CHÀO MỪNG CÁC EM
ĐẾN VỚI TIẾT HỌC HÔM NAY!
GV: NGUYỄN SĨ HỒNG
ĐƠN VỊ: TRƯỜNG TH- THCS VĨNH THANH

Trò chơi:
Đuổi hình bắt
chữ

ĂN CÂY NÀO RÀO CÂY ĐÓ.

Đoán câu tục ngữ?

ĂN QUẢ NHỚ KẺ TRỒNG CÂY.

Đoán câu thành ngữ?

NHANH NHƯ CHỚP

Đoán câu thành ngữ?

KHỎE NHƯ VOI

Tiết 90: THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
THÀNH NGỮ, TỤC NGỮ

I. Đặc điểm và chức năng
của thành ngữ, tục ngữ:

Phiếu học tập số 1 ( thảo luận cặp đôi)
Tiêu chí
so sánh

Thành ngữ

Tục ngữ

Đọc nội dung Tri thức Ngữ văn
Đặc điểm phần Đặc điểm và chức năng của
thành ngữ, tục ngữ để so sánh
thành ngữ và tục ngữ bằng cách
Chức năng
hoàn thành bảng sau:
Ví dụ

Phiếu đánh giá theo tiêu chí (Rubric) – Dành cho câu hỏi thảo luận nhóm
Nội
dung
đánh giá

Mức 4
Giỏi

Mức 3
Khá

Mức 2
Trung bình

Mức 1
Yếu

Nội dung trả
lời câu hỏi và
thuyết
trình
trước lớp

- Trả lời đủ ý,
trình bày đẹp
- Diễn đạt lưu
loát, tự tin, hấp
dẫn, giọng nói
to, rõ ràng.

- Trả lời chưa
đủ ý , trình bày
còn sơ sài.
- Diễn đạt còn
lúng túng, quá
dài
dòng/quá
ngắn;
giọng nói to, rõ
ràng

- Trả lời sai
nhiều ý
- Diễn đạt còn
vấp váp; giọng
nói nhỏ, không
rõ ràng.

Trả lời sai
- Diễn đạt còn
lúng túng,
giọng
nói nhỏ, không
rõ ràng.

Tiêu chí
so sánh

Thành ngữ

Tục ngữ

Đặc điểm

Là một tập hợp từ cố định. Nghĩa Mỗi câu diễn đạt trọn vẹn một ý
của thành ngữ không phải là phép (một nhận xét, một kinh nghiệm).
cộng đơn giản nghĩa của các từ
cấu tạo nên nó mà là nghĩa của cả
tập hợp từ, thường có tính hình
tượng và biểu cảm.

Chức năng

- Làm cho lời nói, câu văn trở nên Nhằm tăng thêm độ tin cậy, sức
giàu hình ảnh và cảm xúc.
thuyết phục về một nhận thức hay
- Làm thành một bộ phận của câu một kinh nghiệm.
hay thành phần phụ trong các
 
cụm từ.

Ví dụ

Cha mẹ sinh con, trời sinh
tính
 

Chậm như rùa
 

a/Thành ngữ :
-Đặc điểm: Là một tập hợp từ cố định.

Nghĩa của thành ngữ không phải là phép
cộng đơn giản nghĩa của các từ cấu tạo nên
nó mà là nghĩa của cả tập hợp từ, thường có
tính hình tượng và biểu cảm.
VD: Chậm như rùa; Đen như cột nhà
cháy,..

*Chức

năng:
- Làm cho lời nói, câu văn trở nên giàu
hình ảnh và cảm xúc.
- Làm thành một bộ phận của câu hay
thành phần phụ trong các cụm từ.

b/Tục ngữ :
-Đặc điểm: Là một câu diễn đạt trọn vẹn
một ý ( một nhận xét, một kinh nghiệm)
VD: Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng.
-Chức năng:Nhằm tăng độ tin cậy, sức
thuyết phục về một nhận thức hay một
kinh nghiệm.

Bài tập nhanh

Hãy tìm những câu tục ngữ, thành ngữ trong các ví dụ sau:
1.“Thân em vừa trắng lại vừa tròn
Bảy nổi ba chìm với nước non
Rắn nát mặc dù tay kẻ nặn
Mà em vẫn giữ tấm lòng son'.
(Bánh trôi nước - Hồ Xuân Hương)
2. “ Ra tuồng mèo mả gà đồng
Ra tuồng lúng túng chẳng xong bề nào
Bề ngoài thơn thớt nói cười
Bề ngoài nham hiểm giết người không dao”.
(Truyện cười- Nguyễn Du)

3. Con gái ạ! Năm nay con học lớp 7, lớn rồi
mọi việc chăm sóc cá nhân con phải tự làm. Bên
cạnh đó con phải biết phụ bố mẹ dọn dẹp nhà
nhà sạch thì mát, bátnhà
cơmthì
con gái
nhé! bát sạch
sạch
mát,
cửa ngăn nắp.
Bởi vì sạch ngon
ngon cơm
cơm con gái nhé!
ngon
(Lời dặn con gái- nguồn sưu tầm mạng iternet)

Khi có giặc người con trai ra trận
Người con gái trở về nuôi cái cùng con
Ngày giặc đến nhà thì đàn bà cũng đánh
Nhiều người đã trở thành anh hùng
Nhiều anh hùng cả anh và em đều nhớ
(Đất nước- Nguyễn Khoa Điềm)

II. Thực hành thành ngữ, tục ngữ
Bài tập 1/sgk/trang 35: Xác định thành ngữ
trong các câu sau và cho biết đó là thành
phần nào trong câu?

