DỰ ÁN CỘNG ĐỒNG 12. BỘ SÁCH KẾT NỐI TRI THỨC VÀ CUỘC
SỐNG

BÀI 6:
HỒ CHÍ MINH – VĂN HÓA PHẢI
SOI ĐƯỜNG CHO QUỐC DÂN ĐI
Tác gia Hồ Chí Minh

Họ và tên GV soạn:
1. Nguyễn Thị Huyền Trang

1

2

 Một số hình ảnh về cuộc đời hoạt động CM của Hồ Chí Minh

3

Một số hình ảnh về cuộc đời hoạt động CM của Hồ Chí Minh

4

KHỞI ĐỘNG

Nghe ca khúc:
Bác Hồ một tình yêu bao la
https://zingmp3.vn/bai-hat/Bac-Ho-Mot-Tinh-Yeu-BaoLa-Thu-Hien/ZW6UA068.html

5

Qua bài hát “Bác Hồ một tình yêu bao la”, em có suy nghĩ
gì về Bác Hồ?
* Hồ Chí Minh là một vị lãnh tụ vĩ đại và cũng là một tác
giả văn học lớn. Người đã để lại một di sản văn học đồ sộ
phục vụ đắc lực cho quá trình đấu tranh cách mạng. Trong
bài này chúng ta sẽ tìm hiểu một số nét chính về tiểu sử và
sự nghiệp của Người.

6

TRI THỨC NGỮ VĂN
1. Quan điểm sáng tác:
- Là hệ thống tư tưởng, nguyên tắc chi phối hoạt động sáng tác của nhà
văn do chính nhà văn xác định dựa trên những trải nghiệm đời sống và
nghệ thuật của mình.
- Quan điểm sáng tác có thể được chính nhà văn phát biểu một cách
tường minh nhưng nhiều khi lại được độc giả khái quát nên dựa vào sự
ổn định trong cách nhà văn lựa chọn đề tài, xác định chủ đề, bày tỏ thái
độ trước đối tượng miêu tả và vận dụng các phương thức, phương tiện
nghệ thuật.
- Đối với các nhà văn cách mạng, quan điểm sáng tác thường được
tuyên bố công khai, gắn với sự lựa chọn một thái độ chính trị dứt khoát,
do đặc điểm của thời đại cách mạng quy định. Chính điều này làm nên
tính đặc thù của những sáng tác thuộc loại hình văn học cách mạng

7

2. Đánh giá một tác giả, tác phẩm văn học

Khi đánh giá một tác giả, tác phẩm văn học, cần huy động kiến thức
nhiều mặt và phải dựa trên những tiêu chí xác đáng.
+ Điều quan trọng là phải đặt đối tượng vào tiến trình văn học để nhận
ra mức độ đóng góp về nội dung tư tưởng và nghệ thuật của tác giả, tác
phẩm đó. Những tác giả, tác phẩm lớn thường đạt được thành tựu quan
trọng trong việc tổng hợp kinh nghiệm nghệ thuật phong phú của các
giai đoạn văn học đã qua, tạo được bước phát triển có ý nghĩa cho văn
học ở giai đoạn mới.
+ Tuy khó tránh khỏi một số hạn chế do sự ràng buộc của thời đại,
nhưng những tác giả, tác phẩm thực sự có tầm vóc thường chạm được
vào các vấn đề nhân sinh vĩnh cửu, để tiếp tục đồng hành cùng bao lớp
người đọc đến sau.

8

3. Tính khẳng định, phủ định trong văn bản nghị luận
- Trong văn bản nghị luận, tính khẳng định và tính phủ định luôn song
hành. Tính khẳng định gắn với nội dung thuyết phục người đọc tin vào
sự đúng đắn của một luận đề, quan điểm, cách ứng xử, cách lựa chọn,
niềm tin nào đó. Ngược lại, tính phủ định gắn với ý đồ phản bác những
luận đề, quan điểm, cách ứng xử, cách lựa chọn, niềm tin mà tác giả cho
là sai trái hoặc không phù hợp.
- Để tăng cường tính khẳng định hoặc phủ định cho văn bản nghị luận,
người viết thường sử dụng nhiều biện pháp thuộc các cấp độ khác nhau
như: từ ngữ, cú pháp, phép tu từ, lập luận.

