LỊCH SỬ VÀ ĐỊA LÍ 6 · PHẦN LỊCH SỬ

BÀI 18

BƯỚC NGOẶT LỊCH
SỬ
ĐẦU THẾ KỈ X
Từ dựng quyền tự chủ đến chiến thắng
Bạch Đằng năm 938
905

907

931

938

Khúc Thừa
Dụ

Khúc Hạo

Dương Đình
Nghệ

Ngô Quyền

1

VIDEO 1

1

NĂNG LỰC SỐ

Hành trình học tập số trong bài 18
Công nghệ hỗ trợ khám phá lịch sử – không thay thế tư duy lịch sử

1

2

3

4

TÌM KIẾM

ĐỊNH VỊ

QUAN SÁT

TƯƠNG TÁC

Google: nhân vật,
thuật ngữ “Tiết độ
sứ”.

Google Maps: Tống
Bình – Đại La – Bạch
Đằng.

Video, lược đồ, ảnh
bãi cọc để tái hiện
diễn biến.

Quizizz/Kahoot và
chia sẻ sản phẩm
Padlet/Zalo.

3

KHỞI ĐỘNG

Một lời thề – một khát vọng độc lập
Từ Hai Bà Trưng đến đầu thế kỉ X

“Một xin rửa sạch nước thù;
Hai xin đem lại nghiệp xưa họ
Hùng.”
Trong gần 900 năm, từ Hai Bà Trưng, Bà
Triệu đến Lý Bí, Mai Thúc Loan… ước
nguyện độc lập vẫn chưa trọn vẹn.

Theo em, ai là người hoàn thành
trọn vẹn ước nguyện độc lập ấy và
chiến thắng đó mang tên gì?

4

VIDEO 2

1

CHUẨN NĂNG LỰC SỐ

Khởi động · Khát vọng độc lập

Chuẩn năng lực số được gắn trực tiếp với nhiệm vụ học tập trong hoạt động

1

2.1.TC1a

2

1.1.TC1b

Gửi phản hồi tức thời

Thao tác công cụ tương tác

HS dùng thiết bị cá nhân để gửi dự
đoán/câu trả lời lên hệ thống trình chiếu
hoặc môi trường số của lớp.

HS truy cập và nhập liệu trên ứng dụng
tương tác trực tuyến để tham gia hoạt động
mở đầu.

Nguyên tắc: công cụ số hỗ trợ học tập; HS cần chọn lọc, đối chiếu nguồn và trình bày thông tin ngắn gọn, chính
xác.

BÀI 18 • BƯỚC NGOẶT LỊCH SỬ ĐẦU THẾ KỈ X

KHỞI ĐỘNG

Đáp án mở bài
Người anh hùng họ Ngô đã biến khát vọng độc lập thành hiện thực

NGÔ QUYỀN
Chiến thắng Bạch Đằng năm 938
→ Chấm dứt thời Bắc thuộc và mở ra thời kì độc
lập, tự chủ lâu dài của dân tộc.
“Bước ngoặt lịch sử” của đầu thế kỉ X không phải một sự kiện
đơn lẻ, mà là cả một quá trình: 905 → 907 → 931 → 938.

5

VIDEO 3

1

VIDEO 4

1

NỘI DUNG

Hành trình bài học
Bốn mốc sự kiện làm nên bước ngoặt lịch sử đầu thế kỉ X

905

907

931

938

Khúc Thừa
Dụ giành
quyền tự chủ

Khúc Hạo cải
cách

Dương Đình
Nghệ thắng
Nam Hán

Bạch Đằng –
độc lập lâu
dài

1

Họ Khúc dựng
nền tự chủ

2

Họ Dương
củng cố nền
tự chủ

3

Ngô Quyền
chuẩn bị
quyết chiến

4

Bạch Đằng
938 – bước
ngoặt

6

01

HỌ KHÚC VÀ HỌ DƯƠNG
DỰNG QUYỀN TỰ CHỦ
Từ cơ hội chính trị cuối thế kỉ IX đến việc
người Việt tự nắm quyền cai quản đất nước.

