KHỞI ĐỘNG
Câu hỏi:
Nhân vật anh hùng mà em yêu thích là ai?
Vì sao em yêu thích nhân vật đó?

Nhân vật anh hùng tiêu biểu trong văn học và lịch sử Việt Nam:

Hai bà Trưng

Thánh Gióng

Thạch Sanh

Nhân vật anh hùng tiêu biểu trong văn học và lịch sử Việt Nam:

Trần Hưng Đạo

Quang Trung

Bà Triệu

Tiết 29 + 30. Văn bản:
LỤC VÂN TIÊN ĐÁNH CƯỚP,
CỨU KIỀU NGUYỆT NGA
(Trích: Truyện Lục Vân Tiên)

NỘI DUNG BÀI HỌC
I.

Tìm hiểu chung.

1. Đọc.
2. Tác giả, tác phẩm.

III. Tổng kết.
1. Nội dung.
2. Nghệ thuật.

II. Tìm hiểu chi tiết.
1. Bố cục, hệ thống nhân vật và
lời thoại.
2. Hình tượng nhân vật Lục Vân
Tiên.
3. Hình tượng nhân vật Kiều
Nguyệt Nga.

I.
TÌM HIỂU CHUNG.

1. Đọc.
Lục Vân Tiên

Toán cướp
Mạnh mẽ, đanh thép

Kiều Nguyệt Nga

Trò chuyện
Nhẹ nhàng, dịu dàng

2. Tác giả, tác phẩm.
a. Tác giả.
- Quê gốc: Thừa Thiên Huế
- Sinh ra: Gia Định (nay thuộc TP Hồ Chí
Minh)
- 1843 đỗ tú tài.
- 1849 chuẩn bị ra Huế thi tiếp thì mẹ mất, phải

Nguyễn Đình Chiểu

về chịu tang. Trên đường về, ốm nặng, bị mù hai

(1822 - 1888)

Công việc: dạy học và bốc thuốc
Thực dân Pháp xâm lược: tham gia
kháng chiến.
Để lại một di sản văn chương quý giá
2021 ông được UNESCO vinh danh và
kỉ niệm 200 năm ngày sinh.

Tấm gương về nghị lực
sống phi thường, khí tiết
thanh cao, lòng yêu nước
tha thiết, mãnh liệt.

Các tác phẩm bao gồm truyện thơ Nôm: Truyện Lục Vân Tiên, Dương Từ
- Hà Mậu, Ngư Tiều y thuật vấn đáp; một số bài văn tế và thơ Đường luật.

b. Tác phẩm Truyện Lục Vân Tiên.

• Truyện thơ Nôm.
• Thể thơ: lục bát.
• Thời gian sáng tác: Đầu những
năm 50 của thế kỷ XIX.

Nội dung

Ngợi ca những con
người

hiếu

thảo,

nhân

hậu,

thuỷ

chung, nghĩa khí.

Thể hiện khát vọng

Lên án những

công lí và ước mơ

kẻ phi nghĩa,

của nhân dân về mẫu

bất nhân.

người anh hùng “cứu
khốn, phò nguy”.

Xây dựng được nhiều nhân vật có tính
cách rõ nét, sinh động.

Thành tựu

Ngôn ngữ mộc mạc, gần gũi với lời ăn

nghệ thuật

tiếng nói của nhân dân.

Kết hợp tính cổ điển, bác học với chất
dân gian và đậm đà màu sắc Nam Bộ.

c. Đoạn trích Lục Vân Tiên đánh cướp,
cứu Kiều Nguyệt Nga.

Vị trí: phần đầu của tác phẩm
Truyện Lục Vân Tiên, từ câu 123
đến câu 180.
Nội dung: kể lại sự việc Lục
Vân Tiên đánh cướp, cứu được

II.
TÌM HIỂU CHI TIẾT.

HOẠT ĐỘNG CẶP ĐÔI
THINK PAIR -

Yêu cầu:

SHARE

- Xác định bố cục của bài thơ và nêu nội
dung chính của từng phần.
- Lời thoại ? Lới đối thoại ?
- Hệ thống nhân vật trong đoạn trích.

1. Bố cục, hệ thống nhân vật và lời thoại.
a. Bố cục
14 dòng thơ đầu:
Lục Vân Tiên ra tay trừng trị bọn cướp, cứu người gặp nạn.
24 dòng thơ tiếp:
Lục Vân Tiên hỏi han, an ủi Kiểu Nguyệt Nga.
6 dòng thơ cuối:
Lục Vân Tiên bày tỏ quan niệm sống và quan niệm về
người anh hùng.

b. Lời thoại
• “Vân Tiên tả đột hữu xung

• “Vân Tiên ghé lại bên đàng

…chòm ong”

Bẻ cây làm gậy nhắm làng xông
vô”.
• “Kêu rằng”

Lời người
kể chuyện

• “Phong Lai mặt đỏ phừng phừng”.

