CHÀO MỪNG
CÁC EM ĐẾN VỚI
BÀI HỌC

LỊCH SỬ 10
Chủ đề 2: Vai trò của Sử học.

CHỦ ĐỀ 2: VAI TRÒ CỦA SỬ HỌC

BÀI 3: VAI TRÒ CỦA SỬ HỌC
(2 tiết)

MỤC TIÊU BÀI HỌC
Sau bài học này, em sẽ:
- Nêu được mối quan hệ giữa Sử học với công tác bảo tồn
và phát huy giá trị di sản văn hóa, di sản thiên nhiên.
- Có ý thức vận động mọi người cùng tham gia bảo vệ di
sản.
- Giải thích được vai trò của lịch sử và văn hóa đối với sự
phát triển du lịch.
- Nêu được tác động của du lịch với công tác bảo tồn
di tích lịch sử, văn hóa.

TIẾN TRÌNH BÀI HỌC
1

1. Khởi động

2

3

4

5

2. Sử học với
công tác bảo tồn
và phát huy giá
trị di sản

3. Sử học với
sự phát triển
du lịch

4. Luyện tập

5. Vận dụng

A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
Nhiệm vụ 1: Thảo luận theo cặp
Thời gian: 4 phút
Đọc quan điểm sau và trả lời câu hỏi.

QUAN ĐIỂM CỦA UNESCO
Di sản văn hóa, di sản thiên nhiên là những tài
sản vô giá và không thể thay thế, không chỉ của
một dân tộc mà còn là của nhân loại... Bất kì di
sản nào trong số đó biến mất, do xuống cấp hoặc
bị hủy hoại, cũng sẽ làm nghèo đi kho tàng di sản
của tất cả các dân tộc trên thế giới

Câu hỏi: Em hiểu như thế nào về nội dung trên?

THẢO LUẬN CẶP ĐÔI
Yêu cầu:
- Mỗi cặp trao đổi và ghi nhanh 2 - 3 ý chính.
- Gợi ý suy nghĩ: di sản văn hóa là gì? di sản
thiên nhiên là gì? Vì sao di sản bị mất đi sẽ
làm nghèo kho tàng chung của nhân loại?

4 phút

GỢI Ý TRẢ LỜI KHỞI ĐỘNG
- Di sản văn hóa là những giá trị văn hóa, kiến trúc, tín ngưỡng,
truyền thống, nghệ thuật do con người sáng tạo qua thời gian.
- Di sản thiên nhiên là các khu vực tự nhiên, cảnh quan, loài
động vật, thực vật có giá trị sinh học, sinh thái.
- Nếu di sản bị mất đi, bản sắc văn hóa dân tộc bị
tổn hại và kho tàng di sản nhân loại bị nghèo đi.
- Bảo vệ di sản là trách nhiệm của mỗi dân tộc
và của toàn thế giới.

Nhiệm vụ 2:

Xem video AI và trả lời câu hỏ

Thời gian: 3 phút
- GV chiếu video AI được thiết kế
phục vụ bài học.
- HS quan sát, lắng nghe và trả lời
câu hỏi xuất hiện trong video.
NLS: Học sinh tương tác với video AI
để khởi động bài học.

DẪN VÀO BÀI
Từ quan điểm vừa phân tích, theo em:
- Sử học có vai trò như thế nào trong việc
bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa,
di sản thiên nhiên?
- Sử học có đóng góp như thế nào
trong sự phát triển của một số
ngành nghề hiện đại?

Chúng ta cùng tìm hiểu: Bài 3 - Vai trò của Sử học.

B. HOẠT ĐỘNG
HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Khám phá kiến thức mới

Hoạt động 1: Sử học với công tác
bảo tồn và phát huy giá trị
di sản văn hóa, di sản thiên nhiên.

Hoạt động 1 - Nhiệm vụ 1
Mối quan hệ giữa Sử học với
công tác bảo tồn và phát huy giá trị
di sản văn hóa, di sản thiên nhiên

Hình thức:
thảo luận
nhóm

Thời gian:

7 phút

NHIỆM VỤ NHÓM
Đọc thông tin mục 1a SGK tr.16-17 và trả lời:
Hãy nêu mối quan hệ giữa Sử học với
công tác bảo tồn và phát huy giá trị di
sản văn hóa, di sản thiên nhiên.
Gợi ý khai thác:
- Yêu cầu đặt ra đối với bảo tồn di sản là gì?
- Vì sao cần dựa vào nghiên cứu của Sử học?

