TUYÊN NGÔN ĐỘC LẬP
HỒ CHÍ MINH

KHỞI ĐỘNG

Bức tranh nhắc đến sự kiện lịch sử nào?

1

2

3

4

CÂU 1
Tác phẩm nào được xem là
bản tuyên ngôn Độc lập
đầu tiên của nước ta?
Trả lời: Nam quốc sơn hà –
Lý Thường Kiệt

CÂU 2
Đảng Cộng sản Việt Nam
được thành lập ở địa điểm
nào?
Trả lời: Hương Cảng –
Trung Quốc.

CÂU 3
Em hãy điền vào chỗ trống:
“Triều đại phong kiến cuối
cùng của Việt Nam là….”
Trả lời: Nhà Nguyễn

CÂU 4
Đây là đặc sản của
tỉnh, thành nào?
Trả lời: “Cốm” – Hà Nội.

Bối cảnh lịch sử

1

CMTT thành công, cả nước
giành chính quyền thắng lợi.

2

Chiến tranh thế giới thứ hai
sắp kết thúc; Nhật đầu hàng
Đồng Minh

TÌM HIỂU VĂN BẢN TUYÊN NGÔN ĐỘC LẬP

1 2 3 4 5
ĐỌC
VĂN BẢN

BỐ CỤC
VĂN BẢN

TÌM HIỂU
THAO TÁC
LẬP LUẬN

LUYỆN TẬP

VẬN DỤNG

ĐỌC VĂN BẢN

Giao nhiệm vụ

Cá nhân HS theo dõi video, đọc
thầm VB và gạch chân dưới
những điểm đáng lưu ý trong quá
trình đọc, sau đó ghi câu trả lời
các thẻ đọc vào SGK.

Câu hỏi
(Theo dõi) Chú ý những
trích dẫn trong phần
này.
(Liên hệ) Ghi lại những
cảm xúc của bạn khi
đọc đoạn “Thế mà… vô
cùng tàn nhẫn”.
(Suy luận) Tác giả nhắc
đến nguyên tắc dân tộc
bình đẳng ở hội nghị Tê
– hê – răng và Cựu Kim
Sơn nhằm mục đích gì?

Hướng dẫn thực hiện kĩ năng
Đọc quét đoạn VB, chú ý vào
những trích dẫn và ghi lại nguồn
trích dẫn vào ô kế bên.
Đọc đoạn VB, ghi lại ngắn gọn
cảm xúc của bản thân và một vài
từ ngữ, hình ảnh gợi ra cảm xúc
ấy.
Suy luận dựa vào: (1) Những
thông tin đã biết về hoàn cảnh ra
đời của VB Tuyên ngôn Độc lập,
cước chú về Hội nghị Tê – hê –
răng; (2) Nội dung được trình bày
trong đoạn VB.
(Theo dõi) Chú ý đến Đọc lại đoạn VB, ghi lại một số
nghệ thuật phủ định, câu văn cho thấy nghệ thuật
khẳng định trong đoạn khẳng định, phủ định.

 
 

 

 

Trả lời

HOẠT ĐỘNG TÌM HIỂU
BỐ CỤC, MỤC ĐÍCH,
ĐỐI TƯỢNG CỦA
TUYÊN NGÔN ĐỘC LẬP

Giao nhiệm vụ

Nhóm 2 HS thảo luận và thực hiện các yêu
cầu lần lượt từ (1) đến (2) trong thời gian 5
phút.
(1) Em hãy xác định bố cục của văn bản và
nội dung chính của từng phần.
Từ việc xác định bố cục, em hãy vẽ sơ đồ
thể hiện luận đề, luận điểm, lí lẽ và bằng
chứng có trong văn bản.
(2) Theo em, mục đích của tác giả khi viết
Tuyên ngôn Độc lập là gì? Văn bản này
hướng đến đối tượng nào?

Bố cục văn bản
Phần 1: Từ đầu
đến “…không ai
chối cãi được”.
Phần 2: Từ “Thế
mà… phải được
độc lập”.
Phần 3: Còn lại

Nội dung chính
Cơ sở pháp lí
Cơ sở thực tiễn
Lời tuyên ngôn

Mục đích

• Khẳng định quyền độc lập, tự do của dân tộc
Việt Nam.
• Bác bỏ luận điệu xảo trá của thực dân Pháp
và tuyên bố chấm dứt chế độ thực dân.
• Tranh thủ sự ủng hộ của nhân dân thế giới.
Đối tượng

• Kẻ thù xâm lược đất nước (thực dân Pháp)
• Phe Đồng minh và nhân dân thế giới.
• Toàn thể dân tộc Việt Nam.

