1. Tác giả Vũ Bằng (1913 -1981)
• Quê quán: Hà Nội.
• Sở trường: Truyện ngắn, tùy bút, bút kí,…
• Phong cách: Giàu chất trữ tình, chất thơ,
hướng vào thế giới nội tâm phong phú

Thương nhớ mười hai
● Hoàn cảnh sáng tác: Khi tác giả đang ở
miền Nam, xa cách quê hương.
● Nội dung: 13 bài tùy bút, 12 bài viết về
các tháng trong năm và 1 bài viết về Tết.
● Thể hiện nỗi nhớ, tình yêu và hồi tưởng
của tác giả.

2. Văn bản Tháng Giêng mơ về trăng non rét ngọt
Xuất xứ

Thể loại

Bài đầu tiên trong tập
tùy bút

Tùy bút

PTBĐ

Ngôi kể

Tự sự, biểu cảm, miêu tả

Ngôi thứ nhất (xưng tôi)

Bố cục

Phần 1

Phần 2

Phần 3

Tình cảm của con người
đối với mùa xuân

Không gian đặc trưng
của mùa xuân miền Bắc

Cảnh sắc mùa xuân sau
rằm Tháng Giêng

II.

ĐỌC – TÌM HIỂU CHI TIẾT
VĂN BẢN

HOẠT ĐỘNG NHÓM
Nhóm nội tâm – Phần 1
Theo tác giả, tình cảm của con người với mùa xuân được thể
hiện như thế nào? Em có nhận xét gì về cách tác gi ả th ể hi ện
những tình cảm ấy?

Nhóm không gian – Phần 2
Không gian mùa xuân Bắc Việt được tác giả gợi lên qua nh ững
chi tiết nào? Không gian ấy ở thời đi ểm hi ện t ại có gì khác
biệt hay không?

Nhóm thời gian – Phần 3
Em hãy tìm sự thay đổi của mùa xuân được tác gi ả g ợi lên
thông qua dòng thời gian. Em có nhận xét gì về cách th ể hi ện
của tác giả?

1. Tình yêu của con người với mùa xuân

Mở đầu bằng một lời khẳng định trìu mến, thân
thương, gợi suy ngẫm trong long người đọc.

1. Tình yêu của con người với mùa xuân

Ai bảo được
Ai cấm được
Đừng thương

Khẳng định tình yêu,
Điệp ngữ, điệp
cấu trúc câu

tình cảm của mọi
người dành cho mùa
xuân không gì ngăn
cách.

1. Tình yêu của con người với mùa xuân
Người em gái xóa
tóc

Nghe rạo rực nhựa sống

Chàng trai

Nghe núi đồi chuyển mình, sông hồ rung động…

Người thiếu phụ
ở chân trời góc
biển

Mùa xanh lên hi vọng được trở về đoàn viên…

1. Tình yêu của con người với mùa xuân
Người em gái xóa
tóc

Nghệ thuật:
So sánh, nhân hóa
Giọng văn giàu chất thơ

Chàng trai

Người thiếu phụ
ở chân trời góc
biển

Mỗi người lại có 1 cảm nhận khác nhau, 1 lí do
khác nhau để yêu và trìu mến mùa xuân.

1. Tình yêu của con người với mùa xuân
Tình yêu của tôi

Sông xanh, núi tím

Đôi mày ai như trăng mới in ngần

Xây mộng ước mơ

1. Tình yêu của con người với mùa xuân

• Mọi người yêu mến mùa xuân theo những cách khác
nhau.
• Tình yêu với mùa xuân là tình cảm tất yếu, nhẹ nhàng
nhưng sâu sắc, mỗi người mỗi vẻ.

2. Không gian đặc trưng của mùa xuân miền Bắc
Mùa xuân Bắc Việt
Mùa xuân của Hà Nội
Mưa riêu riêu,
gió lành lạnh

Nghệ thuật
Điệp từ
Liệt kê

Tiếng nhạn

Tiếng trống
chèo

Câu hát của cô
gái đẹp

Mùa xuân đặc trưng của Miền Bắc thể hiện
qua không khí, thiên nhiên và nếp sinh hoạt
của con người.

2. Không gian đặc trưng của mùa xuân miền Bắc
Cảm nhận của tác giả
Thú giang hồ êm
ái như nhung

Muốn phát điên lên

Say sưa – sự sống

Ngồi yên không
chịu được

Động từ mạnh liên tiếp đặt cạnh nhau.
So sánh sáng tạo.
Nhân hóa.

