NGỮ VĂN 8

KHỞI ĐỘNG
HS quan sát 1 phần của
các bức ảnh được zoom
lớn và dự đoán:
Đây là gì?/ Đây là hiện
tượng tự nhiên nào?

KHỞI ĐỘNG
1
Đây là gì?/
Đây là hiện
tượng tự nhiên
nào?

KHỞI ĐỘNG

Núi lửa

KHỞI ĐỘNG
1
Đây là gì?/
Đây là hiện
tượng tự nhiên
nào?

KHỞI ĐỘNG

LŨ LỤT

KHỞI ĐỘNG
1
Đây là gì?/
Đây là hiện
tượng tự nhiên
nào?

KHỞI ĐỘNG

sao băng

BÀI 3: VĂN BẢN THÔNG TIN
KĨ NĂNG VIẾT
01

Viết bài văn thuyết minh
giải thích một hiện tượng tự nhiên

I. TÌM HIỂU YÊU CẦU CỦA KIỂU VĂN BẢN

HS thực hiện các
nhiệm vụ theo
cặp đôi, đọc SGK
trang 74 sau đó
viết nhanh ra
giấy trong 1 phút:

1. Yêu cầu của
kiểu
văn
bản
Mục đích của văn bản thuyết minh giải
thích một hiện tượng tự nhiên là gì?
Bài thuyết minh giải thích một hiện
tượng tự nhiên cần đảm bảo những
yêu cầu nào?

I. TÌM HIỂU YÊU CẦU CỦA KIỂU VĂN BẢN

1. Yêu cầu của kiểu
văn bản

Văn bản thuyết minh giải thích một
hiện tượng tự nhiên là loại văn bản
thông tin nhằm giới thiệu những hiểu
biết khoa học cơ bản về hiện tượng
đó.

I. TÌM HIỂU YÊU CẦU CỦA KIỂU VĂN BẢN

1. Yêu cầu của
Nội kiểu
dung chính
gồm:
văn bản

Đó là
hiện
tượng
gì?

Biểu
hiện như
thế nào?

Vì sao
có hiện
tượng
này?

Tác
dụng/tác
hại

Giải pháp
tận dụng
hoặc khắc
phục

I. TÌM HIỂU YÊU CẦU CỦA KIỂU VĂN BẢN
2. Bảng kiểm tham khảo
Các phần
Phần mở
đầu
Nội
dung
chính
Kết thúc

Nội dung kiểm tra
Nêu tên của hiện tượng tự nhiên
Giới thiệu khái quát về hiện tượng tự nhiên
Giải thích nguyên nhân dẫn đến sự xuất hiện của
hiện tượng tự nhiên
Trình bày trình tự diễn ra của hiện tượng tự nhiên
Trình bày sự việc cuối / kết quả của hiện tượng tự
nhiên hoặc tóm tắt nội dung đã giải thích.

Đạt

Chưa
đạt

I. TÌM HIỂU YÊU CẦU CỦA KIỂU VĂN BẢN
2. Bảng kiểm tham khảo
Có nhan đề và các đề mục, các đề mục nêu được thông
tin chính của phần / đoạn bài viết.
Sử dụng hiệu quả phương tiện phi ngôn ngữ để làm rõ
các thông tin quan trọng.
Hình
thức

Kết hợp các cách trình bày thông tin.
Dùng động từ miêu tả hoạt động / trạng thái và một số
từ ngữ chuyên ngành.
Đặt tên cho các phương tiện trực quan và trích dẫn
nguồn (nếu có)
Diễn đạt mạch lạc, không mắc lỗi chính tả, dùng từ,
viết câu.

II. PHÂN TÍCH BÀI THAM KHẢO
Đọc văn bản
mẫu
(xem phụ lục văn
bản mẫu)

• Trả lời các câu
hỏi trong phiếu
học tập 1
• Thời gian: 10
phút
• Thực hiện theo
bàn

II. PHÂN TÍCH BÀI THAM KHẢO
YÊU CẦU

TRẢ LỜI

Văn bản trên giải thích Văn bản trên giải thích hiện tượng tự nhiên: Núi
hiện tượng tự nhiên nào? lửa
Xác định những ý chính
của văn bản trên và
những thông tin chi tiết
làm rõ cho từng ý chính.