TỪ KHÓA CẦN CHÚ Ý
Trong công tác bảo tồn di sản cần bảo đảm:
- “Tính nguyên trạng”.
- “Yếu tố gốc cấu thành di tích”.
- “Tính xác thực”.
- “Tính toàn vẹn”.
- “Giá trị nổi bật”.
Câu hỏi suy nghĩ: Những yêu cầu này liên quan
đến Sử học như thế nào?

QUAN SÁT HÌNH 1, 2, 3

Câu hỏi cặp đôi:
Theo em, các di sản
được giới thiệu trong
Hình 1, 2, 3 sẽ ra sao
nếu quá trình bảo tồn và
phát huy giá trị không
dựa vào những cơ sở
nghiên cứu của Sử học?

KẾT QUẢ THẢO LUẬN
Nếu bảo tồn, phát huy giá trị di sản không dựa trên
cơ sở nghiên cứu của Sử học:
- Giá trị của di sản có nguy cơ bị xâm phạm.
- Di sản có thể bị biến dạng, mất yếu tố gốc.
- Việc tu bổ, tôn tạo có thể sai lệch, làm giảm giá
trị lịch sử - văn hóa.
- Nghiêm trọng hơn, di sản có thể bị hủy hoại,
làm nghèo kho tàng di sản dân tộc và nhân loại.

CHỐT KIẾN THỨC 1
Mối quan hệ giữa công tác bảo tồn, phát huy giá trị
di sản với Sử học:
Việc sử dụng phương pháp nghiên cứu của Sử học
với tư cách là khoa học liên ngành có vai trò quan
trọng trong việc khẳng định giá trị của di sản.
Kết quả nghiên cứu của Sử học là cơ sở khoa học
vững chắc cho công tác bảo tồn, phát huy giá trị
di sản.

CHỐT KIẾN THỨC 2
Sử học giúp công tác bảo tồn di sản:
Đảm bảo tính nguyên trạng.
Giữ được “yếu tố gốc cấu thành di tích”.
Đảm bảo “tính xác thực”, “tính toàn vẹn”, “giá trị nổi bật”.
Giúp việc tu bổ, tôn tạo đạt tính toàn diện và hiệu quả.

HOẠT ĐỘNG SỐ: TÌM VÍ DỤ THỰC TIỄN BẰNG AI
Hình thức: cặp đôi
Công cụ: ChatGPT/Gemini
Câu lệnh gợi ý:

“Hãy lấy 2 ví dụ thực tế ở Việt Nam
về việc tu bổ di tích sai cách
do thiếu kiến thức Sử học”.
Yêu cầu: Ghi lại 2 ví dụ và chia sẻ nhanh với lớp.
NLS: Tinh chỉnh câu lệnh cho Chatbot
AI để tìm ví dụ thực tiễn.

GỢI Ý KẾT QUẢ TỪ AI: CHÙA TRĂM GIAN

Vấn đề:
Năm 2012, chùa
bị tu bổ tự phát,
nhiều hạng mục
cổ bị tháo dỡ và
thay bằng vật liệu
mới như bê tông,
gạch hiện đại.

Sai lầm:
Không giữ
nguyên cấu trúc
và vật liệu truyền
thống, làm mất
yếu tố “gốc” của
di tích.

Hệ quả:
Làm giảm giá trị
lịch sử và kiến
trúc, gây phản
ứng mạnh từ
giới chuyên môn
và dư luận.

GỢI Ý KẾT QUẢ TỪ AI: ĐÌNH LƯƠNG XÁ
- Vấn đề: Khoảng năm 2018, đình bị
phá bỏ gần như toàn bộ để xây mới
bằng bê tông giả gỗ.
- Sai lầm: Xóa bỏ gần như hoàn toàn
kiến trúc cổ hàng trăm năm, thay
bằng bản sao hiện đại.
- Hệ quả: Di tích gần như mất giá trị
lịch sử vì phần còn lại không còn là
“chứng tích” của quá khứ.
Bài học:
Bảo tồn di tích phải dựa trên cơ sở Sử học.

VIDEO TƯ LIỆU 1
Nhiệm vụ khi xem:

- Ghi lại 2 ý thể hiện mối quan hệ
giữa bảo tồn và phát huy di sản.
- Nêu 1 điều em cho là cần tránh
khi bảo tồn di sản.

