Ngữ Văn 6

Giới thiệu bài học

CỔ TÍCH
Khái niệm

Truyện cổ tích là loại truyện dân gian, thường có yếu tố
hoang đường, kì ảo, kể về cuộc đời của một số kiểu nhân
vật như: nhân vật có tài năng kì lạ, nhân vật dũng sĩ, nhân
vật thông minh, nhân vật bất hạnh, nhân vật ngốc nghếch,
người mang lốt vật,... nhằm thể hiện ước mơ, niềm tin
của nhân dân vê chiến thắng cuối cùng của cái thiện đối
với cái ác, cái tốt đối với cái xấu,...

Ý Nghĩa
- Ca ngợi
những
người hiền lành,
tốt bụng, thông
minh, chăm chỉ, tài
trí........
- Phê phán những kể
tham lam, độc ác...
- Thể hiện quan điểm
“ở hiền gặp lành”,
“ác giả, ác báo”.....

Một số yếu tố của truyền cổ tích
( SGK)

 Truyện cổ tích xây dựng một

 Phản ánh cuộc sống hằng ngày của

nhân dân ta
- Trong truyện có một số kiểu nhân
vật chính :
+ Nhân vật bất hạnh
+ Nhân vật có tài năng kì lạ
+ Nhân vật thông minh
+ Nhân vật ngốc nghếch
+ Nhân vật là động vật
- Thường có những yếu tố hoang
đường, kì ảo
- Thể hiện khát vọng công bằng,
mơ ước và niềm tin của nhân dân
về sự chiến thắng của cái thiện
đối với cái ác, cái tốt với cái xấu.

Yếu tố của truyện cổ tích

thế giới hư cấu, kì ảo nên
trong truyện thường có các
yếu tố hoang đường
+ Truyện cổ tích là những
truyện kể đã hoàn tất, có cốt
truyện hoàn chỉnh
+ Truyện cổ tích có tính giáo
huấn cao, mỗi câu chuyện là
một bài học về đạo đức, ứng
xử, về lẽ công bằng, thưởng
phạt công minh.
+ Truyện thể hiện ước mơ,
niềm tin của nhân dân về
chiến thắng cuối cùng của cái
thiện đối với cái ác, cái tốt đối
với cái xấu, sự công bằng đối
với sự bất công.

Ngữ
văn 6

*THẾ GIỚI CỔ TÍCH *
KHỞI ĐỘNG

Ngữ
văn 6

*THẾ GIỚI CỔ TÍCH *
KHỞI ĐỘNG

Cô bé lọ lem
Cô bé quàng khăn đỏ
Tấm Cám
Nàng tiên cá

TIẾT 87,88:

THẠCH SANH
Truyện Cổ Tích

Phiếu học tập số 1
Việc sáng tạo ra những
con vật kỳ ảo thường đem
lại sự hấp dẫn, thú vị cho
câu chuyện. Hãy tưởng
tượng vẽ 1 con vật kỳ ảo
và giới thiệu về con vật
đó?

.................................................
.................................................
.................................................
.............................

Em cũng có thể làm tương
tự với việc tưởng tượng ra
các đồ vật kỳ ảo. Trình bày
về đặc điểm và chức năng
của đồ vật đó ?

.................................................
.................................................
.................................................
............................

Con vật kỳ ảo

Rùa thần

Sự tích hồ gươm

An Dương Vương và Mị Châu,Trọng Thủy

Con vật kỳ ảo

Ông lão đánh cá và con cá vàng

Cô bé quàng khăn đỏ

Đồ vật kỳ ảo

Ngữ
văn 6

Văn bản 1, THẠCH SANH
HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

I. Đọc, tìm hiểu chung
1. Đọc và tìm hiểu chú thích
- Đọc
- Tìm hiểu chú thích và
giải thích từ khó
( SGK-T26 29)

Đọc to, rõ ràng, nhấn mạnh
những chiến công của Thạch
Sanh. Thể hiện giọng của từng
nhân vật: Thạch Sanh thật thà,
tin người; mẹ con Lí Thông
nham hiểm, độc ác.

Văn bản 1, THẠCH SANH

Ngữ
văn 6

2.Giải thích từ ngữ

HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Thuỷ phủ

Tứ cố vô thân

Từ khó
Trăn tinh

Nước chư hầu

Văn bản 1, THẠCH SANH

Ngữ
văn 6

HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

3. Tìm hiểu chung
Thể loại:

Truyện cổ tích kể về người dũng sĩ tài năng dũng
cảm.