“Chính sự cốt chuộng khoan dung, giản dị, nhân dân đều được
yên vui.”

7

HỌ KHÚC

Bối cảnh: cơ hội của người Việt cuối thế kỉ IX
Nhà Đường suy yếu – quyền kiểm soát An Nam lung lay

BỐI CẢNH

Nhà Đường suy yếu, khó kiểm soát tình
hình An Nam.

CƠ HỘI

Viên Tiết độ sứ cai trị nước ta bị giáng chức
→ bộ máy đô hộ lỏng lẻo.

LỰC
LƯỢNG

Tầng lớp hào trưởng người Việt lớn mạnh,
có uy tín tại địa phương.

KẾT QUẢ

Khúc Thừa Dụ nổi dậy, mở đầu quá trình
dựng nền tự chủ.

Đền thờ Khúc Thừa Dụ – một địa
chỉ gợi nhớ công lao mở đầu nền
tự chủ.

8

VIDEO 5

1

HỌ KHÚC

Khúc Thừa Dụ giành quyền tự chủ năm 905
Từ Tống Bình đến chính quyền của người Việt

Cuối TK
IX

Giữa
905

905

Kết quả

Nhà Đường
suy yếu

Nổi dậy chiếm
Tống Bình

Tự xưng Tiết
độ sứ

Chính quyền
tự chủ của
người Việt

• Khúc Thừa Dụ xuất thân từ tầng lớp hào trưởng, có ảnh
hưởng trong dân.
• Ông lật đổ chính quyền đô hộ ở Tống Bình và nắm
quyền cai quản thực tế.
• Việc xưng “Tiết độ sứ” giúp hợp thức hóa quyền lãnh
đạo và tránh đối đầu trực tiếp ngay với nhà Đường.

VIDEO TƯ LIỆU

Khúc Thừa Dụ
xây dựng nền
tự chủ
Bấm để mở video

9

HỌ KHÚC

Khúc Hạo cải cách năm 907
Một chính quyền tự chủ hướng đến “khoan dung, giản dị, yên vui”
CHỦ TRƯƠNG

“Chính sự cốt chuộng khoan dung,
giản dị, nhân dân đều được yên
vui.”
THUẾ

Định lại mức thuế cho công
bằng.

HỘ KHẨU

Lập sổ hộ khẩu, khai rõ quê
quán để quản lí thống nhất.

LỰC DỊCH

Tha bỏ lực dịch cho dân
bớt khổ.

10

HỌ KHÚC

Ý nghĩa công cuộc của cha con họ Khúc
“Tự chủ” được biến thành một nền chính quyền của người Việt

1

2

3

4

CHÍNH QUYỀN

NHÂN DÂN

QUẢN LÍ

BƯỚC NGOẶT

Người Việt nắm
quyền cai quản trên
thực tế.

Cải cách giảm gánh
nặng thuế khóa, lực
dịch.

Tổ chức hộ khẩu và
hành chính thống
nhất hơn.

Đặt nền móng cho
tiến trình tiến tới độc
lập hoàn toàn.

Ghi nhớ: 905 không phải “độc lập hoàn toàn”, nhưng là bước mở đầu cực kì quan trọng
của tiến trình tự chủ.
11

HOẠT ĐỘNG SỐ

Nhiệm vụ số: Tống Bình và “Tiết độ sứ”
Làm việc nhóm đôi – 4 phút

YÊU CẦU

• Dùng Google Maps xác định khu vực thành Tống Bình xưa
(Hà Nội ngày nay).
• Tìm kiếm ý nghĩa của chức quan “Tiết độ sứ”.
• Giải thích vì sao Khúc Thừa Dụ chọn danh nghĩa “Tiết độ
sứ” thay vì xưng Vương/Đế ngay.
• Chia sẻ kết quả ngắn gọn: 1 bản đồ + 2 ý chính.

