NHÂN GIỐNG CÂY ĂN QUẢ

Phương pháp nhân
giống hữu tính
là phương pháp tạo
cây con bằng hạt.

Phương pháp nhân
giống vô tính
là quá trình tạo cây mới
từ cơ quan sinh dưỡng
(thân, cành, chồi, rễ,
lá) hoặc mô của cây
mẹ.

1. Giâm cành
- Khái niệm: là phương pháp tạo cây mới từ một đoạn cành đã cắt rời
khỏi cây mẹ. VD: Cây thanh long
- Thời vụ:
+/ Ở miền Bắc: Vụ xuân (Từ tháng 2
đến tháng 4) và vụ thu (Từ tháng 8 đến
tháng 10)
+/ Ở miền Nam: đầu mùa mưa (Từ
tháng 4 đến tháng 5)
- Ưu điểm: đơn giản, dễ thực hiện, hệ
số nhân giống tương đối cao
- Khuyết điểm: Bộ rễ kém phát triển
hơn cây nhân giống từ hạt, cây giống
dễ bị nhiễm bệnh từ cây mẹ

2. Chiết cành
- Khái niệm: là phương pháp nhân giống bằng cách kích thích cho cành
ra rễ trên cây mẹ sau đó tách cành từ cây mẹ tạo thành cây con
- Thời vụ:
+/ Ở miền Bắc: Vụ xuân (Từ tháng 2 đến tháng
4) và đầu vụ thu (Từ tháng 8 đến tháng 9)
+/ Ở miền Nam: đầu mùa mưa (Từ tháng 4 đến
tháng 5)
- Ưu điểm: cây con khỏe mạnh, nhanh cho quả
- Khuyết điểm: Bộ rễ kém phát triển hơn cây
nhân giống từ hạt, cây giống dễ bị nhiễm bệnh
từ cây mẹ, hệ số nhân giống thấp.

3. Ghép cành
- Khái niệm: là phương pháp dùng một bộ phận sinh dưỡng của một cây (mắt,
chồi, cành) ghép vào một cây khác (gốc ghép) để tạo thành một cây mới

- Thời vụ: Vụ xuân (Từ tháng 1 đến
tháng 4) và vụ thu (Từ tháng 8 đến
tháng 9)
- Ưu điểm: cây ghép có khả năng thích
ứng cao, bộ rễ khỏe mạnh, sinh trưởng,
phát triển, khả năng chống chịu sâu
bệnh tốt
- Khuyết điểm: phương pháp đòi hỏi
kỹ thuật cao

KIỂM TRA BÀI CŨ
Giâm cành là gì? Ưu và nhược điểm của phương pháp
giâm cành?
* Trả lời:
- Giâm cành là phương pháp tạo cây mới từ một đoạn
cành đã cắt rời khỏi cây mẹ.
- Ưu điểm: đơn giản, dễ thực hiện, hệ số nhân giống
tương đối cao
- Khuyết điểm: Bộ rễ kém phát triển hơn cây nhân giống
từ hạt, cây giống dễ bị nhiễm bệnh từ cây mẹ

1. Nhân giống cây ăn quả bằng phương pháp giâm cành
a) Chuẩn bị
* Vật liệu:
- Mẫu thực vật: Cành bánh tẻ của một số loại cây ăn quả phổ biến
- Giá thể: Giá thể giâm cành phải tơi xốp, không mang mầm bệnh, thông
thoáng, thoát nước tốt, có thể sử dụng giá thể là cát sạch, đất phù sa,... Hoặc
các giá thể hỗn hợp (phối trộn các loại đất với tỉ lệ thích hợp)
* Dụng cụ:
- Dao

1. Nhân giống cây ăn quả bằng phương pháp giâm cành
a) Chuẩn bị
* Vật liệu:
- Mẫu thực vật: Cành bánh tẻ của một số loại cây ăn quả phổ biến
- Giá thể: Giá thể giâm cành phải tơi xốp, không mang mầm bệnh, thông
thoáng, thoát nước tốt, có thể sử dụng giá thể là cát sạch, đất phù sa,... Hoặc
các giá thể hỗn hợp (phối trộn các loại đất với tỉ lệ thích hợp)
* Dụng cụ:
- Dao
- Kéo cắt cành.

