Xem clip
sau và nêu
cảm nhận

À ƠI
TAY MẸ
(BÌNH NGUYÊN)

I.
ĐỌC VÀ
TÌM HIỂU CHUNG

Em hãy nhắc lại
những phương
diện cần lưu ý khi
tìm hiểu chung một
bài thơ?

TÌM
HIỂ
U
CHU
MỘT
NG
BÀI
THƠ

- Tác giả bài thơ là ai? Giới thiệu một vài
thông tin chính về tác giả.
- Bài thơ được viết theo thể thơ nào? Đặc điểm
hình thức nổi bật của thể thơ được thể hiện
trong bài thơ đó như thế nào?
- Người bộc lộ cảm xúc trong bài thơ là ai?
Nội dung cảm xúc hướng về ai, về điều gì?
- Có thể chia bài thơ làm mấy phần? Nội dung
chính của từng phần là gì? (bố cục).

1. Tác giả
- Tên thật: Nguyễn Đăng Hào (25/1/1959)
- Quê: xã Ninh Phúc, TP Ninh Bình, tỉnh
Ninh Bình.
- Ông vừa là nhà thơ vừa là nghệ sĩ nhiếp
ảnh Việt Nam.
- Các tác phẩm thơ: Hoa thảo mộc (2001),
Trăng đợi (2004), Đi về nơi không chữ
(2006), Lang thang trên giấy (2009).

2. Tác phẩm

a. Đọc văn bản

Bàn tay mẹ chắn mưa sa
Bàn tay mẹ chắn bão qua mùa màng

Bàn tay mẹ thức một đời
À ơi này cái Mặt Trời bé con
Mai sau bể cạn non mòn
À ơi tay mẹ vẫn còn hát ru

Vẫn bàn tay mẹ dịu dàng
À ơi này cái trăng vàng ngủ ngon
À ơi này cái trăng tròn
À ơi này cái trăng còn nằm nôi…

Ru cho mềm ngọn gió thu
Ru cho tan đám sương mù lá cây
Ru cho cái khuyết tròn đầy
Cái thương cái nhớ nặng ngày xa nhau.
Bàn tay mang phép nhiệm mầu
Chắt chiu từ những dãi dầu đấy thôi.
Ru cho sóng lặng bãi bồi
Mưa không chỗ dột ngoại ngồi vá khâu
Ru cho đời nín cái đau
À ơi… mẹ chẳng một câu ru mình.

Thể thơ

b. Thể loại

Số khổ thơ

Thơ lục bát
7 khổ

Số dòng trong 2 dòng hoặc 4 dòng
mỗi khổ

- Tiếng thứ 6 của dòng lục gieo vần
xuống tiếng thứ 6 của dòng bát (sa
-qua, dàng – vàng, tròn – còn).

Vần

- Tiếng thứ 8 của dòng bát gieo vần
xuống tiếng thứ 6 của dòng lục tiếp

Nhịp

theo (ngọn – tròn, mòn – còn).
Ngắt nhịp chẵn 2/2/2 hoặc
4/4

P1 (từ đầu – vẫn còn
hát ru): Hình ảnh đôi
bàn tay mẹ.
P2 (còn lại): Lời ru của
người mẹ hiền

c. Bố cục

I I . T Ì M H I ỂU CH I T I Ế T

THẢO LUẬN NHÓM

01

02

03

04

Tìm hình ảnh, chi tiết thể hiện “phép nhiệm mầu” của
bàn tay mẹ. Những dòng thơ nào nói lên đức hi sinh
của người mẹ? Dòng thơ thể hiện tập trung nhất đức hi
sinh của mẹ là dòng thơ nào?
Em nhỏ trong bài thơ được gọi bằng những từ ngữ
nào? Cách gọi đó nói lên điều gì về tình cảm mẹ
dành cho con?
Biện pháp nghệ thuật nổi bật nhất trong bài thơ là
biện pháp gì? Hãy phân tích tác dụng của biện pháp
nghệ thuật ấy.
Hình ảnh “bàn tay mẹ” trong bài thơ tượng trưng cho
điều gì? Nêu 1 số câu thơ khác cũng sử dụng hình ảnh
bàn tay mẹ.

1
Hình ảnh đôi bàn tay mẹ

a. Phép nhiệm màu của bàn tay mẹ
- Chi tiết: chắn mưa sa, chặn bão qua mùa
màng, hát ru (bài hát ru từ tay mẹ có thể
làm được điều kì diệu: mềm ngọn gió thu,
tan đám sương mù lá cây,…)
Mẹ mạnh mẽ, kiên cường trước mọi gian
nan, khó khăn để bảo vệ cho con, cho
con được hạnh phúc, bình yên.
b. Đức hi sinh của người mẹ
“À ơi…mẹ chẳng một câu ru mình”

2
Tình cảm
mẹ dành cho con

- Những từ ngữ được dùng để chỉ em nhỏ: cái
trăng vàng, cái trăng tròn, cái trăng còn nằm nôi,
cái Mặt Trời bé con, cái khuyết.
→ Cách sử dụng từ ngữ, hình ảnh trên cho thấy
tình cảm yêu thương vô bờ, sự nâng niu, trìu mến
người mẹ dành cho con.
→ Trong cảm nhận của mẹ, con là cả vũ trụ bé
bỏng mẹ muốn nâng niu, nâng giấc trong vòng tay.

3
Biện pháp nghệ thuật
điệp ngữ

Điệp ngữ “À
ơi”

 Tạo nên âm hưởng lời ru êm
đềm, nhịp nhàng, đều đặn, ru
vỗ của tình mẹ dành cho con.
 Điệp ngữ cũng gợi ra hình ảnh
đôi bàn tay mẹ cần mẫn, dịu
dàng, mềm mại tựa cánh võng
yêu thương nâng giấc cho con.
 Tình cảm yêu thương mẹ dành
cho con.

4
Ý nghĩa tượng trưng

Hình ảnh đôi bàn tay biết
hát ru của mẹ trở thành
biểu tượng tuyệt đẹp về
sức mạnh kì diệu, màu
nhiệm của tình yêu thương,
đức hi sinh lặng thầm của
mẹ.

III.
TỔNG KẾT

01

Nội

dung
Bài thơ thể hiện cảm xúc
trân trọng, biết ơn, sự
xúc động sâu sắc trước
tình yêu thương hết mực,
đức hi sinh lặng thầm
của người mẹ.

02

Nghệ

 Sử dụng
thành công
thuật
thể thơ lục bát mang
âm hưởng ngọt ngào
của lời ru từ ca dao.
 Hình ảnh phong phú,
giàu sắc gợi.
 Biện pháp điệp ngữ

LUYỆN TẬP

“Bàn tay mang phép nhiệm
màu / Chắt chiu từ những dãi
dầu đấy thôi”. Em có đồng ý
với tác giả không? Vì sao?

VẬN DỤNG

“Điều con muốn nói với mẹ…”
 HS viết điều muốn nói với mẹ
vào 1 chiếc bưu thiếp nhỏ
 GV in “Cây yêu thương” (khổ
lớn) dán ở góc lớp
 HS treo lên Cây yêu thương.

DẶN DÒ
 Nắm vững nội dung bài học
 Chuẩn bị bài “Về thăm mẹ”
(Đinh Nam Khương) theo phiếu
học tập GV phát cuối tiết.

Chúc các con
học tốt nhé!
Tạm biệt