Bài Giảng: Biện
Pháp Tu Từ Ẩn Dụ
Chào mừng các em học sinh lớp 6 đến với bài học Ngữ văn thú
vị về biện pháp tu từ ẩn dụ. Hãy cùng nhau khám phá vẻ đẹp và
sức mạnh của ngôn ngữ qua những ví dụ cụ thể nhé!

Mục Tiêu Bài Học
1

2

3

Ôn Tập Kiến Thức
Ôn lại và củng cố kiến thức cơ bản về biện pháp tu từ ẩn dụ.

Vận Dụng & Phân Tích
Vận dụng kiến thức để phân tích, nhận diện các loại ẩn dụ trong văn bản.

Sáng Tạo Ngôn Ngữ
Biết cách viết đoạn văn có sử dụng ẩn dụ để tăng tính biểu cảm.

Ẩn Dụ Là Gì?
Ẩn dụ là một biện pháp tu từ, trong đó người viết hoặc người nói
gọi tên sự vật, hiện tượng này bằng tên sự vật, hiện tượng
khác có nét tương đồng với nó. Đây là một cách so sánh ngầm,
không dùng các từ so sánh như "là", "như", "bằng" mà thay vào đó
là sự liên tưởng.
Ẩn dụ giúp lời văn thêm sinh động, gợi hình ảnh và cảm xúc, làm
tăng sức biểu cảm.

Các Loại Ẩn Dụ Thường Gặp
Ẩn Dụ Hình Thức

Ẩn Dụ Phẩm Chất

Dựa trên sự tương đồng về hình dáng, cấu tạo.

Dựa trên sự tương đồng về tính chất, đặc điểm.

Ví dụ: "Đầu non", "chân trời" – dùng bộ phận cơ thể để

Ví dụ: "Lá lành đùm lá rách" – "lá lành" chỉ người may

chỉ hình dáng sự vật.

mắn, "lá rách" chỉ người khó khăn.

Ẩn Dụ Cách Thức

Ẩn Dụ Chuyển Đổi Cảm Giác

Dựa trên sự tương đồng về cách thức hành động, hoạt động.

Chuyển đổi cảm nhận từ giác quan này sang giác quan khác.

Ví dụ: "Thuyền về có nhớ bến chăng" – "bến" chỉ người

Ví dụ: "Nắng giòn tan" – cảm nhận vị giác cho cái nắng.

ở lại, "thuyền" chỉ người ra đi.

Phân Tích Từ LáY (Bài Tập 1)
Các từ láy không chỉ làm cho câu văn thêm sinh động mà còn mang đến những ý nghĩa sâu sắc, giúp người đọc cảm
nhận rõ hơn những gì tác giả muốn truyền tải.

Chắt chiu

Dãi dầu

Ý nghĩa: dành dụm, giữ gìn cẩn thận từng chút

Ý nghĩa: chịu đựng nhiều khó khăn, vất vả, thường

một, thể hiện sự quý trọng.

dùng để nói về sự gian khổ trong cuộc sống.

Nghẹn ngào, Rưng rưng

Tác dụng chung

Ý nghĩa: Diễn tả cảm xúc xúc động mạnh mẽ,

Tăng tính biểu cảm, gợi hình ảnh và làm cho câu

không kìm nén được nước mắt hoặc lời nói, thể

văn thêm sinh động, giàu sức gợi.

hiện tình cảm mãnh liệt.

Phân Tích Ẩn Dụ (Bài Tập 2)
Trong bài thơ "Mẹ" của Trần Đăng Khoa, các ẩn dụ như "cái
trăng vàng" và "mặt trời bé con" được dùng để chỉ hình ảnh em
bé.
Đây là những ẩn dụ phẩm chất, cho thấy em bé mang vẻ đẹp tròn
đầy, rực rỡ và ấm áp như vầng trăng, ánh mặt trời, thể hiện tình
yêu thương, niềm tự hào và sự trân trọng vô bờ bến mà người mẹ
dành cho con mình.

Phân Tích Ẩn Dụ (Bài Tập 3)
Cái khuyết tròn đầy

1

Ẩn dụ chỉ em bé bụ bẫm, khỏe mạnh, đáng yêu.

Ăn quả nhớ kẻ trồng cây

2

Ẩn dụ nhắc nhở chúng ta về lòng biết ơn đối với người đã tạo
ra thành quả.

Gần đèn thì sáng, gần mực thì đen

3

Ẩn dụ nói về tầm quan trọng của môi trường sống,
ảnh hưởng đến nhân cách con người.

Các ẩn dụ trên đều mang ý nghĩa giáo dục sâu sắc, giúp chúng ta hiểu hơn về cuộc sống và cách đối nhân xử thế.

Viết Đoạn Văn Sử Dụng Ẩn Dụ
Hãy cùng thử sức viết một đoạn văn ngắn 4-5 dòng với chủ đề "gia đình", trong đó có sử dụng biện pháp ẩn dụ để đoạn văn thêm sinh động và giàu cảm xúc.
•

Gia đình là một bến đỗ bình yên, nơi chúng ta luôn tìm thấy sự che chở và
tình yêu thương.

•

Viết về người thân yêu quý, ví dụ như bố, mẹ, anh chị em, những người
luôn là ánh sáng soi đường cho em.

•

VD: "Mẹ là ngọn lửa dịu dàng ấy, mãi sưởi ấm cả cuộc đời em."

Tổng Kết Bài Học

Nhận diện ẩn dụ

Phân tích văn học

Sáng tác văn

Ghi nhớ cách nhận biết các loại

Vận dụng kiến thức ẩn dụ vào việc

Thực hành sáng tạo những đoạn

ẩn dụ trong văn bản.

phân tích các tác phẩm văn học.

văn có sử dụng ẩn dụ để tăng tính
biểu cảm.

Dặn dò: Các em hãy viết lại đoạn văn chủ đề gia đình ở nhà và tìm thêm các ví dụ ẩn dụ khác trong sách Ngữ văn
6 Cánh Diều nhé!