Dấu Ấn Hoàng
Chia sẻ những điều
mà
em ấn tượng về
Thành
–
Huế
Huế (Kiến trúc, cảnh quan thiên nhiên, di
sản văn hóa, ẩm thực, con người, lịch sử,
văn học và nghệ thuật…)

Bài 3.
Những di tích lịch sử và danh thắng

Ngọ
Môn

Lê Đình
Phúc

I.
TRẢI NGHIỆM
CÙNG VĂN BẢN

1. Đọc, chú thích
a. Đọc
Đọc nối tiếp văn bản

- Cách trình bày thông tin của đoạn văn này chính là
Theo
dõi: Xác cách trình bày thông tin theo trình tự không gian. Tác
định cách trình giả lần lượt miêu tả hệ thống nền đài theo trình tự miêu
bày thông tin của tả: miêu tả tổng thể, phần ở giữa, trong lòng mỗi cánh
đoạn văn này.
chữ U, các cửa Tả Dịch môn và Hữu Dịch môn.

Đọc quét: Theo
tác giả bài viết,
tên gọi lầu Ngũ
Phụng bắt nguồn
từ đâu?

Tên gọi lầu Ngũ Phụng bắt nguồn từ việc phần
trên của lầu tách ra khỏi bộ khung sườn thành 9 bộ
mái riêng biệt, to nhỏ, cao thấp khác nhau, tạo nên
sự nhấp nhô của các hình khối trong không gian
giống như những con chim phượng đang bay.

1. Đọc, chú thích
b. Chú thích

Ghi chú từ vựng
- Viết vào sổ tay hoặc giấy ghi chú những từ ngữ khó khi
đọc văn bản.
- Sau đó, chia sẻ với cả lớp những từ ngữ khó đó và cùng
nhau giải thích.

2. Tìm hiểu chung

Xuất xứ
Văn thuyết minh

Thể loại

PTBĐ

In trong Huế- di tích
lịch sử- văn hoádanh thắng, NXB
Chính trị quốc gia,
1997.

Thuyết minh

II.
SUY NGẪM
VÀ PHẢN HỒI

1.
Đặc điểm của văn
bản
giới thiệu một di
tích lịch sử thể hiện
trong văn bản

Kỹ thuật CÔNG
GV chia lớp
thành 3 nhóm, hoàn
ĐOẠN
thành PHT

+ Nhóm 1: hoàn thành nội dung
về cấu trúc
+ Nhóm 2: hoàn thành nội dung
về hình thức
+ Nhóm 3: hoàn thành nội dung
về cách trình bày thông tin

Các đặc điểm của VB giới
thiệu một danh lam thắng
Đặc điểm của cảnh hoặc di tích lịch sử
VB giới thiệu
trong VB Ngọ Môn
một danh lam
thắng cảnh
hoặc di tích
Không
Xuất hiện
lịch sử
xuất hiện

Về cấu trúc:

X

 

Căn cứ xác định

- Sapo: đoạn đầu tiên: Giới thiệu tóm tắt nội dung bài viết, tạo
sự lôi cuốn đối với người đọc
- Phần 1: “Ngọ Môn là cổng chính ….vào ngày 30/8/1945.”:
Giới thiệu khái quát về di tích lịch sử Ngọ Môn ở Huế
- Phần 2: “Đặc điểm kiến trúc Ngọ Môn … có tính mĩ thuật
cao.”: Giới thiệu một cách có hệ thống những phương diện
khác nhau làm nên giá trị biểu tượng của Ngọ Môn trong kiến
trúc cung đình Huế
- Phần 3: còn lại: Nhận xét khái quát về giá trị của di tích Ngọ

Các đặc điểm của VB giới
thiệu một danh lam thắng
Đặc điểm của cảnh hoặc di tích lịch sử
VB giới thiệu
trong VB Ngọ Môn
một danh lam
thắng cảnh
hoặc di tích
Không
Xuất hiện
lịch sử
xuất hiện

Về đặc điểm
hình thức:

X

 

Căn cứ xác định

- Hệ thống đề mục (Đặc điểm kiến trúc Ngọ Môn, Nét riêng
trong cách trang trí Ngọ Môn)  làm nổi bật thông tin cơ bản
của VB
- Từ ngữ chuyên ngành kiến trúc (ví dụ: cổng chính, nền
cổng, lễ đài, thành, mặt bằng, công trình, cuốn vòm, đỉnh cửa,
xà dọc, gạch vồ, đá thanh, lan can, tráng men, cột,…), lịch sử
(ví dụ: triều đình, vua, lễ Ban sóc, lễ thoái vị, Hoàng thành…)
- Từ ngữ giàu giá trị miêu tả, biểu cảm: bề thế, đồ sộ, lối
cuốn vòm, hình cung, gạch hoa đúc rỗng tráng men ngũ sắc,