Năng lực số
1.1.TC1a

12

CHUẨN NĂNG LỰC SỐ

Hoạt động 1 · Họ Khúc và họ Dương dựng quyền tự
chủ

Chuẩn năng lực số được gắn trực tiếp với nhiệm vụ học tập trong hoạt động

1

1.1.TC1a

Tìm kiếm thuật ngữ và địa điểm
HS tra cứu ý nghĩa “Tiết độ sứ”, thông tin về Khúc Thừa Dụ/Dương Đình Nghệ và
xác định Tống Bình – Đại La trên bản đồ số.

Nguyên tắc: công cụ số hỗ trợ học tập; HS cần chọn lọc, đối chiếu nguồn và trình bày thông tin ngắn gọn, chính
xác.

BÀI 18 • BƯỚC NGOẶT LỊCH SỬ ĐẦU THẾ KỈ X

HỌ DƯƠNG

Dương Đình Nghệ chống quân Nam Hán
Củng cố nền tự chủ sau cuộc xâm lược năm 930

930

Nam Hán tiến sang, lập lại
quyền cai trị.

931

Dương Đình Nghệ kéo quân từ
Thanh Hóa ra Bắc.

ĐẠI LA

Từ làng Giàng, ông vây chiếm
thành Đại La.

KẾT QUẢ

Đánh bại quân tiếp viện, Nam
Hán rút chạy.

VIDEO TƯ LIỆU

Dương Đình
Nghệ giải
phóng thành
Đại La

Bấm để mở video

13

HỌ DƯƠNG

Diễn biến cuộc kháng chiến năm 930–931
Đọc lược đồ – thuật lại bằng 4 động từ

1

KÉO QUÂN
Từ Thanh Hóa ra Bắc

2

VÂY CHIẾM
Thành Đại La

3

CHẶN ĐÁNH
Quân tiếp viện Nam Hán

4

CỦNG CỐ
Tiếp tục nền tự chủ

Sản phẩm: 1 phút thuật lại diễn
biến bằng chính lược đồ.
14

HỌ DƯƠNG

Kết quả và ý nghĩa của Dương Đình Nghệ
Nền tự chủ được khôi phục và củng cố

KẾT QUẢ

Quân Nam Hán phải rút chạy. Cuộc kháng
chiến thắng lợi.

CHÍNH QUYỀN Dương Đình Nghệ tự xưng Tiết độ sứ.

Ý NGHĨA

Khôi phục nền tự chủ và giữ vững thành
quả của họ Khúc.

905 → 931: nền tự chủ
không ngừng được xây
dựng và bảo vệ.

15

KIỂM TRA
NHANH

Ghép đúng nhân vật – công lao
Thảo luận cặp đôi · 2 phút

Khúc Thừa Dụ

Giành quyền tự chủ, xưng Tiết độ sứ năm 905.

Khúc Hạo

Cải cách để củng cố chính quyền tự chủ và khoan thư sức dân.

Dương Đình
Nghệ

Đánh bại quân Nam Hán năm 931, khôi phục nền tự chủ.

Câu hỏi chốt: Vì sao có thể nói các sự kiện 905 – 907 – 931 là “những nấc thang”
tiến tới độc lập hoàn toàn?
16

02

NGÔ QUYỀN VÀ CHIẾN
THẮNG BẠCH ĐẰNG NĂM
938

Một kế hoạch táo bạo: chọn đúng thời cơ,
đúng địa hình và biến thủy triều thành “đồng
minh”.

“Quân ta lấy sức còn khoẻ địch với quân mỏi mệt, tất phá được.”

17

NGÔ QUYỀN

Ngô Quyền: người chỉ huy của bước ngoặt
Từ Ái Châu ra Bắc trong bối cảnh biến động năm 937

THÂN THẾ

QUAN HỆ

937

HÀNH
ĐỘNG

Xuất thân gia đình quý tộc;
nổi tiếng trí dũng, sức khỏe
phi thường.
Là con rể của Dương Đình
Nghệ.

