TÌNH MẸ TRÁI ĐẤT
Mẹ nuôi dưỡng

Mẹ che chở

- Trái Đất cung
cấp: không khí,
nước, cây cối,
lương thực
- Con người và
muôn loài sống
nhờ vào Trái
Đất

- Trái Đất tạo môi
trường sống an
toàn
- Bảo vệ con
người khỏi: bão
tố, thiên tai (khi
còn cân bằng)
- Rừng, biển, tầng
khí quyển che
chắn sự sống

Mẹ bị tổn
thương

Mẹ lên tiếng
cảnh báo

- Con người: chặt
phá rừng, xả rác,
ô nhiễm, khai
thác quá mức
- Trái Đất bị
“đau”, bị hủy
hoại.

- Thiên tai gia
tăng
- Khí hậu biến
đổi
- Lũ lụt, hạn hán,
băng tan…

Bài 10: Mẹ Thiên Nhiên
Văn bản

Trái Đất –
Mẹ của muôn
loài
(Trịnh Xuân Thuận)

I. Trải nghiệm cùng văn bản

1. Đọc
- GV gọi HS đọc to văn
bản
- Chú ý chiến lược đọc
suy luận, theo dõi

2. Tìm hiểu chung
a. Tác giả
- Trịnh Xuân Thuận, sinh năm 1948, tại Hà
Nội.
- Từ năm 1976, ông là Giáo sư ngành Vật lí
thiên văn tại Đại học Vơ-gin-ni-ơ
(Virginia), Giáo sư thỉnh giảng tại Viện Đại
học Pa-ri VII (Université Paris VII Diderot).
- Các tác phẩm đều được viết bằng tiếng
Pháp, đã dịch sang tiếng Việt và xuất bản tại
Việt Nam

2. Tìm hiểu chung
b. Tác phẩm
- Xuất xứ: Trích từ sách “Nguồn gốc-nỗi
hoài niệm về những thuở ban
đầu”, Phạm Văn Thiều – Ngô
Vũ dịch, NXB trẻ, 2006.
- Thể loại: Văn bản thông tin
- Bố cục: 2 phần
+ Phần 1: Trái Đất – hành tinh xanh
+ Phần 2: Mẹ nuôi dưỡng muôn loài

II. Suy ngẫm và phản hồi

1. Đặc điểm thể loại văn bản thông tin

Đặc điểm thể
loại văn bản
thông tin

Nội dung

Đặc điểm về
hình thức

Nhan đề: Trái Đất-Mẹ của muôn loài
- Dòng chữ in đậm, tách riêng, cỡ chữ to, canh giữa,
nằm trên cùng bài viết...
- Thể hiện rõ ràng, giúp người đọc nhận ra nhanh chóng
nội dung chính của văn bản
Sapo
- Nằm ngay dưới nhan đề, in nghiêng.
- Thể hiện nội dung tóm tắt của bài viết: Vị trí của Trái
Đất trong Hệ Mặt Trời và vai trò quan trọng của Trái
Đất đối với sự sống trong đó có loài người.

Đặc điểm thể
loại văn bản
thông tin

Nội dung
Đề mục: Hai đề mục được tách riêng, in đậm
+ Trái Đất- hành tinh xanh
+ Mẹ nuôi dưỡng muôn loài

Đặc điểm về
hình thức

Số liệu: Cách nay 140 triệu năm, cách nay khoảng 6
triệu năm, cách nay khoảng 30000 đến 40000 năm
 Giúp thể hiện rõ nét sự tiến hóa của sự sống trên Trái
Đất theo thời gian
 Giúp người đọc tiếp nhận thông tin một cách cụ thể,
rõ ràng, tạo tính chân thực cho văn bản.

Đặc điểm thể
loại văn bản
thông tin

Nội dung

Mục đích: Chuyển tải thông tin về những đặc điểm trên
phương diện thiên văn địa lí của Trái Đất và vai trò quan
trọng của Trái Đất với sự sống của muôn loài.
Đặc điểm
Đặc điểm về - Thông tin được chuyển tải một cách khoa học, rõ ràng,
nội dung
xác thực, đáng tin cậy.
- Thông tin được nêu bằng cách tường thuật kết hợp
phân tích, bình luận, biểu cảm.
- VB sử dụng hiệu quả các số liệu.
- VB không có yếu tố hư cấu, tưởng tượng.

