BÀI 7

TRÍ TUỆ DÂN GIAN
Văn bản 1 :

NHỮNG KINH NGHIỆM
DÂN GIAN VỀ THỜI TIẾT

NGỮ VĂN 7
CHÂN TRỜI SÁNG

Khởi động
Gv: Em hãy nêu những
câu tục ngữ mà em được
biết.

Tiết :

NHỮNG KINH NGHIỆM DÂN
GIAN VỀ THỜI TIÊT

B.HÌNH THÀNH
KIẾN THỨC

Tiết :

NHỮNG KINH NGHIỆM DÂN GIAN VỀ THỜI TIẾT

I. ĐỌC- TÌM HIỂU CHUNG:
1. Đọc :
GV hướng dẫn HS đọc bài
Giọng điệu chậm rãi, rõ ràng, chú ý các vần lưng, ngắt nhịp ở vế đối
trong câu hoặc phép đối giữa 2 câu

Tiết :

NHỮNG KINH NGHIỆM DÂN GIAN VỀ THỜI TIẾT

I. ĐỌC- TÌM HIỂU CHUNG:
1. Đọc :
1. Trời nắng chóng trưa, trời mưa chóng tối.
 2. Trăng quầng thì hạn, trăng tán thì mưa.
3. Gió heo may, chuồn chuồn bay thì bão.
 4. Tháng Giêng ré́ t đài, tháng Hai ré́ t lộc, tháng Ba ré́ t nàng Bân.
5. Chuồn chuồn bay thấp thì mưa,
Bay cao thì nắng, bay vừa thì râm.
6. Đêm tháng Năm, chưa nằm đã sáng.
Ngày tháng Mười, chưa cười đã tối.

? Em hãy xác định số dòng, số chữ, số
vế và cách gieo vần trong các câu tục
ngữ trên.

Tiết :

NHỮNG KINH NGHIỆM DÂN GIAN VỀ THỜI TIẾT

I – TÌM HIỂU CHUNG:
2. Chú thích.
? Dựa vào phần chú thích em hãy cho biết thế nào là tục ngữ?

TIẾT:

NHỮNG KINH NGHIỆM DÂN GIAN VỀ THỜI TIẾT

Khái niệm tục ngữ:
- Hình thức: ngắn gọn, ổn định, có
nhịp điệu, hình ảnh.
- Nội dung: thể hiện những kinh
nghiệm của nhân dân về mọi mặt.
- Sử dụng trong đời sống, suy
nghĩ, lời ăn tiếng nói hằng ngày.

Tiết :

NHỮNG KINH NGHIỆM DÂN GIAN VỀ THỜI TIẾT

I – TÌM HIỂU CHUNG:
II – TÌM HIỂU CHI TIẾT:
Câu 1:
Trời nắng chóng trưa, trời mưa chóng tối.
Nghệ
thuật
.
.+ Câu hai vế, đối nhau, gieo vần.
.

Tiết :

NHỮNG KINH NGHIỆM DÂN GIAN VỀ THỜI TIẾT

I – TÌM HIỂU CHUNG:
II –TÌM HIỂU CHI TIẾT:
Câu 1:
Trời nắng chóng trưa, trời mưa chóng tối.
Nghệ
thuật
.
.+ Câu hai vế, đối nhau, gieo vần.
.
Nội dung: vì thời tiết nóng nực nên ngày nắng thì cảm thấy
buổi trưa đến sớm, ngày mưa thì trời âm u nên tối sớm.

Tiết :

NHỮNG KINH NGHIỆM DÂN GIAN VỀ THỜI TIẾT

I – TÌM HIỂU CHUNG:
II – TÌM HIỂU CHI TIẾT
Câu 2:
Trăng quầng thì hạn, trăng tán thì mưa.
Nghệ
thuật
.
+ Câu hai vế, gieo vần.
+ Kết cấu: nhân-quả.
Nội dung: Nếu quanh mặt trăng chỉ có một quầng sáng thì
trời còn nắng, nếu có vùng sáng mờ toả ra như cái tán là

Tiết :

NHỮNG KINH NGHIỆM DÂN GIAN VỀ THỜI TIẾT

I – TÌM HIỂU CHUNG:
II – TÌM HIỂU CHI TIẾT:
Câu 3:
Gió heo may, chuồn chuồn bay thì bão.
Nghệ thuật:
+ Hình thức: Câu hai vế, gieo vần.
+ Kết cấu: nhân-quả.
Nội dung: Khi trời nối gió heo may và chuồn chuồn bay ra
nhiều thì sắp có bão..