VIDEO TƯ LIỆU

Thân thế Ngô
Quyền
Bấm để mở video

Kiều Công Tiễn giết
Dương Đình Nghệ để đoạt
quyền.
Ngô Quyền từ Ái Châu kéo
quân ra Bắc trị tội Kiều
Công Tiễn.

18

NGÔ QUYỀN

Cuộc xâm lược lần thứ hai của Nam Hán
Thế mạnh có thật – nhưng thế yếu cũng rất rõ

NAM HÁN

• Năm 938, quân Nam Hán theo đường
biển tiến sang xâm lược.
• Thế mạnh: quân đông, nhiều chiến
thuyền.
• Thế yếu: đi đường xa, mệt mỏi, không
nắm địa hình; Kiều Công Tiễn đã bị giết
nên mất nội ứng.

NGÔ QUYỀN

• Chủ động nắm tình hình và quyết
chiến ngay trên tuyến sông Bạch
Đằng.
• Quân sĩ ở gần, khỏe, hiểu địa hình.
• Có thời gian chuẩn bị trận địa phục
kích và kế sách lợi dụng thủy triều.

Nhận xét: tương quan lực lượng không chỉ nằm ở “quân đông”, mà còn ở thế trận – địa hình
– thời cơ – tinh thần.
19

BẠCH ĐẰNG

Kế hoạch đánh giặc của Ngô Quyền
Cọc ngầm + thủy triều + nghi binh + mai phục

01

02

03

04

CHUẨN BỊ CỌC

NẮM THỦY TRIỀU

DỤ ĐỊCH

PHỤC KÍCH

Chặt gỗ, đẽo nhọn,
bịt sắt rồi đóng
xuống lòng sông.

Tính thời điểm nước
lên – xuống để che
giấu rồi “bật” trận địa
cọc.

Dùng thuyền nhẹ
khiêu chiến, giả
thua, kéo địch vào
sâu.

Quân thủy – bộ phối
hợp đánh mạnh khi
nước rút.
VIDEO
Xem video VTV

20

CHUẨN NĂNG LỰC SỐ

Hoạt động 2 · Ngô Quyền và Bạch Đằng 938

Chuẩn năng lực số được gắn trực tiếp với nhiệm vụ học tập trong hoạt động

1

1.2.TC1a

2

1.1.TC1b

Chọn lọc tư liệu số

Quan sát video và ảnh hiện vật

HS chọn thông tin từ video, lược đồ và
hình ảnh để tái hiện đúng diễn biến, thời cơ
và chiến thuật trận Bạch Đằng.

HS sử dụng chức năng xem video/phóng
to ảnh bãi cọc để quan sát chi tiết chiến
thuật cắm cọc, thủy triều và phục kích.

Nguyên tắc: công cụ số hỗ trợ học tập; HS cần chọn lọc, đối chiếu nguồn và trình bày thông tin ngắn gọn, chính
xác.

BÀI 18 • BƯỚC NGOẶT LỊCH SỬ ĐẦU THẾ KỈ X

BẠCH ĐẰNG

Bãi cọc Bạch Đằng: “vũ khí” nằm dưới mặt nước
Quan sát hiện vật – giải thích cơ chế của trận địa
CÂU HỎI QUAN SÁT

• Vì sao bãi cọc phải được giấu
dưới nước khi triều lên?
• Khi triều rút, thuyền lớn của
quân Nam Hán sẽ gặp khó
khăn gì?
• Tại sao trận địa cọc chỉ hiệu
quả khi kết hợp đúng thời
điểm tiến công?
Chốt: bãi cọc không tự “đánh
thắng” – thắng lợi đến từ sự
phối hợp giữa địa hình, thủy
triều và nghệ thuật chỉ huy.
21

PHÂN TÍCH TƯ LIỆU

Ngô Quyền và Hoằng Tháo: hai cách nhìn chiến trường
Đọc tư liệu – tìm sự đối lập

NGÔ QUYỀN

LƯU HOẰNG THÁO

“Kiệt hiệt” · dụng binh thận trọng ·
chủ động chuẩn bị

“Đứa trẻ dại” · chủ quan · quân đi
xa, mệt mỏi

• Hiểu thế mạnh – yếu của địch.
• Biết tận dụng quân ta khỏe, ở gần.
• Chủ động chuẩn bị địa hình và thời cơ.

