BÀI 9
HÔM NAY VÀ NGÀY MAI
Hãy nhìn sâu vào thiên nhiên,
bạn sẽ thấu hiểu mọi thứ rõ ràng hơn.
(An-be Anh-xtanh)
TRI THỨC NGỮ VĂN
Mục đích của văn bản thông tin, mối quan hệ giữa thông tin khách quan và ý kiến chủ
quan
- Văn bản thông tin có mục đích chính là cung cấp thông tin xác thực về một sự vật,
sự việc, hiện tượng trong đời sống tự nhiên và xã hội.
+ Tính khách quan của cách đưa thông tin và bản thân thông tin là điều có tầm quan
trọng đặc biệt.
- Người viết cần công phu tra cứu tài liệu, biết tiếp cận thực tế và ghi chép tỉ mỉ, cẩn
thận.

- Bên cạnh việc cung cấp thông tin, tác giả văn bản còn cần thể hiện quan điểm
đánh giá của mình về đối tượng được đề cập, xem như là một cách định hướng giá trị.
+ Ý kiến chủ quan của tác giả phải được đặt độc lập với phần cung cấp thông tin
khách quan, đảm bảo thông tin đưa đến cho người tiếp nhận không bị bóp méo, sai lạc.

Văn bản giải thích một hiện tượng tự nhiên
Đây là loại văn bản phổ biến trên báo chí và các tài liệu khoa học, được thực hiện nhằm
làm sáng tỏ bản chất, nguyên nhân xuất hiện và những tác động tích cực hoặc tiêu cực có thể
có đối với đời sống con người của một hiện tượng tự nhiên nào đó.
Trước khi giải thích hiện tượng bằng những căn cứ và lập luận khoa học, người thực hiện
văn bản phải miêu tả được hiện tượng với những biểu hiện điển hình, có thể kèm theo những
hình ảnh trực quan, kế quả của việc ghi nhận tại chỗ hoặc khai thác từ những nguồn tài liệu
đáng tin cậy.

Văn bản giới thiệu một bộ phim
Loại văn bản này thường hướng tới mục đích quảng bá các sản phẩm điện ảnh hay
giúp khán giả có được những hiểu biết thường thức về điện ảnh.
+ Tuỳ vào loại phim được phân chia theo các tiêu chí khác nhau (phim nhựa, phim
truyền hình; phim tài liệu. phim truyện; phim hành động, phim dã sử, phim tâm lí xã hội,
phim giả tưởng;...) mà người viết xác định điểm nhấn và chọn cách triển khai khác nhau.
+ Cần nêu được thông tin về nhà sản xuất, năm phát hành, các thành viên chủ chốt
của đoàn làm phim, nội dung phim, những giá trị nổi bật của phim....
+ Có sự kết hợp linh hoạt giữa thông tin khách quan và đánh giá chủ quan, giữa
phương tiện ngôn ngữ và phi ngôn ngữ (thường là ảnh chụp pa-nô quảng cáo hoặc một số
cảnh phim đặc sắc), được trình bày hấp dẫn, có sức thu hút đối với người tiếp nhận.

Câu phân loại theo mục đích nói, câu phủ định và câu khẳng định
Các kiểu câu phân loại theo mục đích nói
- Câu hỏi (nghi vấn): kiểu câu chủ yếu được dùng để hỏi, thường có sự xuất hiện của
những từ nghi vấn như: ai, gì, nào, tại sao, đâu, bao giờ, bao nhiêu, à, ư, hử, hả, (có)... không,
(đã).. chưa hoặc từ hay dùng để nối các vế câu biểu đạt quan hệ lựa chọn.
+ Khi viết, câu hỏi được kết thúc bằng dấu chấm hỏi.
- Câu khiến (cầu khiến): kiểu câu dùng để ra mệnh lệnh, yêu cầu, đề nghị, khuyên
bảo,..., thưởng có mặt các từ cầu khiến như: hãy, đừng, chớ, đi, thôi, nào,...
+ Khi viết, cầu khiến được kết thúc bằng dấu chấm than hoặc dấu chấm, tuỳ vào mức
độ nhấn mạnh của người nói đối với yêu cầu được phát ra.

- Câu cảm (cảm thán): kiểu câu được dùng để bộc lộ cảm xúc của người nói hay
người viết, thường có sự hiện diện của những từ ngữ cảm thán như: ôi, than ôi, hỡi ôi (ơi),
chao ôi (ơi), trời ơi (ôi),...
+ Khi viết, người ta thường kết thúc câu cảm bằng dấu chấm than.
- Cầu kể (trần thuật): kiểu câu cơ bản, phổ biến nhất trong giao tiếp, đảm nhiệm
chức năng chính là kể, nhận định, thông báo, miêu tả.... nhưng cũng có khi được dùng để
yêu cầu, đề nghị hay bộc lộ cảm xúc.
+ Khi viết, câu kể thường được kết thúc bằng dầu chấm, cũng có thi bằng dấu chấm
than hay chấm lửng.
Lưu ý: Mỗi kiểu câu thường có một hình thức thể hiện điển hình, dễ nhận biết.
Nhưng trong thực tế giao tiếp, việc mượn hình thức điển hình của kiểu cầu này để thể hiện
mục đích của kiểu câu kia diễn ra khá phổ biến.

Câu phủ định và câu khẳng định
- Câu phủ định là câu có những từ ngữ phủ định như: không, chẳng, chả, chưa,
không phải (là), chẳng phải (là), đâu có phải (là), đầu (có)....
+ Câu phủ định dùng để:
a) thông báo, xác nhận không có sự vật, sự việc, tính chất quan hệ nào đó (phủ định
miêu tả)
b) phản bác một ý kiến, một nhận định (phủ định bác bỏ)
- Câu khẳng định là câu không có phương tiện thể hiện sự phủ định vốn thường được
dùng để đánh dấu câu phủ định.
+ Câu khẳng định xác nhận có sự tồn tại của một đối tượng hay của một diễn biến nào
đó.