CHÀO CÁC EM HỌC SINH!
Giáo viên: Trần Thị Hương

KHỞI ĐỘNG

Nghe bài hát và
chia sẻ cảm xúc
của em khi nghe
bài hát.

Gó
cc

hia

sẻ

Hát mãi
khúc quân hành

AI
Chủ đề của bài học là
điều bí ẩn. Để giải mã
được, cần dựa vào 4
dữ kiện. Hs nào đoán
được chủ đề sớm nhất
sẽ chiến thắng

NH

AN

H

HƠ

N

AI NHANH HƠN
1

2

3

4

1
4

Người lính/ Bộ đội

Bài học

2

3

Câu 1. Điền từ còn thiếu vào chỗ trống:
“……..là vị cha chung
Là sao Bắc Đẩu, là vầng Thái Dương”

Bác Hồ

Câu 2. Điền từ còn thiếu vào chỗ trống:
“Thanh niên quê tôi làm chiếc gậy hành quân
Đặt cho tên gọi là chiếc gậy ……….”

Trường Sơn

Câu 3. Đội nắng che mưa khéo tuyệt trần, Trường chinh
cùng nữ giải phóng quân, Cánh bèo vờn gió lưng chừng
núi, Quai chéo ôm hôn má trắng ngần - Là cái gì?

Mũ tai bèo

Câu 4. Ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam là

22/12

Tiết 14,15,16
VĂN BẢN 1. ĐỒNG GIAO MÙA XUÂN
Nguyễn Khoa Điềm

I. TRI THỨC ĐỌC HIỂU

Đặc điểm
Khái niệm

Cách ngắt nhịp
Cách gieo vần
Hình ảnh thơ

Ví dụ

Thơ bốn chữ

Thơ năm chữ

- Mỗi dòng trong bài thơ có
4 chữ.
- Số lượng dòng trong mỗi
bài không hạn chế, có thể
chia khổ hoặc không.

- Mỗi dòng trong bài thơ có 5
chữ.
- Số lượng dòng trong mỗi bài
không hạn chế, có thể chia khổ
hoặc không.

2/2 hoặc 1/3, 3/1.

3/2 hoặc 2/3,1/4 hoặc 4/1.

Vần lưng, vần chân, vần liền, vần cách...
Dung dị, gần gũi, gắn liền với các bài đồng dao, vè, dân ca

Ví dụ :Thơ bốn chữ
Mây lưng chừng hàng
Về ngang lưng núi
Ngàn cây nghiêm trang
Mơ màng theo bụi
- Thơ 4 chữ
- Chủ yếu ngắt nhịp 2/2 (câu 1
ngắt nhịp 1/3)
- Gieo vần hỗn hợp: vần chân,
vần lưng, vần cách

Ví dụ
Mỗi năm hoa đào nở
Lại thấy ông đồ già
Bày mực tàu, giấy đỏ
Bên phố đông người qua.
(Vũ Đình Liên)

- Thơ 5 chữ
- Ngắt nhịp 2/3, 3/2
- Gieo vần hỗn hợp: vần chân, vần lưng, vần cách

I. ĐỌC, TÌM HIỂU CHUNG

1. Đọc

Đọc thầm, đọc to, đọc
diễn cảm, ngắt nghỉ
đúng nhịp

ĐỒNG DAO MÙA XUÂN
Có một người lính
Đi vào núi xanh
Những năm máu lửa.
Một ngày hoà bình
Anh không về nữa.
Có một người lính
Chưa một lần yêu
Cà phê chưa uống
Còn mê thả diều

Một lần bom nổ
Khói đen rừng chiều
Anh thành ngọn lửa
Bạn bè mang theo

Anh ngồi lặng lẽ
Dưới cội mai vàng
Dài bao thương nhớ
Mùa xuân nhân gian

Mười, hai mươi năm
Anh không về nữa
Anh vẫn một mình
Trường Sơn núi cũ

Anh ngồi rực rỡ
Màu hoa đại ngàn
Mắt như suối biếc
Vai đầy núi non...

Ba lô con cóc
Tấm áo màu xanh
Làn da sốt rét
Cái cười hiền lành

Tuổi xuân đang độ
Ngày xuân ngọt lành
Theo chân người lính
Về từ núi xanh...

2. Tìm hiểu chung
Trình bày vài thông
tin về tác giả, tác
phẩm?

a. Tác giả
- Nguyễn Khoa
(15/04/1943), quê
Thiên – Huế;

Điềm
Thừa

- Thơ của ông thể hiện tình
yêu quê hương đất nước tha
thiết với nhiều suy tư sâu
sắc.