HOẠT ĐỘNG TÌM HIỂU
CÁC THAO TÁC NGHỊ
LUẬN TRONG PHẦN
CƠ SỞ PHÁP LÝ

Giao nhiệm vụ

Nhóm 7 - 8 HS hoàn thành PHT số 1
trong thời gian 8 phút.

THỜI GIAN HOÀN THÀNH PHT

Câu 1:
• Giống nhau: Đều khẳng định quyền sống, quyền tự do của con
người.
• Tác dụng: Khẳng định nguyên lí chung về quyền độc lập, tự do
và hạnh phúc của tất cả mọi người, mọi dân tộc trên thế giới. Đây
là cơ sở quan trọng làm tiền đề cho những lập luận ở phần sau; Đặt
ngang hàng ba bản tuyên ngôn, gián tiếp thể hiện niềm tự hào, tự
tôn dân tộc.
Câu 2:

• Sử dụng thủ pháp “gậy ông đập lưng ông”, tố cáo thực dân
Pháp và đế quốc Mĩ đang phản bội lại những tuyên ngôn tốt
đẹp mà cha ông họ đã lập ra.

Thao tác
nghị luận

Thể hiện trong đoạn
mở đầu

Giải thích

Giải thích ý nghĩa Tuyên
ngôn độc lập của Mỹ: “Suy
rộng ra câu ấy có nghĩa
là: tất cả dân tộc trên thế
giới đều sinh ra bình đẳng,
dân tộc nào cũng có quyền
sống, quyền sung sướng và

Chứng
minh

Bình luận

Tác dụng của thao tác nghị
luận

Tác dụng của việc
kết hợp các thao
tác nghị luận

- Khẳng định cơ sở
pháp lí làm nền
tảng cho các lập
luận và lời tuyên
bố.
- Làm sáng tỏ luận
đề và thực hiện
quyền tự do.”
Trích dẫn nguyên hai văn Minh chứng cho cơ sở pháp lí về mục đích của toàn
bản tuyên ngôn của nước quyền bình đẳng, hạnh phúc của VB.
nhân loại; gián tiếp thể hiện niềm
Mỹ và Cách mạng Pháp. tự hào dân tộc và thực hiện thủ
Mở rộng cách hiểu từ bản
Tuyên ngôn Độc lập của nước
Mỹ: Chuyển từ quyền con
người (giới hạn ở đàn ông da
trắng) sang quyền dân tộc. Thể
hiện quan điểm này có tính
chất nhân văn và tiến bộ hơn.

pháp gậy ông đập lưng ông.

Khẳng định quan điểm: Quyền tự
“Đó là những lẽ phải
do, hạnh phúc, bình đẳng của mỗi
không ai chối cãi được.” dân tộc là bất khả xâm phạm. Đây
là cơ sở pháp lí vững chắc.

HOẠT ĐỘNG TÌM HIỂU
CÁC THAO TÁC NGHỊ
LUẬN TRONG PHẦN
CƠ SỞ THỰC TIỄN

Giao nhiệm vụ: Tổ 1 và tổ 2 trả lời câu hỏi 1; tổ 3 và
tổ 4 trả lời câu hỏi 2 (vào giấy trắng) trong thời gian 8
phút; Sau khi thảo luận, các tổ đổi chéo bài cho nhau
Câu hỏi 1: Khi Pháp nêu luận điệu về công lao “bảo hộ”
Đông Dương, tác giả đã vạch rõ những tội ác nào của thực
dân Pháp? Em hãy chỉ ra và nhận xét những từ ngữ, kiểu
câu, biện pháp nghệ thuật nào để làm nổi bật những tội ác
này.
Câu hỏi 2: Khi Pháp muốn quay trở lại “bảo hộ” Đông
Dương sau sự kiện Nhật đầu hàng đồng minh, tác giả Hồ
Chí Minh đã “phản ứng” bằng những lập luận như thế nào?
Trong các lập luận đó, em hãy chỉ ra và nhận xét từ ngữ,
kiểu câu, các biện pháp nghệ thuật được sử dụng.

