BÀI 2: PHƯƠNG PHÁP BIỂU HIỆN
CÁC ĐỐI TƯỢNG ĐỊA LÍ TRÊN BẢN ĐỒ
Mục tiêu
- Phân biệt được một số phương pháp biểu hiện các đối
tượng địa lí trên bản đồ: kí hiệu, đường chuyển động, bản
đồ - biểu đồ, chấm điểm, khoanh vùng.
- Nhận biết các phương pháp thể hiện đối tượng địa lí trên
các bản đồ bất kì.

Khởi động

PHƯƠNG PHÁP BIỂU HIỆN CÁC ĐỐI TƯỢNG ĐỊA LÍ
TRÊN BẢN ĐỒ
1 Phương pháp kí hiệu

Nội dung
chính

2 Phương pháp kí hiệu đường chuyển động
3 Phương pháp bản đồ - biểu đồ
4 Phương pháp chấm điểm
5 Phương pháp khoanh vùng

Hình thành
kiến thức

I. Phương pháp kí hiệu

1. KHÁI NIỆM
PPKH là phương pháp biểu hiện
1 đối tượng địa lí cụ thể và được
đặt chính xác tại nơi phân bố của
chúng.

Hình thành
kiến thức

1. Phương pháp kí hiệu

2. Biểu hiện

- Kí hiệu hình học
- Kí hiệu chữ
- Kí hiệu hình tượng

Hình thành
kiến thức

1. Phương pháp kí hiệu

3. Vai trò

- Số lượng, quy mô, chất lượng.
- Vị trí phân bố, cấu trúc và tạo
động lực cho sự phát triển.

Hình thành
kiến thức

II. Phương pháp ký hiệu đường chuyển động

1. Khái niệm
PP kí hiệu đường
chuyển động là sự di
chuyển của các quá
trình, đối tượng địa lí tự
nhiên và kinh tế - xã hội.

2. Cách thức biểu hiện
Sử dụng mũi tên.

3. Vai trò
✔ Hướng di chuyển của đối tượng.

✔ Khối lượng của đối tượng di chuyển.
✔ Tốc độ di chuyển.

Hình thành
kiến thức

III. Phương pháp bản đồ - biểu đồ
1. Khái niệm

Biểu hiện các đối tượng phân bố trong
những đơn vị lãnh thổ (tổng số, cơ cấu,…).
2. Biểu hiện
Đặt biểu đồ vào đúng không gian phân bố
của đối tượng.
3. Vai trò
- Số lượng của đối tượng.
- Chất lượng của đối tượng.
- Cơ cấu.

Hình thành
kiến thức

4. Phương pháp chấm điểm

1. Khái niệm
Biểu hiện các đối tượng phân bố
phân tán trong không gian.
2. Cách thức biểu hiện
Dùng các điểm chấm.
3. Khả năng biểu hiện
✔Sự phân bố của đối tượng.
✔Số lượng của đối tượng.

Hình thành
kiến thức

5. Phương pháp khoanh vùng

1. Khái niệm
Biểu hiện các đối tượng phân
bố tập trung (hoặc phổ biến)
trên một không gian lãnh thổ.
2. Cách thức biểu hiện
Dùng màu nền hoặc các kí
hiệu để thể hiện vùng phân bố.
3. Vai trò.

✔ Sự phân bố của đối tượng.
✔ Số lượng của đối tượng.

Luyện tập

Luyện tập

Câu hỏi 1: Lập bảng để phân biệt một số phương pháp biểu
hiện các đối tượng địa lí trên bản đồ (về đối tượng, hình thức,
khả năng biểu hiện của phương pháp)?

Phương pháp
Kí hiệu
Đường chuyển động
Bản đồ-biểu đồ
Chấm điểm
Khoanh vùng

Đối tượng biểu hiện

Cách thức biểu hiện

Khả năng biểu hiện

Luyện tập

Phương pháp

Câu hỏi 1: Lập bảng để phân biệt một số phương pháp biểu hiện
các đối tượng địa lí trên bản đồ (về đối tượng, hình thức, khả
năng thể hiện của phương pháp)?
Đối tượng biểu hiện