Một số tác phẩm tiêu biểu

01

02

03

1990

1986

1974

1973
Đất ngoại
ô
(Thơ)

04

Mặt đường
khát vọng
(trường
ca)

Ngôi nhà
có ngọn
lửa ấm
(thơ)

Thơ
Nguyễn
Khoa
Điềm
(thơ)

b. Tác phẩm
Xuất xứ

Viết năm 1994
Trích Thơ Nguyễn Khoa
Điềm, Tuyển tập 40 năm do
tác giả chọn

Thể thơ

Thơ bốn chữ

PTBĐ

Biểu cảm

Bố cục

1

(Khổ 1)
Giới thiệu
hình ảnh và
xuất thân
người lính

2

3

(Khổ 2)

(Các khổ còn lại)

Thông báo
về việc đất
nước
hòa
bình nhưng
người
lính
không
về
nữa

Tái
hiện
lại
những khoảnh
khắc, khía cạnh
trong tâm hồn
người lính nơi
chiến trận.

III. ĐỌC CHI TIẾT
VĂN BẢN

1. Đặc điểm hình
thức của bài thơ

1. Đặc điểm hình thức của bài thơ
Đặc điểm
khổ thơ

Đặc điểm
về số tiếng

ĐỒNG DAO MÙA XUÂN
Có một người lính
Đi vào núi xanh
Những năm máu lửa.
Một ngày hoà bình
Anh không về nữa.
Có một người lính
Chưa một lần yêu
Cà phê chưa uống
Còn mê thả diều

Một lần bom nổ
Khói đen rừng chiều
Anh thành ngọn lửa
Bạn bè mang theo

Anh ngồi lặng lẽ
Dưới cội mai vàng
Dài bao thương nhớ
Mùa xuân nhân gian

Mười, hai mươi năm
Anh không về nữa
Anh vẫn một mình
Trường Sơn núi cũ

Anh ngồi rực rỡ
Màu hoa đại ngàn
Mắt như suối biếc
Vai đầy núi non...

Ba lô con cóc
Tấm áo màu xanh
Làn da sốt rét
Cái cười hiền lành

Tuổi xuân đang độ
Ngày xuân ngọt lành
Theo chân người lính
Về từ núi xanh...

a. Đặc điểm khổ thơ

Nhận xét về cách
chia khổ của bài
thơ?

Đặc điểm

Biểu hiện

Tác dụng

9 khổ (7 khổ
có 4 dòng; 1
Cách chia khổ
khổ có 2 dòng;
thơ
1 khổ có 3
dòng)

- Khổ 1 (3 dòng): kể lại sự kiện người lính lên đường
ra chiến trận  tạo sự lửng lơ, gợi tâm trạng chờ đợi
được đọc tiếp câu chuyện…
- Khổ 2 (2 dòng): kể lại sự hi sinh của người lính 
Thể hiện niềm tiếc thương sâu sắc.

Số tiếng trong
mỗi dòng

4 tiếng

Ngắn gọn, như một nét chạm khắc dứt khoát hình
tượng người lính trẻ đã anh dũng hi sinh vì Tổ quốc.

Cách gieo vần

vần chân

Tạo nhạc điệu cho bài thơ
- Nhịp 2/2: Tạo giọng điệu đồng dao tự nhiên, gần
chủ yếu là
gũi.
nhịp chẵn 2/2
Cách ngắt nhịp
- Nhịp 1/3: Sự thay đổi nhịp còn góp phần thể hiện
kết hợp với
tâm trạng, nỗi niềm của tác giả trước sự mất mát, gợi
1/3
cảm xúc tiếc thương, bùi ngùi

Số khổ thơ
Bài thơ chia thành 9 khổ

Hầu hết các khổ có 4 dòng.

Bài thơ
Tuy nhiên có 2 khổ có sự
khác biệt so với các khổ
còn lại

Có một người lính
Đi vào núi xanh
Những năm máu lửa.

Một ngày hoà bình
Anh không về nữa.

Khổ 1 có 3 dòng: kể lại sự kiện người
lính lên đường ra chiến trường tạo nên
sự lửng lơ, khiến người đọc có tâm
trạng chờ đợi được đọc tiếp câu
chuyện về anh
Khổ 2 có 2 dòng: kể về sự ra đi của
…
người lính, diễn tả sự hi sinh bất ngờ,
đột ngột giữa lúc tuổi xanh, thể hiện tâm
trạng đau thương của nhà thơ

Số tiếng, cách gieo vần, ngắt nhịp
 
Số tiếng
trong mỗi
dòng
Cách gieo
vần
Ngắt nhịp

Đặc điểm

Tác dụng

 

 

 

 

 

 

 

Đặc điểm
Số tiếng
của mỗi
dòng
Cách gieo
vần
Ngắt nhịp

4 tiếng một dòng

Tác dụng
Gợi ra sự dứt khoát, sắc nét,
góp phần tạc vào kí ức độc giả
hình tượng người lính đã hi
sinh ở độ tuổi rất trẻ

Chủ yếu là vần  
chân: lính- bình;
Tạo nhạc điệu cho bài thơ
lửa- nữa…
Chủ yếu là nhịp
2/2 kết hợp 1/3

