Bài 2. VẺ ĐẸP CỔ ĐIỂN
Tiết 25:
CỦNG CỐ, MỞ RỘNG+ THỰC HÀNH ĐỌC

I. CỦNG CỐ, MỞ RỘNG:
• Câu 1 (trang 55 sgk Ngữ văn 8 Tập 1): Kẻ bảng vào
vở theo mẫu dưới đây và điền nội dung về một số yếu tố
thi luật của thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật thể
hiện qua bài thơ Thu điếu của Nguyễn Khuyến:

Câu
1
2
3
4
5
6
7
8

Luật bằng
trắc

Niêm

Vần

Nhịp

Đối

Câu Luật bằng trắc

Niêm

Vần

Nhịp

Đối

1

-B-T-B-

B

veo

4/3

2

-T-B-T-

T

leo

4/3

3

-T-B-T-

T

-

4/3

Đối

4

-B-T-B-

B

vèo

4/3

Đối

5

-B-T-B-

B

-

4/3

Đối

6

-T-B-T-

T

teo

4/3

Đối

7

-T-B-T-

T

-

2/2/3

8

-B-T-B-

B

bèo

4/3

• Câu 2 (trang 55 sgk Ngữ văn 8 Tập 1): Kẻ bảng vào
vở theo mẫu dưới đây và điền nội dung về một số yếu tố
thi luật của thể thơ tứ tuyệt Đường luật thể hiện qua bài
thơ Thiên Trường vãn vọng của Trần Nhân Tông.

Câu
1
2
3
4

Luật bằng trắc

Niêm

Vần

Nhịp

Đối

Câu

Luật bằng trắc

Niêm

Vần

Nhịp

Đối

1

-T-B-T-

T

yên

4/3

2

-B-T-B-

B

biên

4/3

Đối

3

-B-T-B-

B

-

4/3

Đối

4

-T-B-T-

T

điền

4/3

Câu 3 (trang 55 sgk Ngữ văn 8 Tập 1): Hãy chọn một
bài thơ thất ngôn bát cú hoặc tứ tuyệt Đường luật mà em
yêu thích và thực hiện các yêu cầu sau:
a. Nhận xét về niêm, luật của bài thơ
b. Nhận định bố cục và nêu ý chính của từng phần
c. Nêu chủ đề và chỉ ra một số nét đặc sắc nghệ thuật
trong bài thơ

Chọn bài thơ “BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
(Nguyễn Khuyến)

Đã bấy lâu nay bác tới nhà.
Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa.
Ao sâu nước cả, khôn chài cá,
Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà.
Cải chửa ra cây, cà mới nụ,
Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.
Đầu trò tiếp khách, trầu không có,
Bác đến chơi đây ta với ta.

a. Nhận xét về niêm, luật của bài thơ:
- Về niêm: Chữ thứ 2 của câu 2 và câu 3 (thời –
sâu), câu 4 và câu 5 (rộng – chửa), câu 6 và câu 7
(vừa – trò), câu 1 và câu 8 (bấy – đến) cùng thanh.
- Về luật: Luật trắc
- Về đối: câu 3 và câu 4, câu 5 và câu 6

b. Nhận định bố cục và nêu ý chính của từng
phần: 3 phần
- Phần 1(câu đầu): Giới thiệu tình huống bạn
đến chơi.
- Phần 2 (6 câu tiếp): Hoàn cảnh gia đình khi
bạn đến chơi
- Phần 3 (Câu cuối): Khẳng định tình bạn chân thành

c. Nêu chủ đề và chỉ ra một số nét đặc sắc nghệ thuật
trong bài thơ
- Chủ đề: Ngợi ca tình bạn chân thành thắm thiết, đậm
đà, mộc mạc và tràn đầy niềm vui dân dã của tác giả.
- Đặc sắc nghệ thuật:
+ Tạo tình huống bất ngờ, thú vị.
+ Giọng thơ chất phác, hồn nhiên, ẩn sau câu chữ là
ánh mắt lấp lánh cùng nụ cười hồn hậu, ấm áp, chân
tình của nhà thơ.
+ Sự kết hợp nhuần nhuyễn, tinh tế giữa ngôn ngữ đời
thường và ngôn ngữ bác học.

II. THỰC HÀNH ĐỌC
Qua Đèo Ngang

Bà Huyện Thanh Quan
Bước tới Đèo Ngang, bóng xế tà,
Cỏ cây chen đá, lá chen hoa.
Lom khom dưới núi, tiều vài chú,
Lác đác bên sông, chợ mấy nhà.
Nhớ nước đau lòng con quốc quốc,
Thương nhà mỏi miệng cái gia gia.
Dừng chân đứng lại trời, non, nước,
Một mảnh tình riêng ta với ta.

Chú thích
1.▲ Đèo Ngang: thuộc dãy núi Hoành Sơn, một nhánh của dãy núi Trường Sơn, chạy thẳng ra
biển, phân chia địa giới hai tỉnh Quảng Bình và Hà Tĩnh.
2.▲ Tiều: người chuyên nghề đốn củi.
3.▲ Có người nói "rợ mấy nhà" chứ không phải "chợ mấy nhà" vì ở Đèo Ngang heo hút, không
phải là nơi đông dân cư. Nhưng cũng có ý kiến bác lại.
4.▲ Con quốc quốc (cũng viết là cuốc cuốc): chim đỗ quyên (chim cuốc). Theo truyền thuyết
Trung Quốc, Thục Đế mất nước, hồn biến thành chim cuốc, kêu nhớ nước đến nhỏ máu ra mà chết
5.▲ Cái gia gia (cũng viết là da da): chim đa đa, còn gọi là gà gô.