1. Nhân giống cây ăn quả bằng phương pháp giâm cành
a) Chuẩn bị
* Vật liệu:
- Mẫu thực vật: Cành bánh tẻ của một số loại cây ăn quả phổ biến
- Giá thể: Giá thể giâm cành phải tơi xốp, không mang mầm bệnh, thông
thoáng, thoát nước tốt, có thể sử dụng giá thể là cát sạch, đất phù sa,... Hoặc
các giá thể hỗn hợp (phối trộn các loại đất với tỉ lệ thích hợp)
* Dụng cụ:
- Dao
- Kéo cắt cành.
- Bình tưới nước.

1. Nhân giống cây ăn quả bằng phương pháp giâm cành
a) Chuẩn bị
* Vật liệu:
- Mẫu thực vật: Cành bánh tẻ của một số loại cây ăn quả phổ biến
- Giá thể: Giá thể giâm cành phải tơi xốp, không mang mầm bệnh, thông
thoáng, thoát nước tốt, có thể sử dụng giá thể là cát sạch, đất phù sa,... Hoặc
các giá thể hỗn hợp (phối trộn các loại đất với tỉ lệ thích hợp)
* Dụng cụ:
- Dao
- Kéo cắt cành.
- Bình tưới nước.
- Thuốc kích thích ra rễ.

1. Nhân giống cây ăn quả bằng phương pháp giâm cành
b) Các bước tiến hành
Bước 1: Chọn cành giâm
- Chọn những cành non 1 - 2 năm tuổi, ở giữa tầng tán cây vươn ra
ánh sáng, chưa ra hoa, quả và không bị sâu, bệnh để giâm.
Tại sao chúng ta phải chọn những cành ở giữa tầng tán cây
vươn ra ánh sáng?
- Chọn những cành ở giữa tầng tán cây vươn ra ánh sáng ->
Quang hợp tốt, cành lá khỏe -> cây con khỏe.

1. Nhân giống cây ăn quả bằng phương pháp giâm cành
b) Các bước tiến hành
Bước 2: Cắt cành giâm
- Dùng dao sắc cắt vát cành giâm có đường kính 0,5cm thành từng
đoạn 5 – 7cm, có từ 2 – 4 lá. Bỏ ngọn cành và phần sát thân cây mẹ,
cắt bớt phiến lá.
Mục đích của việc cắt vát cành giâm và cắt
bớt phiến lá?
Cắt vát cành giâm có tác dụng làm tăng khả
năng hút nước của cành giâm và làm tăng lực
(áp lực) khi cắm cành giâm
Cắt bớt phiến lá có tác dụng làm giảm sự
thoát hơi nước của cành giâm

1. Nhân giống cây ăn quả bằng phương pháp giâm cành
b) Các bước tiến hành
Bước 3: Xử lý cành giâm
- Nhúng cành giâm vào dung dịch thuốc
kích thích ra rễ , nhúng sâu từ 1 - 2 cm
trong thời gian 5 - 10 giây.
Sau đó vẩy cho khô.
Nhúng cành giâm vào dung dịch thuốc
kích thích ra rễ có tác dụng gì?
Làm cho rễ cành giâm mau hình thành.

1. Nhân giống cây ăn quả bằng phương pháp giâm cành
b) Các bước tiến hành
Bước 4: Cắm cành giâm
- Cắm cành giâm hơi chếch so với mặt luống
với độ sâu 3 - 5cm, khoảng cách các cành là
5cm x 5cm hoặc 10cm x 10cm.
- Nếu cắm vào bầu thì mỗi bầu một cành và
xếp các bầu sát nhau để tiện chăm sóc.
Ý nghĩa của việc
cắm cành giâm hơi
chếch so với mặt
luống?
Cắm cành giâm hơi chếch so với mặt luống có tác dụng làm tăng khả năng
quang hợp của lá và cành non khi cành giâm phát triển

1. Nhân giống cây ăn quả bằng phương pháp giâm cành
b) Các bước tiến hành
Bước 5: Chăm sóc cành giâm
- Tưới nước thường xuyên dưới dạng sương mù
đảm bảo cho mặt luống luôn ẩm.
- Phun thuốc trừ nấm và vi khuẩn
- Sau khi giâm khoảng 15 ngày, kiểm tra thấy
rễ mọc nhiều, dài và hơi chuyển từ màu trắng
sang màu vàng thì chuyển ra vườn ươm hoặc
đưa vào bầu đất

1. Nhân giống cây ăn quả bằng phương pháp giâm cành
c) Thực hiện
Thực hiện theo nhóm, mỗi nhóm giâm từ 10 cành đến 15 cành/ loại
cây (có thể giảm 1,2 loại) theo các bước ở mục b
* Cần chú ý đảm bảo an toàn lao động và vệ sinh môi trường trong
quá trình thực hành

1. Nhân giống cây ăn quả bằng phương pháp giâm cành
d) Đánh giá
Số thứ tự

Tiêu chí

Điểm

1

Sự chuẩn bị dụng cụ, vật liệu.

