Kể tên một số vật thể xung quanh ta
Đều được tạo nên
từ chất
Mỗi chất đều được
cấu tạo nên từ những
hạt vô cùng bé.
Những hạt đó là gì?

VIDEO BÀI 2: NGUYÊN TỬ

LINK: https://www.youtube.com/@baigiangkhoahoctunhien

Chương I

NGUYÊN TỬ.

SƠ LƯỢC VỀ BẢNG TUẦN HOÀN
CÁC NGUYÊN TỐ HOÁ HỌC

Bài 2

NGUYÊN TỬ

NỘI DUNG

01
02

Quan niệm ban
đầu về nguyên tử
Cấu tạo
nguyên tử

03

Mô hình nguyên tử
của Rơ-dơ-pho-Bo

04

Khối lượng
nguyên tử

I. Quan niệm ban đầu về nguyên tử

Nguyên tử là
những hạt vô cùng
nhỏ, không thể
phân chia nhỏ hơn
được nữa, tạo nên
các vật
Democritus

Các chất tác dụng với
với nhau theo các
lượng xác định, có
các đơn vị tối thiểu
(nguyên tử) để chúng
kết hợp vừa đủ với
nhau
J. Dalton (1766 – 1844)

NGUYÊN TỬ
Bài 2
1. Quan niệm ban đầu về nguyên tử

- Theo Democritus: Nguyên tử là những hạt
rất nhỏ cấu tạo nên chất, không thể phân chia
được nữa.
- Theo Dalton: Các đơn vị chất tối thiểu
(nguyên tử) kết hợp vừa đủ với nhau theo các
lượng xác định trong phản ứng hoá học.

II. Mô hình nguyên tử của Rơ-dơ-pho - Bo

E. Rutherford (1871 – 1937)

Hãy cho biết các thành
phần cấu tạo nên nguyên tử.

II. Mô hình nguyên tử của Rơ-dơ-pho - Bo

* Mô hình nguyên tử của Rơ-dơ-pho
- Nguyên tử có cấu tạo rỗng.
- Cấu tạo nguyên tử:
+ Hạt nhân ở tâm mang điện tích dương;
+ Electron ở lớp vỏ mang điện tích âm;
+ Electron chuyển động xung quanh hạt nhân
như các hành tinh quay quanh Mặt Trời.

Lớp electron Hạt nhân
N. Bohr (1885 – 1962)

Electron

Các electron chuyển
động xung quanh hạt
nhân theo từng lớp
khác nhau
Lớp electron trong
cùng chứa tối đa 2
electron
Các lớp khác chứa
tối đa 8 electron hoặc
nhiều hơn

2. Mô hình nguyên tử của Rơ-dơ-pho - Bo

• Mô hình nguyên tử của Bo:
Các electron chuyển động xung quanh hạt
nhân theo từng lớp khác nhau:
+ Lớp trong cùng có 2 electron, bị hạt nhân
hút mạnh nhất.
+ Các lớp khác chứa tối đa 8 electron hoặc
nhiều hơn, bị hạt nhân hút yếu hơn.

Mô tả cấu tạo nguyên tử hydrogen và
nguyên tử carbon

Nguyên tử hydrogen

Nguyên tử carbon

Nguyên tử hydrogen
gồm hạt nhân ở tâm
nguyên tử và một
electron ở lớp electron
thứ nhất của nguyên tử
Nguyên tử hydrogen

Nguyên tử carbon có
hạt nhân ở tâm
nguyên tử và hai lớp
electron: lớp electron
thứ nhất có 2 electron
và lớp electron thứ hai
có 4 electron

Nguyên tử carbon

Làm mô hình nguyên tử carbon theo Bo

Gắn viên bi
đỏ vào bìa
carton làm
hạt nhân
nguyên tử

Cắt giấy màu
vàng thành 2
đường tròn có
bán kính khác
nhau và độ dày
khoảng 1cm

Dán các đường
tròn lên bìa
carton sao cho
tâm của 2
đường tròn là
viên bi đỏ

Gắn các viên
bi màu xanh
lên 2 đường
tròn màu vàng
như hình

Các lớp electron

Các đường tròn bằng
giấy màu vàng biểu
diễn gì?
Số electron có trong
lớp thứ nhất, thứ hai
của nguyên tử và lớp
electron nào đã chứa
tối đa electron?

Một số mô hình nguyên tử carbon

III.Cấu tạo nguyên tử

Kích thước của nguyên tử
10,000,000,000Angtroms = 1 meter

Nguyên tử có kích thước vô cùng nhỏ,
chỉ khoảng một phần mười tỉ mét.
Kích thước của hạt nhân bằng khoảng
một phần mười ngàn kích thước của
nguyên tử

Hoạt động cặp đôi
Qua sát hình 2.4 và cho biết
1. Hạt nhân nguyên tử được
cấu tạo gồm một hay nhiều
hạt? Các hạt đó thuộc cùng
một loại hay nhiều loại hạt?
2. Số đơn vị điện tích hạt nhân
của Helium bằng bao nhiêu?