9

ĐỌC VĂN BẢN 1:

TÁC GIA HỒ CHÍ MINH

10

I. Tiểu sử:
1. Quê hương, gia đình:
- Hồ Chí Minh (1890 – 1969)
- Quê hương: Làng Sen, thuộc xã Kim Liên, huyện Nam
Đàn, tỉnh Nghệ An
- Gia đình: Nhà nho yêu nước (Cha là một nhà nho yêu nước,
nguồn gốc nông dân; mẹ là nông dân, chị gái và anh trai đều
tham gia chống Pháp và bị tù đày)
2. Cuộc đời:
- Thời thơ ấu: được học chữ Hán trong gia đình. Sau đó được
học chữ quốc ngữ và tiếng Pháp tại trường Quốc học Huế.
- 5/6/1911: Tại Bến Cảng Nhà Rồng, Người đã ra đi tìm
đường cứu nước.

11

2. Cuộc đời:

- Năm 1919: Người gửi tới Hội nghị Véc – xây Bản yêu sách
của nhân dân An Nam (tại Pháp)
- Năm 1920: Người dự Đại hội Tua bỏ phiếu ủng hộ việc
thành lập Đảng Cộng Sản Pháp
- Ngày 3/2/1930 Người đã tổ chức hợp nhất 3 Đảng thành 1
Đảng duy nhất: Đảng Cộng Sản Đông Dương (ở Hồng Kông)
- Tháng 1/1941: Sau 30 năm bôn ba hải ngoại Người về nước
thành lập Mặt Trận Việt Minh và trực tiếp lãnh đạo phong trào
Cách Mạng ở trong nước.
- Tháng 8/1942, Người sang Trung Quốc tranh thủ sự viện trợ
của quốc tế cho cuộc cách mạng Việt Nam, Người bị bắt giam
vô cớ suốt 13 tháng.

12

2. Cuộc đời:

- Tháng 9/1943: Người về nước tiếp tục lãnh đạo nhân dân
cả nước giành chính quyền vào ngày 19/8/1945
- 2/9/1945: Tại quảng trường Ba Đình lịch sử, Người đã
đọc bản “Tuyên ngôn độc lập” khai sinh ra nước Việt Nam
dân chủ cộng Hòa
- Năm 1946: Người được bầu làm Chủ tịch nước. Ở cương
vị này, Người đã lãnh đạo cuộc cách mạng của nhân dân
Việt Nam giành được những thắng lợi to lớn.

13

2. Cuộc đời:

- Ngày 2/9/1969 Người qua đời tại Hà Nội.
=> Chủ tịch Hồ Chí Minh là nhà yêu nước, nhà cách mạng vĩ đại của
dân tộc Việt Nam. Đồng thời cũng là một nhà hoạt động cách mạng lỗi
lạc của phong trào quốc tế vô sản.
- Năm 1990, Người được UNESCO suy tôn là Anh hùng giải phóng
dân tộc Việt Nam, nhà văn hóa lớn.

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

14

Tìm hiểu

Trả lời

Thời thơ ấu

 

1911

 

1920

 

1930...

 

15

II. Sự nghiệp văn học
1. Quan điểm sáng tác:
- Hồ Chí Minh đòi hỏi mỗi tác phẩm phải trở thành vũ khí,
mang tính chiến đấu cao, đạt hiệu quả thiết thực, dễ tiếp
nhận với đại chúng, có thể soi đường cho quốc dân đi.
- Trước khi cầm bút, Người luôn tự đặt ra và giải quyết các
câu hỏi: Viết cho ai? Viết để làm gì? Viết cái gì? Viết như thế
nào?

