. Khái quát đặc điểm truyện thơ Nôm

Em hãy vẽ sơ đồ tư duy tóm tắt
những đặc điểm của truyện thơ
Nôm thể hiện qua đoạn trích
Lục Vân Tiên đánh cướp, cứu
Kiều Nguyệt Nga.

Nguyễn Nhâm
Zalo: 0981.713.891

Câu 1: Nhân vật Lục Vân
Tiên thuộc kiểu nhân
vật nào trong văn học?
A. Nhân vật tư tưởng.

B. Nhân vật lý tưởng.

C. Nhân vật sử thi.

D. Nhân vật lý tưởng.

Câu 2: “Truyện Lục Vân
Tiên” được viết bằng loại
chữ nào?
A. Chữ quốc ngữ

B. Chữ Nôm

C. Chữ Pháp

D. Chữ Hán

Câu 3: “Kiến nghĩa
bất vi” được Lục Vân
Tiên nhắc đến là gì?
A. Thấy việc bất bình thì phải ra tay
cứu giúp.

C. Thấy việc nguy hiểm thì không
nên tham dự để tránh hậu họa.

B. Thấy việc nghĩa mà không làm thì
không phải là người anh hùng
D. Thấy việc nguy hiểm thì không nên
ra tay tránh tổn hại đến thân mình.

Câu 4: Ý nào nói đúng nhất bản
chất con người của Lục Vân
Tiên trong lời nói và thái độ
của chàng với Kiều Nguyệt
Nga?
A. Vì nghĩa lớn, không màng
danh lợi

B. Từ tâm, nhân hậu

C. Chính trực, hào hiệp

D. Tất cả đều đúng

Câu 5: Hai câu thơ “Gẫm câu báo
đức thù công – Lấy chi cho phỉ tấm
lòng cùng ngươi” thể hiện tâm trạng
gì của Kiều Nguyệt Nga trước việc
làm của Lục Vân Tiên?
A. Thán phục trước việc làm nghĩa
hiệp của Lục Vân Tiên.

B. Băn khoăn, áy náy vì chưa biết
làm thế nào để trả ơn Lục Vân Tiên.

C. Ngưỡng mộ tài năng của Lục Vân
Tiên.

D. Coi thường việc làm của Lục Vân
Tiên.

Câu 6: Nét đẹp nhất của nhân
vật Kiều Nguyệt Nga khiến
dân gian yêu mến nàng là gì?

A. Xem trọng ơn nghĩa, chung thủy

C. Giữ đúng khuôn phép, chung thuỷ

B. Nhu mì , xem trọng ơn nghĩa,

D. Chung thuỷ, nết na, xinh đẹp