 

Lập
luận
bác bỏ
của Hồ
Chí
Minh

(1) Luận điệu (2) Luận điệu “Nay Nhật đã
“Pháp có công đầu hàng, Đông Dương lại
bảo
hộ vùng nghiễm nhiên thuộc quyền
thuộc địa Đông bảo hộ của Pháp”
Dương”

- Pháp không
có công bảo
hộ, mà trái lại
đã gây ra
nhiều tội ác
trên các
phương diện:
kinh tế - xã
hội, chính trị.

- Thực dân Pháp đã “dã
man bán nước ta hai lần
cho Nhật”; thẳng tay
khủng bố Việt Minh.
- Dân ta lấy lại nước Việt từ
tay Nhật, chứ không phải từ
tay Pháp nên không còn
thuộc địa của Pháp.
- Vua Bảo Đại thoái vị, dân
ta đã thoát khỏi ách xiềng
xích của thực dân, chế độ
phong kiến, thành lập Chính
phủ mới.

Nhận xét

- Nêu được tội ác trên nhiều
phương diện, soi chiếu cả trên
phương diện lương tâm và đạo đức.
- Ngôn ngữ, giọng điệu đanh thép.
- Nêu lí lẽ trên nhiều phương diện,
phân tích xác đáng cục diện chính
trị đương thời.
- Bằng chứng (mốc thời gian, sự
kiện) xác đáng, thuyết phục.
- Đưa ra những nguyên tắc dân tộc
bình đẳng được Liên hợp quốc
công nhận để làm sáng tỏ các lập
luận của mình.

 

(1) Luận điệu “Pháp
có công bảo hộ
vùng
thuộc
địa
Đông Dương”

Từ
.- Các từ ngữ:
ngữ, “chúng”; “các nhà
các
tư sản ta”, “bọn thực
biện
dân Pháp”
pháp
tu từ - Biệp pháp liệt kê +

điệp từ “chúng” +
điệp cấu trúc.
Khẳng định tội ác của
Các
kiểu giặc bằng cách điệp
cấu trúc “Về chính trị,
câu
khẳn chúng tuyệt đối không
g
cho nhân dân ta một
định,
chút tự do, dân chủ
phủ
định nào”…

(2) Luận điệu “Nay
Nhật đã đầu hàng,
Đông
Dương
lại
nghiễm nhiên thuộc
quyền bảo hộ của
Pháp”

Nhận xét

- Các từ ngữ: “bọn thực
dân Pháp”; “những
người yêu nước thương
nòi của ta”, “nhân dân
ta”, “đồng bào ta”.
- Biện pháp liệt kê, điệp
cấu trúc.

- Thể hiện sự căm phẫn trước tội ác
của thực dân Pháp, nỗi thương xót
đối với người dân Việt Nam.
- Tăng tính thuyết phục cho VB
bằng cách khơi gợi sự đồng cảm, xót
xa, phẫn nộ nơi người đọc.

Phủ định luận điệu
“nhân đạo, chính
nghĩa” của Pháp: Hành
động của chúng trái hẳn
với nhân đạo và chính
nghĩa.

Kết hợp giữa các câu khẳng định và
phủ định để bác bỏ luận điệu khai
hóa của Pháp, từ đó khẳng định cơ sở
thực tế về những tội ác của Pháp, là
tiền đề cho việc tuyên bố thoát li mối
quan hệ với Pháp ở phần sau.

HOẠT ĐỘNG TÌM HIỂU
CÁC THAO TÁC NGHỊ
LUẬN TRONG PHẦN
LỜI TUYÊN BỐ

Giao nhiệm vụ
Nhóm đôi HS suy nghĩ và trả lời câu hỏi
bên dưới vào giấy nháp trong thời gian 5
phút:
“Tác giả Hồ Chí Minh đã tuyên bố điều
gì với toàn bộ nhân dân thế giới? Em có
nhận xét gì về nghệ thuật lập luận và
ngôn ngữ biểu cảm trong phần lời tuyên
bố?”

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tuyên bố:
- Những cơ sở pháp lí, thực tiễn vững chắc,
tuyên bố sự thất bại của thực dân Pháp,
triều đình nhà Nguyễn (“Vì những lí do
trên”)
- Sự xuất hiện chính danh của một chính
phủ đại diện cho nhân dân Việt Nam
(“chúng tôi, Chính phủ lâm thời của nước
Việt Nam Dân chủ Cộng hòa”)
- Khẳng định quyền tự do, độc lập của dân
tộc Việt Nam và quyết tâm bằng mọi giá bảo
vệ quyền độc lập, tự do ấy.