16

II. Sự nghiệp văn học
1. Quan điểm sáng tác:
- Cơ sở hình thành quan điểm sáng tác
+ Hồ Chí Minh luôn hướng tới xây dựng một nền văn hóa, văn
học mới phục vụ quần chúng lao động và đấu tranh vì mục
tiêu cao cả của cách mạng.
+ Điều đó cho thấy trong bối cảnh đặc biệt của lịch sử Người
vẫn luôn ưu tiên đưa nghệ thuật vào chính trị, luôn toàn tâm
toàn ý với sự nghiệp cách mạng và giải phóng dân tộc.

17

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
Tìm hiểu quan điểm sáng tác, thành
tựu sáng tác của Hồ Chí Minh

Trả lời

Quan điểm

 

Cơ sở hình thành

 

Thành tựu (3 bộ phận)

 

18

2. Thành tựu sáng tác
a. Văn chính luận:
- Tác phẩm chính: Bản án chế độ thực dân Pháp (1925), Tuyên
ngôn độc lập (1945), Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến
(1946), Không có gì quý hơn độc lập, tự do (1966)...
* Đặc điểm:
+ Lập luận chặt chẽ, lí lẽ sắc bén, bằng chứng xác thực, giàu sức
thuyết phục
+ Chan chứa nhiệt huyết, phụng sự đắc lực cho sự nghiệp cách
mạng.

2. Thành tựu sáng tác
b. Truyện kí:
- Tác phẩm chính: Pari; Lời than vãn của Bà Trưng Trắc; Vi
hành; Những trò lố hay là Varen và Phan Bội Châu....
* Đặc điểm:
+ Nhằm bóc trần bộ mặt giả nhân giả nghĩa của TDP, lật tẩy
thói nô lệ đê hèn của bè lũ tay sai bán nước, phơi bày đời sống
tối tăm của tầng lớp lao động, ca ngợi những tấm gương yêu
nước...
+ Ngắn gọn, phong cách truyện hiện đại, tình huống truyện độc
đáo, sử dụng các thủ pháp châm biếm, đả kích của cái tôi giàu
tinh thần dân tộc.
19

20

2. Thành tựu sáng tác
c. Thơ:
Tác phẩm chính: Ngục trung nhật kí (1960), Thơ Hồ
Chủ Tịch (1967)
* Đặc điểm:
+ Thể hiện rõ lòng yêu nước thương dân nồng cháy,
tinh thần lạc quan, tin tưởng ở tương lai cách mạng
+ Ngắn gọn, súc tích.

21

Dẫn chứng cho quan điểm sáng tác HCM:
Thơ văn Hồ Chí Minh là một ví dụ tiêu biểu:
Nay ở trong thơ nên có thép
Nhà thơ cũng phải biết xung phong
(Nhật kí trong tù)
Hay: “Văn hóa nghệ thuật cũng là một mặt trận. Anh chị em là
chiến sĩ trên mặt trận ấy”

22

3. Phong cách nghệ thuật:
- Hồ Chí Minh là một cây bút đa dạng và thống nhất
- Nguyên nhân:
Do viết về nhiều vấn đề, nhiều đối tượng, khác nhau với nhiều
mục đích, nhiều thể loại khác nhau nên mỗi tác phẩm của
Người lại có nét riêng về cấu trúc, ngôn ngữ, giọng điệu...
nhưng vẫn luôn hướng về 1 nhiệm vụ phục vụ cách mạng

23

3. Phong cách nghệ thuật:
- Biểu hiện:
+ Văn chính luận: giàu sức thuyết phục, lập luận logic, tư duy khoa
học, giọng điệu linh hoạt (khi tố cáo tội ác giọng đanh thép, khi kêu gọi
thống thiết, hùng hồn, khi thể hiện quyết tâm giọng rắn rỏi, cương
quyết...)
+ Truyện kí: viết bằng tiếng Pháp hình thức hiện đại, hài hước, ngôn
ngữ đối thoại, giàu sức châm biếm, mỉa mai; viết bằng tiếng Việt, chủ
yếu cho người Việt đọc Người lại dùng cách kể giản dị, hóm hỉnh, ngắn
gọn đưa bài học thông điệp trực tiếp.