• “Hỏi”, “Thưa rằng”

• “Vân Tiên nghe nói liền cười”

• Lời đối thoại
Phong Lai

Lục Vân Tiên

“Bớ đảng hung đồ
“Thằng nào dám tới lẫy lừng vào đây?
Trước gây việc dữ tại mầy,
Truyền quân bốn phía phủ vây bị bùng”

Chớ quen làm thói hồ đồ hại dân”

• Lời đối thoại
Lục Vân Tiên

Kiều Nguyệt Nga

Ai than khóc trong xe này?”
“Làm ơn há dễ trông người trả ơn
…
Làm người thế ấy cũng phi anh hùng”.

“Tôi Kiều Nguyệt Nga,
…
Lấy chi cho phỉ tấm lòng cùng ngươi”.

c. Hệ thống nhân vật trong đoạn trích.
Hệ thống
nhân vật

•

•

Lục Vân Tiên: người
anh hùng đánh cướp.

Kiều Nguyệt Nga, thị nữ Kim Liên:
người gặp nạn, được Lục Vân Tiên
cứu giúp.

•

Phong Lai và bè lũ:
bọn cướp.

2. Hình tượng nhân vật Lục Vân Tiên.

Câu hỏi:
Em đã biết gì về lai lịch của
nhân vật Lục Vân Tiên?

• Là con trai của một gia đình nông dân ở huyện Đông
Thành, khôi ngô tuấn tú, tài kiêm văn võ.
• Nghe tin triều đình mở khoa thi:
Vân

Tiên

từ giã thầy
xuống núi
đua tài.

Giữa
đường

Đánh tan
bọn cướp
Phong Lai.

Cứu được
Kiều
Nguyệt
Nga.

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Lục Vân Tiên đánh cướp

1. Lí do Lục Vân Tiên
trừng trị bọn cướp
………………………
……………………….

2. Từ ngữ, hình ảnh

3. Thái độ, tình cảm

biểu hiện tính cách

của

nhân vật

chuyện.

………………………

………………………

……………………….

……………………….

người

kể

- Lí do: khiến Lục Vân Tiên quyết định ra tay trừng trị bọn
cướp được thể hiện qua lời nhân vật:
- Phẫn nộ trước hành động ngang
ngược, bất lương của bọn cướp
“Bớ đảng hung đồ
Chớ quen làm thói hồ đồ hại dân”.

- Xót thương cho những người dân lành
bị ức hiếp
- Tinh thần nghĩa hiệp, không thể thờ ơ
trước sự bất công, ngang trái.

• Từ ngữ, hình ảnh biểu hiện tính cách nhân vật.
Khi Lục Vân Tiên quyết định trừng trị bọn cướp:

cử chỉ dứt khoát.

Việc giữa đường.

hành động mạnh mẽ.

Bọn cướp đông đúc.

dứt khoát, không ngập ngừng.

Hung hãn, tàn ác.

“ghé lại”, “bẻ cây”, “xông vô”.

Khi Lục Vân Tiên tung hoành giữa
vòng vây, đánh tan bọn cướp:
“tả đột”
“hữu xông”
“bị Tiên một gậy”
“…”

Lòng quả
cảm và võ
nghệ
cường.

cao

• Thái độ, tình cảm của người kể chuyện được
thể hiện qua:
-

Vẻ đẹp của người anh hùng quả cảm, nghĩa hiệp,

sẵn sàng cứu giúp, bảo vệ dân lành.
-

Tình cảm yêu mến, trân trọng của người kể

chuyện.

LUYỆN TẬP
Nhiệm vụ 1:
Trả lời câu hỏi trắc nghiệm

Câu 1. Nguyễn Đình Chiểu còn được người đời gọi
là

A. Ông Chiểu.

B. Đồ Chiểu

C. Thầy Chiểu.

D. Nguyễn Chiểu

Câu 2: Nguyễn Đình Chiểu sinh ra ở đâu ?

A. Hải Dương

B. Tây Ninh.

C. Hà Tĩnh

D. Gia Định

Câu 3: Nguyễn Đình Chiểu sống ở thế kỷ bao nhiêu ?

A. XVII

B. XVIII.

C. XIX

D. XX

Câu 4: Nguyễn Đình Chiểu đã mắc phải căn bệnh nào ?

C. Khiếm thị

B. Khuyết tật.

A. Khiếm thính

D. Tai biến

Câu 5: Văn bản Lục Vân Tiên đánh cướp cứu Kiều Nguyệt Nga
được trích trong tác phẩm nào ?

C. Lục Vân Tiên

B. Truyện Kiều.

A. Kim Vân Kiều truyện

D. Chinh phụ ngâm

Câu 6: Tác phẩm Lục Vân Tiên thuộc thể loại gì?