NHỮNG KINH NGHIỆM DÂN GIAN VỀ THỜI TIẾT
I – TÌM HIỂU CHUNG:
II – TÌM HIỂU CHI TIẾT:
Tiết :

Câu 4:
Tháng giêng rét đài, tháng hai rét lộc, tháng ba rét
nàng bân
Nghệ thuật
+ Hình thức: Câu ba vế, gieo vần.

Tiết :

NHỮNG KINH NGHIỆM DÂN GIAN VỀ THỜI TIẾT
I – TÌM HIỂU CHUNG:
II – TÌM HIỂU CHI TIẾT:
Câu 4: Tháng giêng rét đài, tháng hai rét lộc, tháng ba rét
nàng bân
Nghệ thuật
+ Hình thức: Câu ba vế, gieo vần.
Nội dung:(rét đài: rét khá đậm làm hoa rụng cánh chỉ còn
trơ lại đài; rét lộc: ẩm ướt, thuận lợi cho sự hồi sinh của
cây cỏ sau những ngày đông tháng giá; rét nàng bân: rét
ngắn ngày, với câu chuyện nàng Bân may áo rét cho
chồng

NHỮNG KINH NGHIỆM DÂN GIAN VỀ THỜI TIẾT
I – TÌM HIỂU CHUNG:
II – PHÂN TÍCH:
1. Những câu tục ngữ về thiên nhiên:
Câu 5 Chuồn chuồn bay thấp thì mưa,
Bay cao thì nắng, bay vừa thì râm
Tiết :

Nghệ thuật
+ Hình thức: Câu 2 vế, gieo vần, giống thể thơ lục bát.
+ kết cấu: nhân-quả.
Nội dung: Nếu chuồn chuồn bay thấp tức trời sẽ mưa. Khi nó
bay cao trời sẽ nắng và bay vừa trời sẽ râm. Điều này là phụ

NHỮNG KINH NGHIỆM DÂN GIAN VỀ THỜI TIẾT

Tiết :

Câu 6:

Đêm tháng Năm, chưa nằm đã sáng.
Ngày tháng Mười, chưa cười đã tối.

Nghệ thuật
+Hình thức: Gieo vần.
Nội dung: Vào tháng 5 đêm ngắn , tháng 10 ngày
ngắn=> Cần chur động sắp xếp công việc.

TIẾT: NHỮNG KINH NGHIỆM DÂN GIAN VỀ THỜI TIẾT
Luyện tập:
ĐẶC ĐIỂM
GIỐNG NHAU

KHÁC NHAU

Phân biệt thành ngữ và tục ngữ
TỤC NGỮ

THÀNH NGỮ

Thuộc thể loại văn học dân gian, có cấu tạo cố định,
diễn đạt một nội dung đầy đủ, giàu hình ảnh.
Tục ngữ đúc kết những
kinh nghiệm của nhân
dân về mọi mặt.

Thành ngữ làm cho lời
ăn tiếng nói thêm hấp
dẫn sinh động.

Tiết :

NHỮNG KINH NGHIỆM DÂN GIAN VỀ THỜI TIẾT

I – TÌM HIỂU CHUNG:
II – PHÂN TÍCH:
III – TỔNG KẾT:
1. Nghệ thuật:
- Cách diễn đạt ngắn gọn, cô đúc.
- Kết cấu diễn đạt theo kiểu đối xứng, nhân quả, hiện tượng và ứng
xử cần thiết.
- Tạo vần, nhịp cho câu văn dễ nhớ, dễ vận dụng.
2. Nội dung:
Tục ngữ về lao động sản xuất là những kinh nghiệm từ
quan sát và là bài học quý giá của nhân dân ta.

TIẾT:
NHỮNG KINH NGHIỆM DÂN GIAN VỀ THỜI TIẾT
Vận dụng:

TIẾT:

NHỮNG KINH NGHIỆM DÂN GIAN VỀ THỜI TIẾT

Nắng tốt dưa, mưa tốt lúa

TIẾT:
NHỮNG KINH NGHIỆM DÂN GIAN VỀ THỜI TIẾT

Chuồn chuồn bay thấp thì mưa,
Bay cao thì nắng, bay vừa thì râm.

TIẾT:
NHỮNG KINH NGHIỆM DÂN GIAN VỀ THỜI TIẾT

Ếch kêu uôm uôm ao chuôm ngập nước.

TIẾT:
NHỮNG KINH NGHIỆM DÂN GIAN VỀ THỜI TIẾT

Trình bày các câu tục ngữ về thiên
nhiên mà em sưu tầm được.