3

2

Thực hiện quy trình.

2

3

Sản phẩm

3

4

An toàn lao động

1

5

Vệ sinh môi trường

1

KIỂM TRA BÀI CŨ
Chiết cành là gì? Ưu và nhược điểm của phương pháp
chiết cành?
* Trả lời:
- Chiết cành là phương pháp nhân giống bằng cách kích
thích cho cành ra rễ trên cây mẹ sau đó tách cành từ cây
mẹ tạo thành cây con
- Ưu điểm: cây con khỏe mạnh, nhanh cho quả
- Khuyết điểm: Bộ rễ kém phát triển hơn cây nhân giống
từ hạt, cây giống dễ bị nhiễm bệnh từ cây mẹ, hệ số nhân
giống thấp.

Điểm khác nhau cơ bản giữa giâm cành và chiết cành là gì?
Đó là cây con được tạo ra từ đoạn cành/rễ đã tách khỏi cây mẹ (giâm cành)
Và cây con được tạo thành trên thân của cây mẹ (chiết cành)

2. Nhân giống cây ăn quả bằng phương pháp chiết cành
a) Chuẩn bị
* Vật liệu:
- Mẫu thực vật: Một số loại cây ăn quả phổ biến
- Giá thể: Giá thể bó bầu chủ yếu nhằm giữ ẩm để thuận lợi cho cành chiết
ra rễ. Để có giá thể bó bầu tốt, có thể dùng đất vườn, đất phù sa, đất bùn ao
phơi khô, đập nhỏ rồi trộn với mùn hữu cơ (phân chuồng hoại mục, rễ bèo
tây, phân hữu cơ,...) theo tỉ lệ 2 phần đất + 1 phần mùn hữu cơ. Sau đó, trộn
đều và bổ sung nước sao cho giá thể bó bầu có độ ẩm 70% đến 80%.
- Vật liệu khác: Túi nylon, dây nylon, thuốc kích thích ra rễ
* Dụng cụ: Dao, kéo chiết cành

2. Nhân giống cây ăn quả bằng phương pháp chiết cành
b) Các bước tiến hành
Bước 1: Chọn cành chiết
- Chọn những cành có đường kính khoảng 1 - 2 cm, ở giữa tầng tán
cây vươn ra ánh sáng, lỏng ngắn, cành mập.

2. Nhân giống cây ăn quả bằng phương
pháp chiết cành
b) Các bước tiến hành
Bước 2: Khoanh vỏ
- Dùng dao khoanh vỏ cành chiết ở vị
trí cách chạc cành từ 10-15cm. Độ dài
phần khoanh từ 3cm đến 5 cm.
- Bóc hết lớp vỏ phần khoanh, cạo sạch
lớp vỏ trắng sát phần gỗ, rồi cho khô.

2. Nhân giống cây ăn quả bằng phương pháp chiết cành
b) Các bước tiến hành
Bước 3: Bó bầu
- Bôi thuốc kích thích ra rễ vào vết cắt khoanh vỏ ở phía trên hoặc trộn
thuốc kích thích vào đất bó bầu.
- Bó giá thể bầu vào vị trí chiết cho đều, hai đầu nhỏ dần. Phía ngoài
bọc mảnh PE trong rồi buộc chặt hai đầu.
- Tùy từng loại cây mà kích thước bầu có khác nhau, ví dụ:bầu cây vải
thiều có đường kính 6-8cm, dài 10-12cm.

2. Nhân giống cây ăn quả bằng phương pháp
chiết cành
b) Các bước tiến hành
Bước 4: Cắt và giâm cành chiết
- Khi nhìn qua mảnh PE trong thấy rễ xuất
hiện ở ngoài bầu đất có màu vàng ngà(khoảng
30-60 ngày sau khi bó bầu) thì cắt cành chiết
khỏi cây.
- Bóc lớp vỏ PE bó bầu rồi đem giâm ở vườn
ươm hoặc trong bầu đất.

2. Nhân giống cây ăn quả bằng phương pháp chiết cành
c) Thực hiện
Thực hiện theo nhóm, mỗi nhóm giâm từ 2 cành đến 3 cành/ loại cây
(có thể giảm 1,2 loại) theo các bước ở mục b
* Cần chú ý đảm bảo an toàn lao động và vệ sinh môi trường trong
quá trình thực hành

2. Nhân giống cây ăn quả bằng phương pháp chiết cành
d) Đánh giá
Số thứ tự

Tiêu chí

Điểm

1

Sự chuẩn bị dụng cụ, vật liệu.