2. Tóm tắt văn bản

* Trái Đất – hành tinh xanh: Nhờ
sự tác động của Mặt Trời và các
đặc điểm địa chất, Trái Đất là một
nơi có sự sống đa dạng, phong phú.
- Duy nhất Trái Đất là có sự sống
- Những hoạt động không ngừng
của Trái Đất đã đánh thức, nuôi
dưỡng sự sống
+ Sinh vật thích nghi, sống sót
+ ¾ bề mặt là nước, là nơi trú ngụ
duy nhất của con người.

* Mẹ nuôi dưỡng muôn loài

* Mẹ nuôi dưỡng muôn loài

* Mẹ nuôi dưỡng muôn loài
- Quá trình hình thành phát triển sự sống trên Trái đất
Mốc thời gian
Các chi tiết
Cách nay 140 triệu - Vô số các loài tảo, bọt biển,rêu…
năm
- Cảnh tượng đa sắc của hoa…
- Nghe thấy tiếng vo ve của ong...
- Những con khủng long khổng lồ…
Cách nay khoảng 6 Tiền thân của loài người xuất hiện
triệu năm
Cách nay khoảng Người tinh khôn xuất hiện
30.000 đến 40.000
năm

* Mẹ nuôi dưỡng muôn loài
- Quá trình hình thành phát triển sự sống trên Trái đất
- Những thay đổi của Trái Đất ảnh hưởng đến môi trường sống
Đặc điểm
Thay đổi của Trái Đất

Các chi tiết
- Bên trong: địa chất, núi lửa…
- Bên ngoài: thiên thạch…
Trái Đất đã cho chúng - Những cánh rừng..
ta
- Những cánh đồng cỏ..
- Những dòng sông…
Hành động của chúng ta - Giữ gìn cây xanh
để bày tỏ lòng biết ơn - Sử dụng chất liệu từ thiên nhiên

3. Thông điệp của văn bản

- Trái Đất là mẹ nuôi dưỡng của
muôn loài.
- Con người cần có ý thức,
trách nhiệm bảo vệ Trái Đất,
bảo vệ môi trường cũng như
bảo vệ sự sống của muôn loài.

II. Tổng kết

1. Nghệ thuật
- Văn bản thông tin với
số liệu, chứng cứ khoa
học cụ thể, rõ ràng
2. Nội dung
- Văn bản đề cập đến
sự hình thành và vai
trò của Trái Đất với sự
sống của muôn loài.

Trồng cây Gây Rừng

1

2

3

4

5

1. Văn bản Trái Đất – Mẹ của muôn loài
thuộc loại văn bản nào?
A. Văn bản nghị luận
B. Văn bản tự sự
C. Văn bản thông tin
D. Văn bản hành chính

Quay lại

2. Văn bản Trái Đất – Mẹ của muôn
loài không nhắc đến khoảng thời gian
nào?
A. 30 000 – 40 000 năm trước
B. 6 triệu năm trước
C. 140 triệu năm trước
D. 100 năm trước

Quay lại

3. Em hãy nêu mục đích của văn bản?
Chuyển tải thông tin về những đặc điểm trên
phương diện thiên văn địa lí của Trái Đất và
vai trò quan trọng của Trái Đất với sự sống
của muôn loài.

Quay lại

4. Tác giả gọi Trái Đất là “mẹ của muôn
loài” vì:
A. Trái Đất có kích thước rất lớn
B. Trái Đất nuôi dưỡng, che chở và duy trì sự
sống
C. Trái Đất có nhiều tài nguyên quý hiếm
D. Trái Đất do con người làm chủ

Quay lại

5. Cách trình bày chữ viết trong nhan đề, sapo và các đề
mục có gì khác với các đoạn khác trong văn bản? Nêu tác
dụng của cách trình bày đó.
- Nhan đề được viết hoa, in đậm
- Sapo là đoạn văn ngắn được in chữ nghiêng
- Các đề mục được đánh số và in đậm
- Cách trình bày này có tác dụng: Giúp người đọc hiểu dễ dàng hơn
theo từng phần, logic hợp lí, chặt chẽ, tạo ấn tượng cho người đọc.

Quay lại