Xuất xứ

+Theo
Xác định
loại Nhi(chủ
của truyện,biên), Văn học dân gian,
Bùi thể
Mạnh
văn
bản thuộc
kiểu VB
nào?lọc, NXB giáo dục, 2008,
những
tác phẩm
chọn

Phương thức biểu
đạt
Ngôi kể

tr244-247
+ Câu chuyện được kể theo
ngôi thứ mấy?
Tự sự

Ngôi thứ ba

Bố cục: 3 phần

Đoạn 1: Từ đầu
=> “Đốn củi
kiếm ăn”: Gia
cảnh của Thạch
Sanh.

Đoạn 2: Tiếp =>
“Chúng bị sét đánh
chết”: Thạch Sanh
vượt qua những lần
hãm hại của Lý
Thông, mẹ con Lý
thông bị trừng phạt.

Đoạn 3: Phần còn
lại: Thạch Sanh
lấy được Công
Chúa, chiến thắng
quân sĩ 18 nước
chư hầu và được
truyền ngôi vua

2. Tìm hiểu chung

Nhân vật
Cách 1
+ Nhân vật phụ: Mẹ con Lí Thông,
+ Nhân vật chính:
ThạchThạch
Sanh Sanh có những nhân
+ Truyện
vua, công chúa…
vật nào? Nhân vật nào là chính? Vì
2
sao em xác địnhCách
như vậy?

+ Xác định những sự kiện chính trong
Chia thành 2 tuyến: Thiện >< Ác
truyện.

+ Thiện: Thạch Sanh, vua,
công chúa, …

+ Ác: mẹ con Lí Thông

1. Gia cảnh của Thạch Sanh

3. Lý thông lừa Thạch Sanh đi canh miếu thờ
để thế mạng

2.Thạch Sanh kết nghĩa anh em với Lý Thông

4. Thạch Sanh giết chăn tinh và bị Lý Thông
cướp công

5. Thạch Sanh giết đại bàng cứu công chúa, bị Lý
Thông cướp công,hãm hại

7. Hồn chăn tinh và đại bàng báo thù TS

6. Thạch Sanh cứu thái tử và được tặng cây đàn
thần

8. Thạch Sanh được giải oan, mẹ con Lý
Thông bị trừng phạt

9.Thạch Sanh lấy Công chúa, chiến thắng quân 18
nước chư hầu và lên làm vua

Ngữ
văn 6

Văn bản 1, THẠCH SANH
HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Các sự
việc chính:

9.Thạch Sanh
lấy Công chúa,
chiến
thắng
quân 18 nước
chư hầu và lên
làm vua

1. Gia cảnh
của
Thạch
Sanh

8. Thạch Sanh
được giải oan,
mẹ con Lý
Thông bị trừng
phạt

2.Thạch Sanh
kết nghĩa anh
em với Lý
Thông

7. Hồn chăn tinh
và đại bàng báo
thù TS

3. Lý thông lừa
Thạch Sanh đi
canh miếu thờ
để thế mạng

6. Thạch Sanh
cứu thái tử và
được tặng cây
đàn thần

4. Thạch Sanh
giết chăn tinh
và bị Lý Thông
cướp công

5. Thạch Sanh
giết đại bàng
cứu công chúa,
bị Lý Thông
cướp công,hãm
hại

Ngữ
văn 6

Văn bản 1, THẠCH SANH
HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

II. Đọc - hiểu văn bản
1. Gia cảnh của Thạch Sanh

Gia cảnh của
Thạch Sanh có gì
đặc biệt?

Những chi tiết miêu tả về gia
cảnh Thạch Sanh như vậy, tác
giả dân gian muốn gửi gắm
suy nghĩ về ai, về điều gì?

Ngữ
văn 6

Văn bản 1, THẠCH SANH
HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

1. Gia cảnh của Thạch Sanh

Chàng trai nhà
nghèo, sống trong
một túp lều cũ dưới
gốc đa, cả gia tài chỉ
có một lưỡi búa

Sống lủi thủi một
mình (cô đơn không
người thân thích)

 Kể về gia cảnh của
Thạch Sanh ngắn gọn,
nhân dân ta nhằm:
+ Làm tăng sức hấp dẫn
của truyện.
+ Thể hiện sự quan tâm,
ước mơ đổi đời cho
những số phận mồ côi,
nghèo khổ trong cuộc
sống.
 