3

2

Thực hiện quy trình.

2

3

Sản phẩm

3

4

An toàn lao động

1

5

Vệ sinh môi trường

1

KIỂM TRA BÀI CŨ
Ghép cành là gì? Ưu và nhược điểm của phương pháp
ghép cành?
* Trả lời:
- Ghép cành là phương pháp dùng một bộ phận sinh
dưỡng của một cây (mắt, chồi, cành) ghép vào một cây
khác (gốc ghép) để tạo thành một cây mới
- Ưu điểm: cây ghép có khả năng thích ứng cao, bộ rễ
khỏe mạnh, sinh trưởng, phát triển, khả năng chống chịu
sâu bệnh tốt
- Khuyết điểm: phương pháp đòi hỏi kỹ thuật cao

3. Nhân giống cây ăn quả bằng phương pháp ghép cành
a) Chuẩn bị
* Vật liệu:
- Mẫu thực vật: Cây làm gốc ghép, cành để lấy mắt ghép của một số loại
cây ăn quả phổ biến.
+ Chọn cành bánh tẻ, sinh trưởng tốt, không bị sâu bệnh để lấy mắt ghép.
+ Cây làm gốc ghép và cây để lấy mắt ghép phải cùng họ với nhau.
+ Mắt ghép phải lấy từ cây đầu dòng, lấy ở cành đã thành thục, có mắt ngủ
nổi rõ.
- Vật liệu khác: Dây buộc bằng chất liệu tự hủy hoặc dây nylon.
* Dụng cụ: Dao ghép, kéo cắt cành

3. Nhân giống cây ăn quả bằng phương pháp ghép cành
b) Các bước tiến hành
Bước 1: Cắt mắt ghép
Trên cành lấy mắt ghép, dung dao cắt lấy
một miếng vỏ dài khoảng 1,5 – 2 cm, có chứa
mầm ngủ và một ít gỗ

3. Nhân giống cây ăn quả bằng phương pháp ghép cành
b) Các bước tiến hành
Bước 2: Chọn vị ghép và tạo miệng ghép
- Chọn vị trí ghép trên chỗ thân tương đối thẳng, cách mặt đất 15 –
20cm.
- Dùng dao cắt một lát hình lưỡi gà từ trên xuống, dài 1,5 – 2cm, có
độ dày gỗ bằng 1/5 đường kính gốc ghép; sau đó cắt một lát ngang
bên dưới sẽ tạo được miệng ghép.

3. Nhân giống cây ăn quả bằng phương pháp ghép cành
b) Các bước tiến hành
Bước 3: Ghép mắt
- Đặt mắt ghép vào miệng mở ở gốc ghép.
- Quấn dây ni lông cố định và ép chặt mắt ghép vào gốc ghép.
- Khi quấn dây ni lông cần
chú ý gì?
- Dây quấn không đè lên mầm
ngủ và cuống lá.

3. Nhân giống cây ăn quả bằng phương pháp ghép
cành
b) Các bước tiến hành
Bước 4: Chăm sóc cây ghép
- Sau khi ghép từ 10 – 15 ngày, kiểm tra thấy mắt
ghép còn xanh tươi là được.
- Sau 18 – 30 ngày, tháo bỏ dây buộc và cắt ngọn
gốc ghép ở phía trên mắt ghép khoảng 1,5 – 2cm.
- Chú ý thường xuyên cắt bỏ các mầm không phải
là mầm ghép
- Khi mắt ghép bắt đầu bật mầm, tưới phân NPK
bổ sung để thúc mầm ghép sinh trưởng

3. Nhân giống cây ăn quả bằng phương pháp ghép cành
c) Thực hiện
Thực hiện theo nhóm, mỗi nhóm giâm từ 5 cành đến 10 mắt (có thể
ghép một hoặc nhiều loại cây) theo các bước ở mục b
* Cần chú ý đảm bảo an toàn lao động và vệ sinh môi trường trong
quá trình thực hành

3. Nhân giống cây ăn quả bằng phương pháp ghép cành
d) Đánh giá
Số thứ tự

Tiêu chí

Điểm

1

Sự chuẩn bị dụng cụ, vật liệu.

3

2

Thực hiện quy trình.

2

3

Sản phẩm

3

4

An toàn lao động

1

5

Vệ sinh môi trường

1