- Nhịp 2/2 gợi giọng điệu đồng
dao
- Nhịp 1/3 gợi sự mất mát, cảm
xúc tiếc thương, bùi ngùi

Đặc điểm

Biểu hiện

Tác dụng

9 khổ (7 khổ
có 4 dòng; 1
Cách chia khổ
khổ có 2 dòng;
thơ
1 khổ có 3
dòng)

- Khổ 1 (3 dòng): kể lại sự kiện người lính lên đường
ra chiến trận  tạo sự lửng lơ, gợi tâm trạng chờ đợi
được đọc tiếp câu chuyện…
- Khổ 2 (2 dòng): kể lại sự hi sinh của người lính 
Thể hiện niềm tiếc thương sâu sắc.

Số tiếng trong
mỗi dòng

4 tiếng

Ngắn gọn, như một nét chạm khắc dứt khoát hình
tượng người lính trẻ đã anh dũng hi sinh vì Tổ quốc.

Cách gieo vần

vần chân

Tạo nhạc điệu cho bài thơ
- Nhịp 2/2: Tạo giọng điệu đồng dao tự nhiên, gần
chủ yếu là
gũi.
nhịp chẵn 2/2
Cách ngắt nhịp
- Nhịp 1/3: Sự thay đổi nhịp còn góp phần thể hiện
kết hợp với
tâm trạng, nỗi niềm của tác giả trước sự mất mát, gợi
1/3
cảm xúc tiếc thương, bùi ngùi

2. Nội dung
Câu chuyện về cuộc đời
người lính
Hình ảnh người lính

Bài thơ
Tình cảm dành cho
người lính đã hi sinh

a. Câu chuyện về cuộc đời người lính
Trong một trận đánh, anh đã
Có một người lính tuổi
anh dũng hi sinh, vĩnh viễn
đời còn rất trẻ
nằm lại dưới cánh rừng đại
ngàn.

Theo tiếng gọi của Tổ
quốc, anh lên đường ra
mặt trận

Người lính ấy còn mê thả
diều như vừa qua tuổi niên
thiếu

Là
da n
số
ré t
t

Vai
đầy
núi
non

Ba lô
con
cóc

Tấm
áo
màu
xanh

Ng
ồi l
lẽ
ặng
cột dướ
vàn ma i
i
g

c
i rự
Ngồ màu
rỡ,
ại
đ
M
ắ
t
hoa
n
h
ư
n
ngà
s
u
ối
biếc

b. Hình ảnh người lính

Cái
cười
hiền
lành

=>
Trẻ,
dũng cảm,
kiên cường,
yêu
nước
giản
dị,
khiêm
nhường

c. Tình cảm dành cho người lính
- Anh không về nữa/ Anh thành
ngọn lửa/ Bạn bè mang theo
 Đồng đội luôn nhớ đến anh, sự hi
sinh của người lính trở thành động
lực cổ vũ cho đồng đội

- Dài bao thương nhớ/Mùa xuân
nhân gian
 Nhân dân tưởng nhớ, thương nhớ
khôn nguôi, nhớ “những mùa xuân
tươi đẹp” của người lính.

=> Sự thương xót, tự hào, cảm phục, biết ơn những người lính đã
hi sinh tuổi xanh, hi sinh cuộc đời cho độc lập dân tộc

3. Ý nghĩa nhan đề
Đồng dao: là thơ ca
dân gian truyền
miệng cho trẻ em,
thường có tính hồn
nhiên

Mùa xuân: mùa khởi
đầu, tươi đẹp nhất trong
năm; là tuổi trẻ. Lứa
tuổi đẹp nhất trong cuộc
đời mỗi người

3. Ý nghĩa nhan đề

=> khúc đồng giao về mùa xuân của
người lính, về sự bất tử của hình ảnh
người lính trẻ

LUYỆN TẬP

Theo chân người
lính

TRẠM XE BUÝT

PLAY

Nghệ An

Hà Tĩnh

Quảng Bình
Huế

Quảng Trị
Đà Nẵng
Quảng Nam
Gia Lai

Nghệ An

Bài thơ đồng dao mùa xuân viết theo thể
thơ gì?

Bốn chữ

Quay lại

RIGHT/ĐÚNG

WRONG/SAI

Hà Tĩnh

Ai là tác giả của
“Đồng dao mùa xuân”?

Nguyễn Khoa Điềm

Quay lại

RIGHT/ĐÚNG

WRONG/SAI

Quảng
Bình

Bài thơ chủ yếu ngắt nhịp mấy?

2/2

Quay lại

RIGHT/ĐÚNG

WRONG/SAI

Quảng Trị

Điền từ còn thiếu vào khổ thơ:
“Một lần bom nổ
Khói đen rừng chiều
Anh thành…
Bạn bè mang theo”

Ngọn lửa

Quay lại

RIGHT/ĐÚNG

WRONG/SAI