Ngữ
văn 6

Văn bản 1, THẠCH SANH
HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

1. Nhân vật Thạch Sanh
2.2. Những thử thách và chiến công của Thạch Sanh

OẠT ĐỘNG NHÓM

* Vòng chuyên sâu (5 phút)
- Chia lớp ra làm 3 nhóm
hoặc 6 nhóm:
- Yêu cầu các em ở mỗi
nhóm đánh số 1,2,3… (nếu
3 nhóm) hoặc 1,2,3,4,5,6
(nếu 6 nhóm)...
- Hoàn thành phiếu học tập
01

Ngữ
văn 6

Văn bản 1, THẠCH SANH
HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

1. Nhân vật Thạch Sanh
2.2. Những thử thách và chiến công của Thạch Sanh
PHIẾU HỌC TẬP 01
Thạch Sanh trải qua mấy
lần thử thách ? Chiến công
chàng đạt được ?
Nhận xét về mức độ các thử
thách và chiến công ?

Thử thách
-Lần 1:
....
....
Nhận xét:

Chiến công
 
 
 
Nhận xét:

Ngữ
văn 6

Văn bản 1, THẠCH SANH
HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

1. Nhân vật Thạch Sanh
2.2. Những thử thách và chiến công của Thạch Sanh

OẠT ĐỘNG NHÓM

* Vòng mảnh ghép (5 phút)
- Tạo nhóm mới (các em số 1
tạo thành nhóm I mới, số 2 tạo
thành nhóm II mới, số 3 tạo
thành nhóm III… mới & giao
nhiệm vụ mới:
1. Chia sẻ kết quả thảo luận ở
vòng chuyên sâu?
Em rút ra những phẩm chất
nhân vật Thạch Sanh ?

Ngữ
văn 6

Văn bản 1, THẠCH SANH
HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

2.2. Những thử thách và chiến công của Thạch Sanh
Thử thách
- Bị mẹ con Lí Thông lừa đi canh miếu thờ,
thế mạng.
- Xuống hang diệt đại bàng, cứu công chúa,
bị Lí thông lấp của hang.

Chiến công
- Thạch Sanh diệt chằn tinh, được bộ
cung tên bằng vàng
- Diệt đại bàng, cứu công chúa, cứu con
vưa Thuỷ Tề, được tặng đàn thần.

- Bị hồn chằn tinh, đại bàng báo thù, Thạch - Thạch Sanh minh oan, lấy công chúa.
Sanh bị bắt vào ngục.
- 18 nước chư hầu kéo quân sang đánh.
- Chiến thắng 18 nước chư hầu, lên ngôi
vua.

Ngữ
văn 6

Văn bản 1, THẠCH SANH
HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

2.2. Những thử thách và chiến công của Thạch Sanh
Thử thách

ngày một tăng,
mức độ ngày càng
nguy hiểm.

Chiến công

ngày rực rỡ vẻ
vang.

Ngữ
văn 6

Văn bản 1, THẠCH SANH
HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

2.2. Những thử thách và chiến công của Thạch Sanh
* Phẩm chất của Thạch Sanh
Chấp nhận thử thách, không sợ
nguy hiểm, chẳng màng gian khổ,
bình tĩnh..

Sự dũng
cảm và
tài năng

Sự thật
thà chất
phác

Nhân hậu,
cao thượng,
yêu hoà
bình.

Ngữ
văn 6

Văn bản 1, THẠCH SANH
HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

2.3. Các yếu tố hoang đường kì ảo
HOẠT ĐỘNG NHÓM

NHÓM 1,2

NHÓM 3,4

(1)? Truyện Thach
Sanh có những con
vật kì ảo nào? Chúng
có đặc điểm gì khác
thường. Ý nghĩa của
các chi tiết hoang
đường kì ảo trong
truyện?.

(2)? Truyện Thach
Sanh có những đồ
vật kì ảo nào? Chúng
có đặc điểm gì khác
thường.Ý nghĩa của
các chi tiết hoang
đường kì ảo trong
truyện?.

Ngữ
văn 6

Văn bản 1, THẠCH SANH
HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

2.3. Các yếu tố hoang đường kì ảo

Trăn tinh

Đại bàng

Đại diện cho cái ác, gieo rắc nỗi kinh hoàng và
gây tai họa cho người dân. Con vật này là thử
thách để Thạch Sanh thể hiện phẩm chất của
người dũng sĩ.