A. Tiểu thuyết

B. Tùy bút.

C. Truyện ngắn

D. Truyện thơ.

Câu 7. Tác phẩm Lục Vân Tiên thuộc thể thơ gì?

A. Ngũ ngôn

B. Lục bát

.
C. Thất ngôn bát cú.

D. Song thất lục bát

Câu 8: Tác phẩm Lục Vân Tiên viết bằng ngôn ngữ nào?

A. Chữ Quốc ngữ

B. Chữ Hán.

C. Chữ Latinh

D. Chữ Nôm.

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
LỤC VÂN TIÊN ỨNG XỬ VỚI KIỀU NGUYỆT NGA
1. Hành động, lời nói.
Sau khi đánh tan bọn cướp
 

Khi Kiều Nguyệt Nga muốn đền ơn
 

2. Từ ngữ, hình ảnh biểu hiện tính cách nhân vật.
........................................................................................................................
3. Tâm sự, thông điệp của Nguyễn Đình Chiểu.
...............................................................................
...............................................................................

c. Lục Vân Tiên ứng xử với Kiều Nguyệt Nga.

• Sau khi đánh cướp: Lục Vân Tiên ân cần hỏi han người gặp nạn.
“Ai than khóc ở trong xe nầy?”

Tận tâm, chu đáo.

Kiều Nguyệt Nga
• Tri ân và mong muốn báo đáp
ơn nghĩa.

Lục Vân Tiên
• Cười và từ chối:
“Làm ơn há dễ trông người trả ơn”
• Làm việc nghĩa là bổn phận, trách
nhiệm của người anh hùng.
“Nhớ câu kiến nghĩa bất vi
Làm người thế ấy cũng phi anh hùng”.
Hào hiệp, không vụ lợi.

d. Quan niệm về người anh hùng.
• Quan niệm về người anh hùng của Lục Vân Tiên (6 câu thơ cuối):
• Cứu giúp, làm ơn cho
người

khác

mà

không

màng tới sự báo đáp.

“Nhớ câu kiến nghĩa bất vi
Làm người thế ấy cũng phi anh hùng”

“Làm ơn há dễ trông người trả ơn,
Nào ai tính thiệt so hơn làm gì.”

• Coi việc nghĩa là bổn phận,
trách nhiệm của người
anh hùng.

3. Hình tượng nhân vật Kiều Nguyệt Nga.
HOẠT ĐỘNG CẶP ĐÔI

Nhiệm vụ:
Hoàn thành Phiếu học tập số 3
về hình tượng nhân vật
Kiều Nguyệt Nga.

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3
Nhân vật Kiều Nguyệt Nga
1. Hoàn cảnh xuất hiện

2. Từ ngữ, hình ảnh
khắc hoạ nhân vật

3. Phẩm chất, tính cách

a. Hoàn cảnh xuất hiện
Ép nàng lấy một
người

mà

nàng

chưa hề biết mặt.

01

Cha nàng vì muốn
con được sống trong
giàu sang, phú quý.

03

02

Vâng mệnh đấng sinh
thành,

Nguyệt

Nga

cùng cô hầu đến nơi
cha làm việc.

Giữa đường, nàng
gặp

toán

Nàng đem lòng mến

cướp

thương chàng từ đó.

Phong Lai uy hiếp

04

05

May thay, Lục Vân Tiên vừa
đi tới đã ra tay cứu giúp.

06

b. Từ ngữ, hình ảnh khắc hoạ
• Kiều Nguyệt Nga được xây dựng trong sự sóng đôi với Lục Vân Tiên:
“Trai anh hùng”

“Gái thuyền quyên”

• Kiều Nguyệt Nga xuất hiện chủ yếu qua ngôn ngữ đối thoại:
Không lộ diện trực tiếp.
Dùng lời nói.

Bày tỏ suy nghĩ, tình cảm,
quan niệm của mình.

• Lối xưng hô: quân tử, chàng – thiếp.
• Lời nói khiêm nhường, lễ phép, thể hiện thái độ trân trọng, ân nhân:
Thưa rằng... Xin cho tiện thiếp... Xin theo cùng thiếp...

Xin được lạy tạ ơn cứu mạng
và thiết tha mời Lục Vân Tiên
đến nơi cha mình đang làm
quan, để báo đến ân nghĩa.

c. Phẩm chất, tính cách

Nhân vật Kiều Nguyệt Nga thể hiện quan niệm của Nguyễn Đình Chiểu
về mẫu hình người phụ nữ lí tưởng:
Hiền hậu

Khiêm nhường

Nết na

Trọng tình nghĩa

III.
TỔNG KẾT.

• Ca ngợi người anh hùng trí dũng song toàn,
diệt bạo trừ gian, bảo vệ cuộc sống yên bình
cho nhân dân.
1. Nội
dung

• Ca ngợi lối sống trọng ân nghĩa.

• Thể hiện khát vọng công lí, ước mơ về mẫu
anh hùng “cứu khốn, phò nguy“.