Bố cục: 3 phần
+ Núi lửa là gì
+ Cấu tạo một ngọn núi lửa
+ Các loại núi lửa

Nhận xét về cách sử
Hình ảnh núi lửa và cấu tạo một ngọn núi lửa giúp
dụng phương tiện ngôn
hình dung rõ ràng về cấu tạo và hình dáng của đối
ngữ và phi ngôn ngữ
tượng thuyết minh, tạo sự hấp dẫn cho văn bản.
trong văn bản.

II. PHÂN TÍCH BÀI THAM KHẢO
YÊU CẦU

TRẢ LỜI

Xác định cấu trúc đoạn văn
của một số đoạn trong văn
Các kiểu đoạn văn: chủ yếu là diễn dịch
bản (diễn dịch, quy nạp,
song song, phối hợp)
Bổ sung thêm:
Nếu được bổ sung thêm cho
+ Lợi ích và tác hại của núi lửa
bài viết, em sẽ bổ sung điều
+ Giải pháp tận dụng lợi ích và khắc phục
gì? Vì sao?
tác hại đó.

III. TÌM HIỂU QUY TRÌNH VIẾT

n
i
t
g
n
ô
h
t
o
à
v
p
ợ
Dựa
h
t
ế
k
,
K
G
S
h
c
í
trong
t
n
â
h
p
n
ầ
h
p
y
ã
h
với
m
e
,
i
ồ
r
a
ừ
v
i
à
u
b
ẫ
t
m
ế
i
v
h
n
ì
r
t
y
u
i
q
ả
i
u
g
nê
h
n
i
m
t
ế
y
u
h
t
g
n
n
ợ
ư
vă
t
n
ệ
i
h
t
ộ
m
h
c
í
th
.
n
ê
i
h
n
ự
t

III. TÌM HIỂU QUY TRÌNH VIẾT
CHUẨN BỊ

TÌM Ý

VÀ LẬP DÀN Ý

• Xác định hiện tượng
tự nhiên cần giới
thiệu, giải thích.
• Tìm hiểu hiện tượng
tự nhiên qua sách
báo, tài liệu khoa học,
internet, vận dụng tri
thức từ các môn khác
như Lịch sử, Địa lý,…
• Dựa vào số liệu tin

+ Hiện tượng đó là
gì?
+ Có những loại
nào?
+ Vì sao có hiện
tượng đó?
+ Hiện tượng đó
có lợi ích và tác
hại gì?

Lập dàn ý cho
văn bản bằng
cách lựa chọn,
sắp xếp các ý
theo bố cục ba
phần mở bài,
thân bài, kết
bài.

III. TÌM HIỂU QUY TRÌNH VIẾT
VIẾT
• Sắp xếp các ý chính
theo một trình tự hợp
lí.
• Sử dụng phương tiện
ngôn ngữ kết hợp với
phương tiện phi ngôn
ngữ
• Chú ý vận dụng các
cách viết đoạn văn đã
học vào bài (diễn
dịch, quy nạp, phối

KIỂM TRA
VÀ CHỈNH SỬA
• Đọc lại bài viết
• Kiểm tra và chỉnh
sửa
theo
bảng
kiểm

IV. LUYỆN TẬP
• Lựa chọn và viết bài
văn thuyết minh giải
thích một hiện tượng
tự nhiên quanh ta. (Núi
lửa, Mưa rào, sấm
chớp, sa mạc hóa, …)
• Lập dàn ý trong PHT 3.
• Thực hiện theo nhóm

IV. LUYỆN TẬP
1
M
NHÓ
2

i
ớ
v
n
ă
v
n
ạ
o
đ
u
â
Viết
c
6
5
g
n
ợ
ư
l
g
h
c
í
dun
h
t
i
ả
i
G
n
ầ
h
p
n
ê
i
về
h
n
ự
t
g
n
ợ
ư
t
n
ở
hiệ
t
ấ
h
n
g
n
ố
h
t
(đã
)
p
ậ
t
n
ệ
y
u
L
phần