Ngữ
văn 6

Văn bản 1, THẠCH SANH
HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

2.3. Các yếu tố hoang đường kì ảo
* Đồ vật kì ảo:
- Niêu cơm kì ảo:

+ Kì lạ
+ Nhân ái, nhân đạo,
không súng đao vẫn đánh
đuổi được quân thù.
+ Yêu chuộng hòa bình

Góp phần tô đậm
vẻ đẹp kì diệu của
truyện, góp sức
cho chiến công
của chàng dũng sĩ
Thạch Sanh.

Ngữ
văn 6

Văn bản 1, THẠCH SANH
HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

2. Nhân vật Lý Thông

Phiếu học tập số 2

Sự việc
- Một hôm, có người hàng rượu tên Lý
Thông...Thấy Thạch Sanh gánh một gánh củi
lớn về hắn nghĩ bụng..
- ...Chiều hôm đó, chờ Thạch Sanh đi kiếm củi,
Lý Thông dọn một mâm thịt rượu ê hề mời ăn,
rồi bảo...
- ...Thạch Sanh vào nhà kể cho nghe chuyện giết
trăn tinh, chúng mới hoàn hồn. Nhưng Lý
Thông nói...
- ...Lý Thông lệnh cho quân sĩ vần những tảng
đá lớn lấp kín cửa hang...

Mục đích của Lý Thông

Bản chất của Lý Thông

Ngữ
văn 6

Văn bản 1, THẠCH SANH
HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

2. Nhân vật Lý Thông
Sự việc

- Một hôm, có người hàng rượu tên Lý
Thông...Thấy Thạch Sanh gánh một gánh củi lớn
về hắn nghĩ bụng..
- ...Chiều hôm đó, chờ Thạch Sanh đi kiếm củi,
Lý Thông dọn một mâm thịt rượu ê hề mời ăn, rồi
bảo...
- ...Thạch Sanh vào nhà kể cho nghe chuyện giết
trăn tinh, chúng mới hoàn hồn. Nhưng Lý Thông
nói..

Mục đích của Lý Thông

Bản chất của Lý
Thông
- Kết nghĩa anh em anh em Bản chất cuả con
với Thạch Sanh là để mưu người Lý Thông: là
lợi.
kẻ lừa lọc, kẻ phản
- Lừa Thạch Sanh đi nộp phúc, nham hiểm,
xảo quyệt, bất nhân,
mạng thay cho mình.
bất nghĩa...
- Cướp công giết chằn tinh

- ...Lý Thông lệnh cho quân sĩ vần những tảng đá - Cướp công cứu công chúa
lớn lấp kín cửa hang...
và hãm hại Thạch Sạnh

 

Ngữ
văn 6

Văn bản 1, THẠCH SANH

3. Kết thúc truyện

HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

- Thạch Sanh được cưới công chúa, lên ngôi vua.
 Phần thưởng xứng đáng và lớn lao với những khó khăn thử thách mà nhân vật
đã phải trải qua. Từ đó ca ngợi những phẩm chất, tài năng của chàng.

Truyện kết thúc như thế nào?
- Mẹ con Lý Thông bị sét
đánh
chết.
là sự
phạt tương xứng với tội ác
Qua
kết thúc
nàyĐó
nhân
dântrừng
ta muốn
và thủ đoạn ghê tởm của
conđiều
Lýgì?
Thông
đã gây
thểmẹ
hiện
Kết thúc
nàyra.
có
phổ biến
truyện
 Ý nghĩa kết thúc truyện:
Đâytrong
là kết
thúccổcótích
hậu: thể hiện công lí xã hội và
không?
Hãybằng
nêu 1“ số
ví dụ....
ước mơ của nhân dân về
lẽ công
ở hiền
gặp lành, ác giả ác báo”; về một

sự đổi đời. Nhân vật lí tưởng là Thạch Sanh được hưởng cuộc sống giàu sang,
sung sướng, hạnh phúc.

Ngữ
văn 6

Văn bản 1, THẠCH SANH
HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

IV. Tổng kết

1. Nghệ thuật:
Kết cấu cốt truyện mạch lạc,
sắp xếp các tình tiết khéo léo,
tạo sức hấp dẫn.
Xây dựng hình tượng hai nhân
vật đối lập, tương phản.
Chi tiết tưởng tượng kì ảo,
hoang đường, giàu ý nghĩa.

2. Nội dung, ý nghĩa :
Nội dung: Thạch Sanh là truyện
cổ tích về người anh hùng diệt
trăn tinh, đại bàng cứu người...
Ý nghĩa: Truyện thể hiện ước mơ,
niềm tin của nhân dân ta về công lý xã
hội, về sự chiến thắng của những con
người chính nghĩa lương thiện .