Phiếu học tập số 2- bài tập1 ( thảo luận nhóm)
Câu

a. Được 10 điểm kiểm

tra môn Toán, nó vui
như Tết.

b. Vì không có nhiều
thời gian nên chúng tôi
cũng chỉ cưỡi ngựa xem
hoa thôi.

c. Khi tối lửa tắt đèn, họ
luôn giúp đỡ lẫn nhau.

Thành ngữ

Thành phần
câu

Tác dụng

Phiếu đánh giá theo tiêu chí (Rubric) – Dành cho phiếu học tập
Nội
dung
đánh giá

Mức 4
Giỏi

Mức 3
Khá

Mức 2
Trung bình

Mức 1
Yếu

Nội dung trả
lời câu hỏi và
thuyết
trình
trước lớp

- Trả lời đủ ý,
trình bày đẹp
- Diễn đạt lưu
loát, tự tin, hấp
dẫn, giọng nói
to, rõ ràng.

- Trả lời chưa
đủ ý , trình bày
còn sơ sài.
- Diễn đạt còn
lúng túng, quá
dài
dòng/quá
ngắn;
giọng nói to, rõ
ràng

- Trả lời sai
nhiều ý
- Diễn đạt còn
vấp váp; giọng
nói nhỏ, không
rõ ràng.

Trả lời sai
- Diễn đạt còn
lúng túng,
giọng
nói nhỏ, không
rõ ràng.

Phiếu học tập số 2- bài tập1 ( thảo luận nhóm)
Câu

Thành ngữ

a. Được 10 điểm kiểm tra Vui như Tết
môn Toán, nó vui như
Tết.

Thành
phần câu
Vị ngữ

b. Vì không có nhiều Cưỡi ngựa xem Vị ngữ
thời gian nên chúng tôi hoa
cũng chỉ cưỡi ngựa xem
hoa thôi.

c. Khi tối lửa tắt đèn, họ Tối lửa tắt đèn Trạng ngữ
luôn giúp đỡ lẫn nhau.

Tác dụng
Làm cho lời
nói, câu văn
trở nên giàu
hình ảnh và
cảm xúc hơn.

Bài tập 3/ sgk/ trang 35.rbong

các trường
hợp sau, trường hợp nào là thành
Trong các trường hợp sau, trường hợp nào là
ngữ,
trường
hợp
nào
là
tục
ngữ?
thành ngữ, trường hợp nào là tục ngữ? Dựa
trên trên
cơ sở nào
phân
loại như
Dựa
cơemsở
nào
emvậy?
phân loại
a. Ếch ngồi đáy giếng
như
vậy?
b. Uống nước nhớ
nguồn.
c. Người ta là hoa đất.
a.
Ếch
ngồi
đáy
giếng
d. Đẹp như tiên
đ.b.
CáiUống
nết đánhnước
chết cái đẹp.
nhớ nguồn.
c. Người ta là hoa đất.

Bài tập 3/sgk/trang 35
Thành ngữ

Tục ngữ

a. Ếch ngồi đáy giếng

Uống nước nhớ nguồn.

d. Đẹp như tiên

c. Người ta là hoa đất
đ. Cái nết đánh chết cái đẹp.

cơ sở phân loại: dựa vào đặc điểm chức
năng của thành ngữ

cơ sở phân loại: dựa vào đặc điểm chức
năng của tục ngữ

Bài tập 4 /sgk/ trang 35

Đặt câu có sử dụng các
thành ngữ: nước đổ đầu
vịt, như hai giọt nước,
trắng như tuyết.

Bài tập 4/sgk/trang 35.
01
Tôi nói nó
mãi mà nó
cứ
như
nước đổ
đầu vịt.

02
Hai chị em
giống nhau
như hai giọt
nước vậy.

03
Cô gái kia
có làn da
trắng như
tuyết.

Trò chơi
AI NHANH HƠN

Hãy tìm các câu tục ngữ có trong các ví dụ sau?

Tục ngữ

Thành ngữ

Học ăn,học nói, học gói, học mở
Cái nết đánh chết cái đẹp
Góp gió thành bão
Nhắm mắt xuôi tay
Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng
Mẹ tròn con vuông
Đi một ngày đàng học một sàng khôn
Đói cho sạch, rách cho thơm
Một nắng hai sương
Nước đổ lá khoai

Viết một đoạn văn ngắn từ 3 đến 5 câu có sử
dụng thành ngữ chỉ hành động ,tính chất
( Hoạt động cá nhân nhóm 1,2).

Viết một đoạn văn ngắn từ 3 đến 5 câu có
sử dụng tục ngữ, nói về lòng biết ơn
( Hoạt động cá nhân nhóm 3,4).

Ôn lại bài+ hoàn
thiện bài tập.

Soạn bài:Thực hành
tiếng Việt tiếp theo.

hướng
dẫn tự
học

Sưu tầm một số câu
văn, câu thơ có sử
dụng thành ngữ, tục
ngữ.
Sưu tầm một số
câu tục ngữ, thành
ngữ có sử dụng
biện pháp nói quá.

CHÀO TẠM BIỆT VÀ
CHÚC CÁC EM
HỌC TỐT!