Bàn 1, 3, 5…

+

+

+

Electron
Proton
Neutron

Mô hình nguyên tử Helium

Hoạt động cặp đôi
Quan sát hình 2.6 và cho biết
1. Thứ tự sắp xếp các electron
ở vỏ của nguyên tử chlorine.
2. Số electron trên từng lớp ở
vỏ nguyên tử chlorine

Bàn 2, 4, 6…

+17

Sơ đồ các lớp electron
của nguyên tử chlorine

1. Hạt nhân nguyên tử được
cấu tạo gồm nhiều hạt. Các hạt
đó thuộc 2 loại hạt là proton
và neutron
2. Số đơn vị điện tích hạt nhân
của Helium bằng 2

+

+

+

Electron
Proton
Neutron

Mô hình nguyên tử Helium

1. Các electron ở vỏ của
nguyên tử chlorine sắp xếp lần
lượt từ trong ra phía ngoài xa
hạt nhân hơn.
2. Số electrong trên từng lớp ở
vỏ nguyên tử chlorine là:
Lớp thứ nhất có 2 e, lớp thứ hai
xa có 8 e, lớp thứ ba ở có 7 e

+17

Sơ đồ các lớp electron
của nguyên tử chlorine

III. Cấu tạo nguyên tử
a. Hạt nhân nguyên tử
- Hạt nhân gồm 2 loại hạt là proton(p) mang điện
tích dương và neutron( n) không mang điện.
Vd: Hạt nhân nguyên tử Helium gồm 2p và 2n
- Mỗi hạt proton mang 1 đơn vị điện tích dương,
kí hiệu +1. Tổng số điện tích (kí hiệu Z) bằng tổng
số hạt proton.

III. Cấu tạo nguyên tử
b. Vỏ nguyên tử

- Vỏ nguyên tử được tạo nên bởi các electron (e)
. Mỗi e mang 1 đơn vị điện tích âm, kí hiệu -1.
- Các e sắp xếp thành từng lớp từ trong ra ngoài
cho đến hết. Lớp thứ 1 có tối đa 2e, lớp thứ hai
có tối đa 8e...
- Các e lớp ngoài cùng quyết định tính chất hóa
học của chất.

+6

+7

Mô hình nguyên
tử nitrogen

Mô hình nguyên
tử carbon
Nguyên tử
Carbon
Oxygen
Nitrogen

Số p trong
hạt nhân
?
?
?

Số e trong
vỏ nguyên
tử
?
?
?

Hoạt
động
nhóm

+8

Mô hình nguyên
tử oxygen
Số lớp e
?
?
?

Số e ở lớp
e ngoài
cùng
?
?
?

+6

+7

Mô hình nguyên
tử nitrogen

Mô hình nguyên
tử carbon
Nguyên tử
Carbon
Nitrogen
Oxygen

Số p trong
hạt nhân

6
7
8

Hoạt
động
nhóm

+8

Số e trong
vỏ nguyên
6tử

7
8

Mô hình nguyên
tử oxygen
Số lớp e

2
2
2

Số e ở lớp
e ngoài
cùng
4

5
6

+6

Mô hình nguyên
tử carbon

+7

Mô hình nguyên
tử nitrogen

+8

Mô hình nguyên
tử oxygen

1. So sánh số electron trên từng lớp electron tương
ứng trong các nguyên tử trên.

+6

Mô hình nguyên
tử carbon

+7

Mô hình nguyên
tử nitrogen

+8

Mô hình nguyên
tử oxygen

2. Số electron ở lớp electron lớp ngoài cùng của vỏ
mỗi nguyên tử trên đã được điền tối đa chưa? Cần
thêm bao nhiêu electron để lớp electron lớp ngoài
cùng của mỗi nguyên tử trên có số electron tối đa?

III. Cấu tạo nguyên tử

 Nguyên tử là hạt vô cùng nhỏ gồm hạt
nhân mang điện tích dương và vỏ mang điện
tích âm. Nguyên tử trung hòa về điện nên
tổng số p = tổng số e

IV.Khối lượng nguyên tử

Bằng tổng khối
lượng của các
hạt proton,
neutron,
electron

Có đơn vị là amu
(atomic mass unit),
có giá trị bằng một
phần mười hai khối
lượng nguyên tử
carbon

Nghiên cứu sách giáo khoa trả lời
Vì sao khối
lượng hạt nhân
nguyên tử có thể
coi là khối lượng
của nguyên tử

Hãy so sánh khối
lượng của nguyên
tử nhôm (13p,
14n) và nguyên tử
đồng (29p, 36n)

Vì sao khối
lượng hạt nhân
nguyên tử có thể
coi là khối lượng
của nguyên tử

Vì khối lượng mỗi hạt
proton hoặc neutron ở hạt
nhân lớn hơn khối lượng
mỗi hạt electron ở vỏ
nguyên tử hang nghìn lần

Hãy so sánh khối
lượng của nguyên
tử nhôm (13p,
14n) và nguyên tử
đồng (29p, 36n)

Mỗi proton có khối lượng
xấp xỉ bằng khối lượng
mỗi neutron và bằng
1amu. Do vậy, khối
lượng nguyên tử nhôm
(xấp xỉ bằng 27 amu),
nhỏ hơn khối lượng
nguyên tử đồng (xấp xỉ
bằng 65 amu)

IV. Khối lượng nguyên tử
Khối lượng nguyên tử = Khối lượng hạt nhân
= Tổng số p + tổng số n ( aum)

LUYỆN TẬP
Thảo luận theo nhóm hoàn thành
các bài tập trong phiếu học tập

1 Hoàn thành thông tin trong bảng sau
i
à
B
Nguyên tử Số proton Số neutron Số electron
Hydrogen
Carbon
Phosphorus

1

6

15

0
6
16

1

6

15

Điện tích
hạt nhân

+1
+6
+15

Bài 2
Nguyên tử nitrogen và
silicon có số electron lần
lượt là 7 và 14. Hãy cho
biết nguyên tử nitrogen và
silicon có bao nhiêu lớp
electron và có bao nhiêu
electron ở lớp ngoài cùng.

- Đối với nguyên tử nitrogen
có 7 e được sắp xếp vào 2
lớp.
+ Lớp thứ nhất có 2 electron.
+ Lớp thứ 2 có 5 electron.
⇒ Nguyên tử nitrogen có 5
electron ở lớp ngoài cùng.