Văn bản 1, THẠCH SANH

Ngữ
văn 6

V. Luyện tập

HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

RÒ CHƠI ĐÓNG VAI

h
n
i
t
n1
ằ
Ẻ
h
cH
t
ế
i
g T

bắn đại
bàng
T
H
bị thươẺn 2
g

Bốc thẻ
KÍCH CHUỘT VÀO THẺ

u
ầ
h
ư n
h
c 3à
c
ặ Ẻg đ
i
g Hến
i
i
ổ
t
T
đu ng
bằ

Văn bản 1, THẠCH SANH

Ngữ
văn 6

HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

V. Luyện tập
 

Mức độ
Tiêu chí

Thiết kế một kịch
bản (sân khấu hóa)
và đóng vai về một
đoạn văn bản trong
truyện cổ tích
“Thạch Sanh”
 

 

Mức 1

Kịch bản đúng
hướng nhưng
chưa đầy đủ nội
dung , diễn viên
chưa nhập vai
tốt.
(5-6 điểm)

 

Mức 2

Kịch bản đủ nội dung
nhưng chưa hấp dẫn,
các diễn viên diễn có ý
thức diễn xuất nhưng
chưa tạo được ấn tượng
sâu . (7 -8 điểm)

 

Mức 3

Kịch bản đầy đủ nội
dung và hấp dẫn, cuốn
hút người đọc; diễn
viên diễn xuất tốt,
mang lại cảm xúc cho
người xem.
(9 - 10 điểm)

Ngữ
văn 6

V. Luyện tập

Văn bản 1, THẠCH SANH
HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Vẽ tranh theo chủ đề (Nhiệm vụ về nhà)
Thạch Sanh với túp lều tranh dưới
gốc đa.
Thạch Sanh diệt chằn tinh.
Thạch Sanh xuống hang diệt đại
bàng, cứu công chúa.

Văn bản 1, THẠCH SANH

Ngữ
văn 6

Tiêu chí đánh giá sản phẩm học tập
Mức độ

 
Tiêu chí

Vẽ tranh về một
nhân vật trong
truyện cổ tích vừa
học
 

 

Mức 1

Các nét vẽ không
đẹp và bức tranh
còn đơn điệu về
hình ảnh, màu
sắc.
(5-6 điểm)

 

Mức 2

Các nét vẽ đẹp
nhưng bức
tranh chưa thật
phong phú.
(7-8 điểm)

 

Mức 3

Bức tranh với
nhiều đường nét
đẹp, phong phú,
hấp dẫn.
(9 - 10 điểm)

Ngữ
văn 6

Văn bản 1, THẠCH SANH
Vận dụng

1. Có ý kiến cho rằng: Thạch Sanh chỉ tồn tại
trong truyện cổ tích. Em có đồng ý không? Vì
sao?
2. Hình ảnh chàng Thạch Sanh – người dũng sĩ
dân gian là một hình ảnh đẹp, có lòng dũng
cảm, chiến đấu để diệt trừ cái ác, bảo vệ cuộc
sống cộng đồng. Viết một đoạn văn (5-7 câu) kể
về một dũng sĩ mà em gặp ở ngoài đời hoặc biết
qua sách báo; hoặc vẽ tranh, làm thơ, dựng một
hoạt cảnh.

Ngữ
văn 6

Văn bản 1, THẠCH SANH
Vận dụng

Câu 1
Không
đồng ý

Văn bản 1, THẠCH SANH

Ngữ
văn 6

Câu 2Viết

Vận dụng

đoạn văn (hoặc vẽ tranh, làm thơ, dựng một hoạt cảnh) về
người dũng sĩ mà em gặp trong thực tế.

* Nội dung đoạn văn
- Xác định một dũng sĩ mà em gặp ở ngoài đời hoặc biết qua sách báo để lại ấn tượng
sâu sắc nhất.
- Đó là ai? (Thu thập thông tin liên quan đến người dũng sĩ mà em ấn tượng)
- Những việc làm, hành động cụ thể của họ là gì, những chiến công nào phi thường
tạo nên niềm cảm kích với mọi người.
- Cảm xúc của em trước tấm gương người dũng sĩ đó.
* Hình thức đoạn văn, hoặc vẽ tranh, làm thơ, dựng một hoạt cảnh
Lưu ý: Phần vẽ tranh, làm thơ, dựng hoạt cảnh khuyến khích HS có năng khiếu,về nhà
làm thêm.