VIDEO TƯ LIỆU 2

Nhiệm vụ khi xem:
- Di sản được UNESCO vinh danh
cần được bảo vệ như thế nào?
- Vì sao bảo tồn phải gắn với phát huy
giá trị?

Hoạt động 1 - Nhiệm vụ 2
Vai trò của công tác bảo tồn và phát huy
giá trị di sản văn hóa, di sản thiên nhiên
Hình thức: cá nhân, cặp đôi
Thời gian: 8 phút

NHIỆM VỤ CÁ NHÂN
Đọc thông tin mục 1b, quan
sát Hình 4, 5 SGK tr.18 và
trả lời:

Nêu vai trò của công
tác bảo tồn, phát huy
giá trị di sản văn hóa,
di sản thiên nhiên.

CHỐT KIẾN THỨC: VAI TRÒ ĐỐI VỚI DI SẢN VĂN HÓA
GHI NHỚ

Công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa:
- Góp phần hạn chế, khắc phục tác
động tiêu cực của điều kiện tự
nhiên và con người.
- Giúp các di sản phi vật thể tránh
nguy cơ mai một.
- Tái tạo, giữ gìn và lưu truyền di
sản từ thế hệ này sang thế hệ
khác.

CHỐT KIẾN THỨC:
VAI TRÒ ĐỐI VỚI DI SẢN THIÊN NHIÊN
Đối với di sản thiên nhiên, công tác bảo tồn và
phát huy giá trị di sản:
• Góp phần phát triển đa dạng sinh học.

• Làm tăng giá trị khoa học của di sản.

• Góp phần phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Di sản thiên nhiên

CÂU HỎI MỞ RỘNG
Thảo luận cặp đôi:
- Địa phương em đang sinh sống
và học tập có di sản văn hóa, di
sản thiên nhiên nào?

- Theo em, có thể và nên làm gì
để bảo tồn và phát huy tốt hơn
giá trị của di sản đó?

GỢI Ý THẢO LUẬN MỞ RỘNG
Khi giới thiệu di sản địa phương, có thể trình bày:
- Tên di sản/di tích.
- Địa điểm.
- Loại hình: văn hóa, thiên nhiên, lịch sử, kiến trúc, lễ hội,...
- Giá trị nổi bật.
- Việc bản thân/nhà trường/địa phương đã làm để
bảo vệ và phát huy giá trị di sản.

TRẢ LỜI CÂU HỎI MỞ RỘNG
Ví dụ: Văn Miếu - Quốc Tử Giám
Những việc góp phần bảo vệ và phát huy giá trị:
● Bảo dưỡng, tu sửa định kì để duy trì và khôi phục
công trình kiến trúc, bảo tồn bảo vật, hiện vật.
● Phục hồi, tái tạo công trình hỏng hóc do thời gian
hoặc thiên tai.
● Tổ chức hoạt động giáo dục văn hóa, lịch sử.
● Đảm bảo hoạt động du lịch không gây ảnh hưởng
tiêu cực đến khuôn viên và môi trường.

VIDEO TƯ LIỆU 3
Bảo tồn di tích cần nhanh và đúng cách

Nhiệm vụ khi xem:
• Chỉ ra yêu cầu “nhanh” và “đúng
cách” trong bảo tồn di tích.
• Vì sao không thể tùy tiện sửa chữa
di tích?

TƯ LIỆU BỔ SUNG
Trình diễn ánh sáng ở Tour đêm
Văn Miếu - Quốc Tử Giám

Quan sát hình ảnh và suy
nghĩ:
Phát huy giá trị di sản có thể thực
hiện bằng những hình thức hiện
đại nào?

Hoạt động 2:

Sử học với sự
phát triển du lịch
Khám phá vai trò của lịch sử văn hóa trong phát triển du lịch

Hoạt động 2 - Nhiệm vụ 1

Vai trò của lịch sử và văn hóa
đối với sự phát triển du lịch
Hình thức: nhóm 4
Thời gian: 8 phút

NHIỆM VỤ NHÓM
Đọc thông tin mục 2a, Tư liệu 1, 2, 3,
kết hợp quan sát Hình 6 SGK tr.19 và
hoàn thành Phiếu học tập số 1.
Yêu cầu: So sánh điểm giống nhau
giữa các tư liệu lịch sử.

