Thực hành tiếng Việt

Biện pháp tu từ
1. Nêu tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng trong các trường hợp sau:
a. Em đứng bên đường
                                     như quê hương
(Nguyễn Đình Thi, Lá đỏ)
b. Con đường nhựa ban đêm, sau cơn mưa mùa hạ rộng ra, dài ra, lấp loáng ánh đèn, trông như một
con sông nước đen. Những ngọn điện trên quảng trường lung linh như những ngôi sao trong câu
chuyện cổ tích nói về những xứ sở thần tiên.
(Lê Minh Khuê, Những ngôi sao xa xôi)
c. Cao điểm bây giờ thật vắng. Chỉ có Nho và chị Thao. Và bom. Và tôi ngồi đây. Và cao xạ đặt bên
kia quả đồi. Cao xạ đang bắn.
(Lê Minh Khuê, Những ngôi sao xa xôi)
d. Nho vẫn thì thầm. Nó cũng đang ở trạng thái như tôi. Yêu tất cả. Tình yêu của những con người
trong khói lửa. Tình yêu độ lượng, tha thiết, vô tư mà kẻ độc quyền có nó trong tim là những người
chiến sĩ.
(Lê Minh Khuê, Những ngôi sao xa xôi)
e. Máy bay trinh sát vẫn nạo vét sự yên lặng của núi rừng.
(Lê Minh Khuê, Những ngôi sao xa xôi)

a.
Biện pháp tu từ: so sánh
Tác dụng: gợi hình ảnh người con gái giản dị, thân thương và mang hình
bóng của quê hương.
b.
Biện pháp tu từ: so sánh
Tác dụng: gợi lên những hình ảnh vừa đẹp đẽ vừa bí ẩn.
c.
Biện pháp tu từ: điệp ngữ “và”
Tác dụng: nhấn mạnh sự hiện diện của từng người, từng sự vật nhằm khẳng
định tính chất vắng vẻ đến bất ngờ của cao điểm.
d.
Biện pháp tu từ: điệp ngữ “tình yêu”
Tác dụng: nhấn mạnh tình cảm trào dâng trong trái tim của Nho, Phương
Định cho những người lính đang hành quân ra trận.
e.
Biện pháp tu từ: nhân hóa “nạo vét sự yên lặng của núi rừng”
Tác dụng: diễn tả âm thanh sắc lạnh của máy bay trinh sát đang đảo qua,

Nghĩa của từ ngữ
2.  Thử thay thế những từ ngữ in đậm trong các trường hợp sau bằng từ ngữ
đồng nghĩa từ đó nhận xét về giá trị biểu đạt của những từ ngữ được tác giả sử
dụng.
a.
Gặp em trên cao lộng gió
Rừng lạ ào ào lá đỏ
(Nguyễn Đình Thi, Lá đỏ)
b.
Đoàn quân vẫn đi vội vã
Bụi Trường Sơn nhòa trời lửa
(Nguyễn Đình Thi, Lá đỏ)
c.
Cười thì hàm răng trắng loá trên khuôn mặt nhem nhuốc.
(Lê Minh Khuê, Những ngôi sao xa xôi)

a.
b.

lộng gió: gió mạnh, nhiều gió
ào ào: rào rào, rì rào

vội vã: nhanh chóng
nhòa: nhòe, mờ
c.
trắng loá: trắng, sáng bóng
-> Nhận xét: các từ in đậm có khả năng gợi hình, gợi cảm hơn trong việc giúp
tác giả khắc họa sự vật, con người.

LỰA CHỌN CẤU TRÚC CÂU
3.
STT Câu trong văn bản Câu thay đổi cấu trúc
Sự khác nhau về ý nghĩa
Sốt ruột, tôi chạy ra Tôi sốt ruột, chạy ra Câu thay đổi không nhấn mạnh được
1
ngoài một tí.
ngoài một tí.
trạng thái sốt ruột của nhân vật.
Câu thay đổi cấu trúc nhấn mạnh về số
Xung quanh cao điểm Có bao nhiêu là người
lượng người, trong khi câu gốc trong văn
2
vắng vẻ này có bao xung quanh cao điểm
bản nhấn mạnh tới sự vắng vẻ của cao
nhiêu là người.
vắng vẻ này.
điểm.
Chỉ cần chúng tôi bắn
Họ sẽ chạy đến ngay nếu Câu thay đổi nhấn mạnh tới hành động
một phát súng báo
chúng tôi bắn một phát chạy đến khi nghe thấy tiếng súng; câu
3
hiệu yêu cầu giúp đỡ
súng báo hiệu yêu cầu gốc thì nói tới hành động bắn súng để
là họ sẽ chạy đến
giúp đỡ.
báo hiệu cần giúp đỡ.
ngay.
Trong câu gốc, hành động uống sữa và đi
Uống sữa xong, Nho Nho uống sữa xong rồi ngủ được tách bạch rõ ràng hơn so với
4
ngủ.
ngủ.
câu đã thay đổi cấu trúc. Tạo ra nhịp điệu
chậm rãi cho câu văn.