Nhận xét:
• Điều kiện khách quan: cơ sở pháp lí, thực
tiễn vững chắc; chứng minh sự không lệ thuộc
vào bất kì thế lực chính trị nào; khẳng định
quyền tự quyết về mọi mặt của dân tộc.
• Điều kiện chủ quan: toàn dân tộc thực sự có
ý chí về quyền độc lập, tự do và có quyết tâm
bảo vệ quyền độc lập, tự do đó.
• Điểm đặc sắc của Tuyên ngôn Độc lập đó là
tuyên bố cuối VB đã khẳng định điều kiện
khánh quan, điều kiện chủ quan này. Tuyên bố
quyền độc lập, tự do, bất khả xâm phạm của
nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, của
nhân dân Việt Nam.

Về ngôn ngữ

TỪ NGỮ TRANG TRỌNG
& CÂU KHẲNG ĐỊNH

“Trịnh trọng tuyên
bố”, “có quyền
hưởng”, “sự thật
đã thành”

Lời tuyên bố vang lên
mạnh mẽ, đanh thép,
hùng hồn; Thể hiện ý
chí quyết tân của toàn
bộ nhân dân Việt Nan
“quyết đem tất cả
tinh thần và lực
lượng, tính mạng và
của cải để giữ vững
quyền tự do, độc lập
ấy”
GIỌNG ĐIỆU

LUYỆN TẬP

5

CHÚC MỪNG VỀ ĐÍCH!

GIỎI QUÁ NÈ!

5

4

4

3

3

2

2

1

VỀ ĐÍCH

1

RABBIT TEAM

VB Tuyên ngôn Độc lập được chia làm
mấy phần?

3 phần

RABBIT TEAM

Trong phần CSPL, những thao tác lập luận
nào đã được tác giả Hồ Chí Minh sử dụng?

Giải thích, chứng minh,
bình luận

RABBIT TEAM

Thực dân Pháp đã sử dụng những luận
điệu nào để thực hiện âm mưu xâm
chiếm Việt Nam?

“Pháp có công bảo hộ vùng thuộc địa

Đông Dương” và “Nay Nhật đã đầu hàng
Đồng Minh, Đông Dương lại nghiễm nhiên
thuộc quyền bảo hộ của Pháp”

RABBIT TEAM

Biện pháp tu từ nào đã được sử dụng
trong câu “Chúng tắm các cuộc khởi
nghĩa của ta trong những bể máu”?
Ẩn dụ “tắm các cuộc khởi nghĩa
của ta trong những bể máu”

RABBIT TEAM

Chi tiết “Pháp chạy, Nhật hàng, vua Bảo Đại
thoái vị” thể hiện điều gì?
Nhân dân ta đã đánh đổ các xiềng
xích thực dân, phong kiến.

TIGER TEAM

Tuyên ngôn Độc lập hướng đến
đối tượng nào?
Thực dân Pháp, phe Đồng minh
và nhân dân thế giới, toàn thể
dân tộc Việt Nam

TIGER TEAM

Trong phần CSTT, tác giả Hồ Chí
Minh đã sử dụng thao tác nghị luận
nào là chủ yếu?
Bác bỏ

TIGER TEAM

Theo dõi VB và cho biết mùa thu
năm 1940 đã xảy ra sự kiện gì?
Pháp đầu hàng Nhật khi
Nhật tràn vào xâm
chiếm VN

TIGER TEAM
Biện pháp tu từ nào đã được sử dụng trong câu
“Chúng cướp không ruộng đất, hầm mỏ, nguyên
liệu”.?

Liệt kê

TIGER TEAM

Nội dung lời tuyên bố của chủ tịch Hồ
Chí Minh khi kết thúc bản tuyên ngôn
là:
Khẳng định quyền hưởng tự do và độc lập của
Việt Nam; sự ra đời của một chính phủ đại
diện; sự quyết tâm bảo vệ đến cùng nền độc lập
dân tộc

VẬN DỤNG

Giao nhiệm vụ

Cá nhân HS vẽ một bức tranh và viết
bài văn thuyết minh về bức tranh theo
chủ đề “Đất nước, con người Việt
Nam” hướng đến lễ kỉ niệm ngày giải
phóng miền Nam thống nhất Đất
nước (30/4/1975 – 30/4/2025). Bức
tranh và phần viết (thuyết minh) sẽ
được nộp lại vào tiết Văn ngày 2/4
(thời gian thực hiện: 1 tuần).