Các đặc điểm của VB giới
thiệu một danh lam thắng
Đặc điểm của cảnh hoặc di tích lịch sử
VB giới thiệu
trong VB Ngọ Môn
một danh lam
thắng cảnh
hoặc di tích
Không
lịch sử
Xuất hiện
xuất hiện

Về cách trình
bày thông tin:

X

 

Căn cứ xác định

VB phối hợp nhiều cách trình bày thông tin:
- Trình bày thông tin theo trật tự không gian (ví dụ: đoạn
mô tả kết cấu các cửa của nền đài,…)
- Trình bày theo các đối tượng phân loại (cấu trúc của hai
hệ thống: hệ thống nền đài, hệ thống lầu Ngũ Phụng)
- Trình bày thông tin theo mối quan hệ nhân quả (thông tin
lí giải về tên gọi lầu Ngũ Phụng theo quan niệm dân gian)

2.
Cách trình bày
thông tin trong
văn bản

- Phần VB thể hiện rõ cách trình bày thông tin
theo đối tượng phân loại: “Về mặt kiến trúc, có thể
chia tổng thể Ngọ Môn ra thành hai hệ thống: hệ
thống nền đài ở dưới và hệ thống lầu Ngũ Phụng ở
trên… vừa tránh được mưa gió tạt vào trong lòng
lầu...”.

- Cơ sở xác định:
+ Trước tiên, nội dung của đoạn “Về mặt kiến trúc, có thể chia tổng thể
Ngọ Môn ra thành hai hệ thống: hệ thống nền đài ở dưới và hệ thống lầu
Ngũ Phụng ở trên ... từ tổng thể đến chi tiết”  giới thiệu khái quát về
tổng thể kiến trúc phức tạp của Ngọ Môn.
+ Sau đó, phần VB “Nền đài cao gần 5m … mưa gió tạt vào trong lòng
lầu”  giới thiệu cụ thể hai thành phần của kiến trúc ấy là hệ thống
nền đài và hệ thống lầu Ngũ Phụng.

- Tác dụng:
+ Giúp người đọc hình dung về tổng thể, cung cấp những thông tin chi tiết
cụ thể về hệ thống kiến trúc của Ngọ Môn.
+ Góp phần làm rõ đặc điểm của di tích Ngọ Môn, hướng đến thực hiện
mục đích của VB

3.
Phương tiện phi ngôn
ngữ
trong văn bản

- Phương tiện phi ngôn ngữ: hình ảnh.
- Vai trò:
+ Minh hoạ trực quan cho nội dung được trình bày
trong VB
+ Giúp những thông tin trở nên cụ thể, sinh động
hơn với người đọc.
 Mối quan hệ giữa phương tiện ngôn ngữ và
phương tiện phi ngôn ngữ trong VB Ngọ Môn:
+ Hình ảnh minh hoạ trực quan cho thông tin được
trình bày bằng ngôn ngữ
+ Thông tin được trình bày bằng ngôn ngữ thuyết
minh, giải thích rõ hơn các yếu tố của hình ảnh.

4.
Thông tin cơ bản và
nhan đề của văn bản

- Các thông tin cơ bản của VB là:
+ “Đặc điểm kiến trúc của Ngọ Môn”
+ “Những nét riêng trong cách trang trí Ngọ Môn”
- Mối quan hệ giữa nhan đề Ngọ Môn với các thông tin cơ bản của VB:
+ Nhan đề đã tóm tắt, khái quát được những thông tin cơ bản của VB.
+ Các thông tin cơ bản của VB đã góp phần triển khai làm rõ nội dung được
gợi lên từ nhan đề của VB.
Nhan đề: Ngọ Môn

Đặc điểm kiến
trúc của Ngọ Môn

Nét riêng trong cách
trang trí Ngọ Môn

5.
Một số chi
tiết quan
trọng trong
văn bản

60 giây thử
thách

Nhiệm vụ: sắp xếp các thẻ thông tin phù hợp
với nội dung, đặc điểm của các chi tiết

Chi tiết miêu tả hệ
nền đài

Chi tiết miêu tả lầu
Ngũ Phụng

Chi tiết hình ảnh
minh hoạ

- Hình 2 (Một góc
nền đài và lầu Ngũ
Phụng)

- Thông tin chi tiết về
kích thước, hình dạng,
cấu trúc của nền đài,
kiến trúc năm cửa của
Ngọ Môn, chất liệu, hệ
thống bậc cấp bằng đá
thanh ở hai bên, hệ
thống tường hoa lan
can bao quanh phía trên
nền đài.