3
M
NHÓ

i
ớ
v
n
ă
v
n
ạ
o
đ
u
â
Viết
c
6
5
g
n
ợ
ư
l
g
n
dung
ợ
ư
t
n
ệ
i
h
i
ạ
o
l
n
â
g
n
ph
ố
h
t
ã
đ
(
n
ê
i
h
n
n
ệ
tự
y
u
L
n
ầ
h
p
ở
nhất
tập)

4

IV. LUYỆN TẬP
Mở đầu

i
ớ
v
n
ă
v
n
ạ
o
đ
u
â
Viết
c
6
5
g
n
ợ
ư
l
h
c
í
dung
h
t
i
ả
i
G
n
ầ
h
p
n
ê
i
về
h
n
ự
t
g
n
ợ
ư
t
ở
hiện
t
ấ
h
n
ng
ố
h
t
(đã
)
p
ậ
t
n
ệ
y
u
L
n
ầ
h
p

Triển
khai

Giới thiệu tên của hiện tượng và nêu
định nghĩa.
Mô tả rõ bản chất của hiện tượng:
- Địa điểm xảy ra, thời gian xảy ra
- Cách nhận dạng (đặc điểm nổi bật)
- Tính chất có lợi hay có hại
- Những quan điểm khác nhau về
hiện tượng là gì?
- Đưa ra những con số hoặc minh
chứng liên quan đến biểu hiện của
hiện tượng đó.

IV. LUYỆN TẬP

Ví dụ

Hiện tượng cầu vồng còn được gọi là quang phổ. Bản chất
của nó là hiện tượng tán sắc của những tia sáng mặt trời, khi
chúng được khúc xa qua các giọt nước và phản chiếu lại. Do đó,
cầu vồng thường xuất hiện vào cuối các cơn mưa lớn, khi tia
nắng bắt đầu xuất hiện trở lại. Cũng bởi vì cầu vồng được tạo ra
từ ánh sáng, cho nên nó không phải là một khối vật chất, chỉ có
thể nhìn ngắm chứ không thể chạm vào. Kích thước thật của
cầu vồng là khá lớn và có hình dáng cong theo độ cong của Trái
Đất. Vì vậy, cầu vồng mà chúng ta nhìn thấy chỉ là một phần
của quang phổ mà thôi. Đó chính là nguyên nhân, mà ta thường
thấy chân cầu vồng lẩn trong mây hay ở phía rất xa. Nếu muốn

IV. LUYỆN TẬP
i
ớ
v
n
ă
v
n
ạ
o
đ
u
â
Viết
c
6
5
g
n
ợ
ư
l
g
n
dung
ợ
ư
t
n
ệ
i
h
i
ạ
o
l
n
â
g
n
ph
ố
h
t
ã
đ
(
n
ê
i
h
n
n
ệ
tự
y
u
L
n
ầ
h
p
ở
nhất
tập)

- Cần nêu rõ số chủng loại và đặc
điểm của từng loại
- Có tiêu chí phân chia
- Nên trình bày theo cách phân loại
đối tượng hoặc ưu tiên theo mức độ
quan trọng
- Sử dụng hệ thống từ ngữ liên
kết/chuyển ý hoặc đề mục để đánh
dấu

IV. LUYỆN TẬP

Núi lửa hình khiên
Giống như tên gọi của mình, núi lửa hình khiên có dạng giống cái khiên,
được hình thành từ sự phun trào dung nham có độ nhớt thấp. Thông
thường, núi lửa hình khiên thường không nổ lớn khi phun trào, do dung
nham ít nhớt có chứa ít Silica.Chúng ta có thể dễ dàng bắt gặp núi lửa hình
khiên tại khu vực biển, và dãy Mauna Loa là một ví dụ điển hình.
[…]
Núi lửa dạng tầng
Núi lửa dạng tầng (còn gọi là núi lửa hỗn hợp) là những ngọn núi cao hình
nón, hình thành từ nhiều lớp dung nham khác nhau. Chúng bao gồm nhiều
cấu trúc khác nhau tạo nên. [...]
Siêu núi lửa
Siêu núi lửa thường có hõm chảo lớn và sức phá hủy diện rộng, thậm chí có
khả năng phá hủy cả 1 lục địa. Những ngọn núi lửa này có khả năng làm
tăng nhiệt độ trái đất một cách nhanh chóng do lượng lớn lưu huỳnh và tro
phóng ra khí quyển. [...]

Cảm ơn các em!