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
So sánh điểm giống nhau giữa các tư liệu lịch sử.

Tư liệu

Điểm giống nhau

Tư liệu 1

...

Tư liệu 2

...

Tư liệu 3

...

HOẠT ĐỘNG SỐ:

PHIẾU HỌC TẬP TRỰC TUYẾN
Công cụ: Padlet / Google Docs / Jamboard

Yêu cầu:
- Các nhóm lập bảng so sánh trực
tuyến.
- Cùng gõ trực tiếp kết quả thảo
luận vào Phiếu học tập số 1.
- Đại diện nhóm chia sẻ màn hình
hoặc đọc kết quả trước lớp.

ĐÁP ÁN PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Điểm giống nhau: Các tư liệu đều chứng tỏ vai trò của
lịch sử - văn hóa đối với sự phát triển du lịch trên thế giới
và ở Việt Nam.
Tư liệu 1:
Tài nguyên du lịch
Việt Nam chính là
các giá trị lịch sử văn hóa của quá
khứ để lại.

Tư liệu 2:
Lịch sử - văn hóa có
vai trò quan trọng
trong phát triển du
lịch ở châu Âu.

Tư liệu 3:
Di tích lịch sử - văn
hóa có sức hút lớn
đối với khách du
lịch đến Hà Nội.

LỊCH SỬ - VĂN HÓA LÀ TÀI NGUYÊN DU LỊCH
CHỐT KIẾN THỨC:
Các di sản lịch sử - văn hóa của quá khứ
để lại trở thành nguồn tài nguyên quý báu
để ngành du lịch phát triển, gồm:

- Di tích lịch sử - văn hóa, di tích
cách mạng,
khảo cổ, kiến trúc.
- Giá trị văn hóa truyền thống.
- Lễ hội, văn nghệ dân gian và các
giá trị văn hóa khác.
- Công trình lao động sáng tạo của
con người trong quá khứ.

Di sản → Du lịch bền vững

VÍ DỤ 1: HỘI AN, QUẢNG NAM
Hội An là điểm du lịch nổi tiếng,
nơi du khách tìm thấy di tích
lịch sử và văn hóa phong phú.
Các cổng phố, nhà cổ, chùa cổ,
lễ hội truyền thống như lễ hội
hoa đăng góp phần tạo nên
sức hút của Hội An.

VÍ DỤ 2: SA PA, LÀO CAI
Sa Pa không chỉ nổi tiếng với cảnh
đẹp thiên nhiên hùng vĩ mà còn có
văn hóa của các dân tộc thiểu số
như người H'Mông, Dao, Giáy.
Du khách có thể trải nghiệm chợ
phiên, lễ hội, homestay và đời sống
văn hóa truyền thống.

VÍ DỤ 3: HÀ NỘI
Hà Nội là thủ đô lâu đời, kết hợp
giữa lịch sử và văn hóa hiện đại.
Các điểm đến như Văn Miếu Quốc Tử Giám, Hoàng thành
Thăng Long, Hồ Gươm, phố cổ
Hà Nội thu hút nhiều du khách.

Hoạt động 2 - Nhiệm vụ 2
Tìm hiểu tác động của ngành du lịch
đối với công tác bảo tồn di tích lịch sử và văn hóa.

Du lịch

Bảo tồn

Di sản văn hóa

CHỐT KIẾN THỨC: DU LỊCH TÁC ĐỘNG ĐẾN BẢO TỒN DI SẢN
Du lịch góp phần:
- Làm cho người dân địa phương quý
trọng, tự hào về di sản.
- Gìn giữ, bảo tồn, phục dựng, phát
huy những giá trị của di tích, di sản.
- Tái đầu tư một phần doanh thu du
lịch vào bảo tồn, tôn tạo, tôn vinh,
phục dựng, quản lí, quảng bá di sản.
- Tạo điều kiện cho sự phát triển bền vững.

Du lịch bền vững = phát huy giá trị + bảo tồn

MỐI QUAN HỆ HAI CHIỀU
Di sản văn hóa, di tích lịch sử và ngành du lịch
có quan hệ tương tác hai chiều:

- Di sản là cơ sở, động lực để du lịch phát triển.
- Du lịch tạo nguồn lực để bảo tồn, tôn tạo,
quảng bá và phát huy giá trị di sản.
Yếu tố này là cơ sở, động lực cho yếu tố kia và ngược lại.