“Lầu Ngũ Phụng
trên nền đài có hai
tầng…mưa gió tạt
vào trong lòng lầu,
…”

 Thông tin chi tiết
về kết cấu, nội dung
lí giải về tên gọi lầu
Ngũ Phụng, hình
dạng, chất liệu,…của
lầu Ngũ Phụng.

Nền đài cao gần
5m… tráng men
ngũ”

Những thông tin chi tiết liên quan đến hệ nền đài và lầu Ngũ Phụng được
trình bày trong VB
Chi tiết miêu tả hệ nền đài: “Nền
đài cao gần 5m…tráng men ngũ” 
Thông tin chi tiết về kích thước,
hình dạng, cấu trúc của nền đài,
kiến trúc năm cửa của Ngọ Môn,
chất liệu, hệ thống bậc cấp bằng đá
thanh ở hai bên, hệ thống tường hoa
lan can bao quanh phía trên nền đài.

Chi tiết miêu tả lầu Ngũ
Phụng: “Lầu Ngũ Phụng trên
nền đài có hai tầng…mưa gió tạt
vào trong lòng lầu,…”  Thông
tin chi tiết về kết cấu, nội dung
lí giải về tên gọi lầu Ngũ Phụng,
hình dạng, chất liệu,…của lầu
Ngũ Phụng.

Chi tiết hình
ảnh minh hoạ:
hình 2 (Một
góc nền đài và
lầu
Ngũ
Phụng).

- Vai trò của những thông tin chi tiết: cung cấp thông tin cụ thể về hai bộ phận cấu thành
nên kiến trúc của Ngọ Môn, làm cho thông tin cơ bản trong “Đặc điểm kiến trúc Ngọ Môn”
trở nên rõ hơn.

Một góc Ngọ Môn
Em hãy chọn 1 hình ảnh/một góc kiến trúc Ngọ Môn
và tái hiện lại bức hình đó

BÍ MẬT TRÊN
CÁNH HOA

1
2

5

4

1. Văn bản Ngọ Môn trình bày thông tin theo
cấu trúc nào là chính?
A. Theo trật tự thời gian.

B. Theo trật tự không
gian.

C. Theo cách phân loại
đối tượng.

D. Theo trật tự thời gian
và không gian.

2. Đoạn văn dưới đây dùng từ ngữ chuyên ngành của lĩnh vực nào?
Lầu Ngũ Phụng có tới 100 cột, trong đó 48 cột dài suốt cả hai tầng [...].
Ở tầng trên, mặt trước nhà giữa thì dụng cửa lá sách, chung quanh
nong ván nhưng trổ nhiều cửa sổ với những hình khác nhau như hình
tròn, hình quạt, hình cái khánh,...
A. Sinh học.

B. Kiến trúc.

C. Lịch sử.

D. Địa lý.

3. Vật liệu chính dùng để xây dựng nền đài là gì?

A. Gạch vồ.

B. Gạch vồ và đá thanh.

C. Gạch vồ và đá cuội.

D. Đất.

4. Văn bản Ngọ Môn được trình bày theo cấu
trúc nào?
A. Từ giới thiệu tổng quan,
khái quát đến giới thiệu chi
tiết, cụ thể.

B. Từ những đánh giá khách
quan đến những đánh giá
chủ quan của người viết.

C. Từ những số liệu đến
những hình ảnh trực quan.

D. Từ những giới thiệu chi,
tiết cụ thể đến đánh giá tổng
quan đối tượng.

5. Hình ảnh minh họa trong văn bản Ngọ Môn có tác
dụng gì?
A. Giúp người đọc hình dung
ra hình ảnh của nền đài và lầu
Ngũ Phụng một cách trực
quan nhất, giúp bài viết thêm
sinh động.

B. Giúp bài viết thêm hấp dẫn.

C. Giúp bài viết được trình bày
khoa học, rõ ràng.

D. Giúp bài viết thêm đẹp mắt.