24

3. Phong cách nghệ thuật:
+ Thơ: chia 2 bộ phận thơ tuyên truyền kêu gọi và thơ trữ tình.
Khi kêu gọi thơ Người có nội dung rõ ràng, ngôn ngữ dễ hiểu,
phù hợp với đại chúng; khi trữ tình (thường viết bằng chữ
Hán) thơ Người đậm màu sắc cổ điển ở cấu tứ, ở nhãn tự, tình
yêu thiên nhiên và phong thái của NVTT.

25

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3
Tìm hiểu phong
cách nghệ thuật của
Hồ Chí Minh
 
 
 

Trả lời

Sưu tầm thơ, truyện Hồ Chí Minh để
lấy dẫn chứng
 
 

26

- Ghi nhớ 1 số nét chính về tiểu sử cuộc đời của Lãnh tụ Hồ
Chí Minh
- Vẽ sơ đồ tư duy về Sự nghiệp văn học của HCM

27

III. Tổng kết
- Hồ Chí Minh là lãnh tụ vĩ đại của dân tộc; người chiến sĩ
cộng sản yêu nước, trung kiên, lạc quan...
- Quan điểm sáng tác: coi văn chương là vũ khí của cách
mạng, đề cao tính dân tộc...
- Thành tựu: chia làm 3 bộ phận, ở thể loại nào cũng độc đáo,
phong phú
- Phong cách: đa dạng và thống nhất

28

Viết đoạn văn (khoảng 150 chữ) nêu những thu hoạch bổ ích nhất
của bạn khi đọc văn bản Tác gia Hồ Chí Minh?

Đoạn văn tham khảo:
Qua việc đọc văn bản "Tác gia Hồ Chí Minh", tôi đã được chứng kiến sự đa
dạng và phong phú trong phong cách nghệ thuật của Người. Những tác phẩm của
Bác không chỉ đơn thuần là các bản kêu gọi đấu tranh cho độc lập tự do mà còn là
một hành trình sâu sắc vào thế giới văn học phong phú, với sự đa dạng từ văn chính
luận tới thơ ca. Sự kết hợp giữa nghệ thuật và chính trị trong sáng tác của Hồ Chí
Minh không chỉ mang lại nguồn cảm hứng mà còn mở ra một hướng đi mới cho văn
học cách mạng. Bản chất của các tác phẩm là một lời kêu gọi yêu quê hương và tự
hào dân tộc, đồng thời truyền đạt những bài học về tinh thần kiên cường, lạc quan và
tình yêu thương con người. Những giá trị này không chỉ là nguồn động viên cho thế
hệ tiếp theo mà còn là những hành trang quý báu để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Từng dòng văn của Hồ Chí Minh là một bài học về lòng yêu nước và trách nhiệm với
dân tộc, là điều quý báu nhất mà tôi đã học được từ văn bản này.

29

Bước: GV giao nhiệm vụ về nhà:

GV nêu yêu cầu: cuộc đời và sự nghiệp của Hồ Chí Minh không chỉ là
niềm tự hào của dân tộc ta mà còn là minh chứng cho tinh thần quốc tế
vô sản với nhân loại. Cho đến hôm nay, Hồ Chí Minh vẫn đời đời sống
mãi trong sự nghiệp của chúng ta. Nhằm đưa hình ảnh của Người bất tử
trên toàn nhân loại, gần hơn với công quốc tế, em hãy xây dựng chiến
lược quảng bá tấm gương đạo đức, tư tưởng, phong cách Hồ Chí Minh.

30

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
HS trao đổi thảo luận theo nhóm học tập, lên ý tưởng dự án
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
Các nhóm tình bày ý tưởng dự án vào tiết học sau
Bước 4: Đánh giá, kết luận:
GV nhận xét, đánh giá

31

Đọc và chuẩn bị bài tiếp theo:
Văn bản 2: Tuyên ngôn độc lập