KHỞI ĐỘNG

Em hãy trả lời câu hỏi sau:
Em hãy chia sẻ trước lớp những
bài ca dao mà em biết.

Tiết 60. Văn bản
CHÙM CA DAO TRÀO PHÚNG

NỘI DUNG BÀI HỌC
I. Tìm hiểu chung
Tìm hiểu Ca dao

II. Tìm hiểu chi tiết
1. Bài ca dao số 1

III. Kết luận

2. Bài ca dao số 2

theo thể loại

3. Bài ca dao số 3

1. Ngôn ngữ
2. Bố cục

I. TÌM HIỂU CHUNG

HOẠT ĐỘNG NHÓM
Em hãy trả lời câu hỏi sau:
Hãy trình bày hiểu biết của em về ca dao
(khái niệm, đặc điểm, vai trò…)?

• Là một thể thơ dân gian Việt Nam được truyền miệng dưới
dạng lời thoại không theo một nhịp điệu cụ thể nào.
• Thường được viết theo thể thơ lục bát để dễ nhớ.

Ca

Bộc lộ tâm tình, tình cảm của người nói, người viết về mọi đề tài

dao

trong cuộc sống.
• Có ý nghĩa quan trọng trong đời sống sinh hoạt sản xuất.
• Là “món ăn tinh thần” giúp người dân giải tỏa căng thẳng và
những mệt mỏi sau phút giây làm việc vất vả.

II. TÌM HIỂU CHI TIẾT

Nhóm 1. Bài 1

Nhóm 2. Bài 2

Nhóm 3,4. Bài 3

• Bài ca dao số 1 nói về • Bài ca dao số 2 tạo • Ở bài ca dao số 3, anh học trò
hoạt động nào của
con người? Em căn cứ
vào đâu để nhận biết
điều đó?
• Bài ca dao số 1 phê
phán đối tượng nào?

dựng sự tương phản,

đem bán những thứ gì để có

đối nghịch dựa trên

tiền dẫn cưới?

yếu tố nào?
• Bài ca dao này đã thể
hiện tính cách gì của

• Hãy nhận xét về đồ dẫn cưới
của anh học trò nghèo. Có thể
có những điều này trong thực
tế không?

Tại sao đối tượng đó

mèo và quan hệ như • Bài ca dao số 3 lên án hủ tục gì?
thế nào giữa mèo với
Cách lên án có tạo ra sự căng

lại bị phê phán?

chuột?

thẳng không? Vì sao?

1. Bài ca dao số 1

Hoạt động của
những người thầy
bói dởm, hành nghề
mê tín.

Chi tiết mê tín và “hư ảo”:
tiếng trống, tiếng chiêng “chập
chập” , “cheng cheng”.

Bài ca dao

Là những lời mỉa mai, châm biếm
với những người bói toán dởm.

Là những lời dụ dỗ, mê tín mang
tính chất lừa người và chuộc lợi về
bản thân của tên thầy bói.
Là lời cảnh báo và khuyên
nhủ những người tin vào
những thứ mê tín như trong
bài ca dao.

2. Bài ca dao số 2

Tạo dựng sự tương phản, đối nghịch dựa
trên hai nhân vật: mèo - chuột.
Phản ánh sự giả tạo của con mèo và
sự khôn ngoan của chú chuột.
• Trong xã hội còn kẻ mạnh ức hiếp người
yếu.
• Kẻ mạnh thường ngụy trang tinh vi bằng
bộ mặt giả nhân giả nghĩa.

3. Bài ca dao số 3

Anh học trò đem bán bể, bán sông để có tiền dẫn cưới.
Nghèo thì bán bể bán sông

Cưới em tám vạn quan tiền

Anh cũng cố cưới lấy công ra vào

Để làm tế lễ gia tiên ông bà

Cưới em trăm tám ông sao

Cưới em một chĩnh vàng hoa

Trăm tấm lụa đào mươi cót trầu cau

Mười chum vàng cốm bạc là trăm nong

Cưới em một trăm con trâu

Cưới em ba chum mật ong

Một nghìn con lợn, bồ câu tám nghìn

Mười thúng mỡ muỗi ba nong quýt đầy…

Lễ vật cưới.