Cách thức biểu hiện
Khả năng biểu hiện
Các kí hiệu được đặt lên đúng vị
Biểu hiện các đối tượng phân
Số lượng; Quy mô;
Kí hiệu
trí phân bố của đối tượng trên
bố theo những điểm cụ thể.
Chất lượng.
bản đồ.
Sự di chuyển của các quá
Hướng di chuyển;
Đường chuyển
trình, đối tượng địa lí tự Dùng mũi tên để biểu hiện.
Khối lượng; Tốc độ di
động
nhiên và kinh tế - xã hội.
chuyển của đối tượng.
Biểu hiện các đối tượng phân
Bản đồ,
Đặt biểu đồ vào đúng không gian Số lượng; Chất lượng;
bố trong những đơn vị lãnh tổ
biểu đồ
phân bố của đối tượng.
Cơ cấu của đối tượng.
(tổng số, cơ cấu,…).
Dùng các điểm chấm để biểu Sự phân bố; Số lượng
Chấm điểm Phân tán nhỏ lẻ trên lãnh thổ
hiện.
của đối tượng.
Biểu hiện các đối tượng phân
Dùng màu nền hoặc các kí hiệu Sự phân bố; Số lượng
Khoanh vùng bố tập trung (hoặc phổ biến)
để thể hiện vùng phân bố.
của đối tượng.
trên một không gian lãnh thổ.

Luyện tập

Câu hỏi 2: Phương pháp nào sẽ được sử dụng khi biểu hiện
các đối tượng, hiện tượng sau trên bản đồ?
Đối tượng
Mỏ khoáng sản.
Sự di dân từ nông thôn ra đô thị.
Phân bố dân cư nông thôn.
Số học sinh các xã, phường, thị trấn.
Cơ sở sản xuất.

Phương pháp
 
 
 
 

Luyện tập

Câu hỏi 2: Phương pháp nào sẽ được sử dụng khi biểu hiện
các đối tượng, hiện tượng sau trên bản đồ?
Đối tượng
Mỏ khoáng sản.
Sự di dân từ nông thôn ra đô thị.
Phân bố dân cư nông thôn.
Số học sinh các xã, phường, thị trấn.
Cơ sở sản xuất.

Phương pháp
Kí hiệu.
Kí hiệu đường chuyển động.
Chấm điểm.
Bản đồ-biểu đồ.
Kí hiệu.

Phương pháp kí hiệu thường được dùng để thể hiện
các đối tượng địa lí có đặc điểm phân bố

10
09
08
07
06
05
04
03
02
01
00
14
13
12
11
15
A

theo điểm cụ thể.

B

không đồng đều.

C

di chuyển liên tục.

D

phân bố thành từng vùng liên tục.

Để thể hiện sự phân bố dân cư trên bản đồ, người
ta thường dùng phương pháp nào?

10
09
08
07
06
05
04
03
02
01
00
15
14
13
12
11
A

Kí hiệu.

B

Khoanh vùng.

C

Chấm điểm.

D

Bản đồ - biểu đồ.

Để thể hiện giá trị tổng cộng của một hiện tượng địa lí
trên một đơn vị lãnh thổ ta dùng phương pháp

10
09
08
07
06
05
04
03
02
01
00
15
14
13
12
11
A

chấm điểm.

B

bản đồ - biểu đồ.

C

đường chuyển động.

D

kí hiệu.

Để thể hiện các vành đai thảm thực vật chính trên Trái
Đất người ta thường dùng phương pháp nào sau đây?

15
10
09
08
07
06
05
04
03
02
01
00
14
13
12
11
A

Chấm điểm.

B

Khoanh vùng.

C

Bản đồ - biểu đồ.

D

Kí hiệu.

Để thể hiện các luồng gió thổi tới Việt Nam, người ta
dùng phương pháp nào sau đây?

10
09
08
07
06
05
04
03
02
01
00
15
14
13
12
11
A

Kí hiệu đường chuyển động.

B

Bản đồ - biểu đồ.

C

Kí hiệu.

D

Chấm điểm.

Vận dụng

Sưu tầm một số bản đồ, tìm hiểu các đối tượng
và phương pháp đã được sử dụng để biểu hiện
các đối tượng đó trên bản đồ?

Gợi ý:
- Tìm kiếm thông qua internet hoặc thông tin ở xã, phường (bản đồ
hành chính, địa hình, đất đai,…).
- Tùy thuộc vào từng bản đồ mà người ta sử dụng phương pháp biểu
hiện đối tượng địa lí khác nhau.

Hướng dẫn tự học

- Học bài cũ, trả lời câu hỏi SGK.
- Hoàn thành câu hỏi phần vận dụng.
- Chuẩn bị bài mới: Bài 3. Sử dụng bản đồ trong học tập và đời
sống, một số ứng dụng của GPS và bản đồ số trong đời sống.
Nội dung:
(1). Sử dụng bản đồ trong học tập địa lí và đời sống.
(2). Một số ứng dụng của GPS và bản đồ số trong đời sống.