Nhựa sống căng
lên

Thèm khát yêu
thương

Trái tim trẻ hơn ra,
đập mạnh hơn

2. Không gian đặc trưng của mùa xuân miền Bắc
Cảm nhận của tác giả
•

Nhang trầm đèn nến.

•

Sự sum họp, đoàn viên.

•

Bầu không khí gia đình đoàn tụ

•

Gia đình quay quần bên nhau

•

Ban thờ ngày Tết

•

vào ngày Tết

Tình yêu, sự say mê của tác giả đối với mùa xuân. Mùa xuân đem lại sự sống cho vạn
vật, cho con người và cho chính trái tim, tâm hồn người nghệ sĩ xa quê hương.

•

Mùa xuân cũng là mùa sum họp, gia đình đoàn tụ ấm áp và hạnh phúc.

3. Cảnh sắc mùa xuân sau rằm tháng Giêng
Trước Rằm tháng Giêng
-

Đào tươi nhụy phơi
Cỏ mướt xanh
Trời nồm, mưa phùn.
Nền trời đùng đục như pha lê
mờ.
Thịt mỡ, dưa hành.
Màn điều vẫn treo trước bàn thờ.
Trời rét ban ngày và ban tối
….

Sau Rằm tháng Giêng
-

Đào hơi phai, nhụy còn phong
Nức 1 mùi hương man mác.
Hết nồm, mưa xuân.
Trời trong, làn sáng hồng hồng.
Bữa cơm giản dị.
Màn điều đã cất, những trò vui
ngày Tết cũng tạm kết thúc
Không cần mặc áo ấm vào ban
ngày.
…

3. Cảnh sắc mùa xuân sau rằm tháng Giêng
Sự thay đổi lớn trên tất cả mọi phương
diện:
Trước Rằm tháng Giêng

- Thiên nhiên, cảnh sắc.
- Thời tiết, không gian.

Sau Rằm tháng Giêng

- Nếp sống con người.
- ….

• Sự cảm nhận, so sánh tinh tế, am hiểu từng bước đi của
thời gian và thiên nhiên.
• Một thái độ sống tận hưởng và trân trọng từng khoảnh
khắc của cuộc đời.

Đêm trăng tháng Giêng
Màu sắc
Xanh biêng biếc

Không khí
Mưa dây

Bầu trời
Nhìn rõ cánh sếu
bay, sáng lung linh
như ngọc

Thời tiết
Rét một cách
tình tứ nên thơ

Mười giờ tối: Trăng mọc cao lên đỉnh đầu
Bức tranh đẹp, thơ mộng mang đặc trưng của
mùa xuân đất Bắc được vẽ lại bằng nỗi nhớ, s ự
cảm nhận tinh tế và sâu sắc của tác giả.

Những cảm xúc của tác giả trước mùa xuân
• Mùa xuân của tôi – mùa xuân Bắc việt, mùa xuân của
Hà Nội…
• Cái mùa xuân thần thánh của tôi.
• Đẹp quá đi mùa xuân ơi – mùa xuân của Hà Nội thân
yêu, của Bắc Việt thương mến.
• Lời văn thiết tha, lặp đi lặp lại.
• Giọng văn trữ tình, sâu lắng
• Tình yêu, nỗi nhớ tha thiết, sâu sắc với mùa xuân, v ới quê
hương.

III.
TỔNG KẾT

PHIẾU ĐÁNH GIÁ
Em hãy viết những

Nghệ thuật

yếu tố nội dung/nghệ
thuật mà em cảm
thấy ấn tượng sau
khi tìm hiểu xong
văn bản Tháng
Giêng mơ về trăng
non rét ngọt của
Vũ Bằng.

Nội dung

1. Nghệ thuật
-

Giọng văn nhẹ nhàng, giàu chất thơ và tạo hình.

-

Nhịp điệu câu văn hài hòa, trôi chảy.

-

Tự sự kết hợp biểu cảm, miêu tả.

-

Hình ảnh gần gũi, nhiều sức gợi.

-

Nghệ thuật so sánh, nhân hóa sáng tạo độc đáo.

2. Nội dung
- Hình ảnh mua xuân Bắc Việt hiện lên qua cảm
nhận, nỗi nhớ và sự tinh tế, tài hoa của ngòi bút
Nguyễn Bằng.
- Khắc sâu nỗi nhớ, tình yêu quê hương của tác
giả.

CỦNG CỐ, LUYỆN
TẬP