Những điều này là phi thực tế, đó là cách anh
học trò nghèo chế giễu hủ tục thách cưới.

Bài ca dao số 3

Cách lên án đó

Anh học trò không

Dẫn hơn số lễ vật

Lên án

có

hài

thương lượng giảm

mà cô gái yêu cầu

hủ tục

hước, dí dỏm

bớt mà thậm chí lễ

cũng thể hiện sự

thách

nên không tạo

vật của anh còn có

trân

cưới.

ra

vẻ vượt mấy lần yêu

chàng trai đối với

cầu của cô gái đề ra.

cô gái mà anh yêu.

phần

sự

thẳng.

căng

trọng

của

III. KẾT LUẬN THEO THỂ LOẠI

Em hãy trả lời câu hỏi sau:
Trình bày nhận xét của em về
bố cục, ngôn ngữ trong văn bản
“Chùm ca dao trào phúng”.

1. Ngôn ngữ

Giản dị, gần gũi.

Giọng điệu tự sự.

2. Bố cục
• Văn bản gồm 3 câu chuyện khác nhau.
• Mỗi câu chuyện được viết và trình bày tuân theo bố cục của một
bài ca dao.
Bài ca dao 1 nói về

Bài ca dao 2 nói về sự

Bài ca dao 3 nói về

những người thầy bói

giả tạo của con mèo và

việc dẫn cưới và thách

rởm, hành nghề mê

sự khôn ngoan của chú

cưới của nam nữ thời

tín.

chuột.

xưa.

LUYỆN TẬP
Nhiệm vụ 1:
Trả lời câu hỏi trắc nghiệm

Câu hỏi 1: Bài ca dao số 1 nói về điều gì?

A. Hoạt động của những

C. Vai trò của thầy bói trong

người thầy bói

nghi thức cúng lễ

B. Hoạt động của những
người thầy bói dởm, hành
nghề mê tín

D. Phê phán sự ham ăn của
thầy bói

Câu hỏi 2: Bài học được rút ra từ bài ca dao 1 là:
A. Khuyên nhủ mọi người không

C. Không nên đem nhiều đồ

nên sa vào mê tín dị đoan

ăn mang lên để cúng lễ

B. Khuyên nhủ mọi người phải
xem xét, suy nghĩ thật kĩ trước
khi lựa chọn thầy bói

D. Tất cả các đáp án trên
đều đúng

Câu hỏi 3: Ở bài ca dao số 2, có thể hiểu mèo là
hình ảnh đại diện cho điều gì?

A. Sự thân thiện

C. Sự mạnh mẽ

B. Thói đạo đức giả

D. Thói sĩ diện

Câu hỏi 4: Bài ca dao số 2 đã phản ánh điều gì?

A. Sự giả tạo của con chuột và sự

C. Sự giả tạo của con mèo và sự

khôn ngoan của chú mèo

khôn ngoan của chú chuột
D. Cả chuột và mèo đều mang

B. Sự hoà thuận giữa chuột và mèo

những nét giả tạo và trong một số
tình huống, chúng rất khôn ngoan

Câu hỏi 5: Nhận xét nào sau đây là đúng về đồ dẫn cưới
của anh học trò nghèo trong bài ca dao số 3?
A. Những đồ dẫn cưới này thể
hiện bên đằng trai rất cẩn thận,
chu đáo trong khâu chuẩn bị
B. Anh học trò nghèo rất tâm lí
trong việc chuẩn bị đồ dẫn cưới

C. Đây là những món đồ có thể
dễ dàng tìm mua ở bất cứ đâu
D. Đây là những món đồ rất
khó để có và thậm chí là không
thể mua được

Câu hỏi 6: Bài ca dao số 3 đã lên án điều gì?

A. Hủ tục thách cưới

B. Hủ tiệc ma chay

C. Sự keo kiệt, bủn xỉn của
con người
D. Sự tham lam của con người

VẬN DỤNG
Em hãy trả lời câu hỏi sau:
Viết một bài văn phân tích một
trong ba bài ca dao của văn
bản “Chùm ca dao trào phúng”.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

Ôn tập Văn bản
Chùm ca dao trào phúng

Soạn Thực hành tiếng Việt
Nghĩa tường minh và nghĩa
hàm ẩn của câu