• Tin vào ưu thế chiến thuyền.
• Không nắm rõ địa hình Bạch Đằng.
• Mất nội ứng sau khi Kiều Công Tiễn bị
giết.

→ Nghệ thuật quân sự bắt đầu từ việc đánh giá đúng mình – đúng địch.
22

BẠCH ĐẰNG

Đọc Tư liệu 2: tìm “động từ diễn biến”
Gạch chân các từ khóa phản ánh nhịp trận đánh

TỪ KHÓA

khiêu chiến
giả thua
lọt vào trận địa
nước triều rút
bãi cọc nhô lên
tiến công bất ngờ

Nhiệm vụ: dùng chính 6 từ khóa này để thuật lại trận đánh trong 60 giây.

23

DIỄN BIẾN 1

Giai đoạn 1: nhử địch vào trận địa
Cuối năm 938 – khi nước triều đang lên

• Quân Nam Hán do Lưu Hoằng Tháo chỉ huy theo
đường biển tiến vào nước ta.
• Ngô Quyền cho một toán thuyền nhẹ ra khiêu
chiến rồi giả thua.
• Lưu Hoằng Tháo hăm hở đuổi theo, lọt sâu vào
sông Bạch Đằng lúc bãi cọc còn bị nước che lấp.
DỤ ĐỊCH → ĐỊCH ĐUỔI THEO → LỌT VÀO
TRẬN ĐỊA

24

DIỄN BIẾN 2

Giai đoạn 2: nước rút – bãi cọc xuất hiện
Thời điểm đảo ngược thế trận

Khi nước triều rút…
• Bãi cọc nhô lên.
• Thuyền giặc va vào cọc, vỡ và
chìm.
• Đội hình Nam Hán rối loạn, mất ưu
thế chiến thuyền.

Thủy triều trở thành “đồng hồ chiến thuật” của Ngô Quyền.
25

DIỄN BIẾN 3

Giai đoạn 3: tổng công kích – chặn đường rút
Quân Nam Hán đại bại

• Ngô Quyền hạ lệnh toàn quân đánh
quật trở lại.
• Quân Nam Hán chống cự không
nổi, tháo chạy ra biển.
• Quân ta phối hợp chặn đuổi đường
rút lui.
• Lưu Hoằng Tháo tử trận; quân giặc
thiệt hại quá nửa.
KẾT QUẢ: TRẬN BẠCH ĐẰNG KẾT
THÚC THẮNG LỢI

26

BẠCH ĐẰNG

Toàn cảnh trận Bạch Đằng năm 938
Đọc infographic – nối các giai đoạn thành một chuỗi nguyên nhân → hành động → kết quả
3 CÂU HỎI

1. Ngô Quyền đã
chuẩn bị gì trước
trận đánh?
2. Thời điểm nào làm
thay đổi cục diện?
3. Vì sao quân Nam
Hán không kịp trở
tay?
Hãy chỉ trực tiếp trên
infographic khi trả lời.

27

NGHỆ THUẬT
QUÂN SỰ

Điểm độc đáo trong cách tổ chức đánh giặc
Chiến thắng đến từ nghệ thuật tạo thế – chọn thời – đánh đúng lúc

1

3

BIẾT ĐỊCH
Phân tích đúng ưu – nhược điểm
của quân Nam Hán.

LỢI ĐỊA HÌNH
Tận dụng cửa sông, cồn bãi, bãi cọc
và tuyến đường thủy.

2

4

CHỦ ĐỘNG
Chủ động chọn Bạch Đằng và bố trí
trận địa phục kích.

LỢI THỦY TRIỀU
Dùng quy luật nước lên – xuống để
che giấu rồi phát huy bãi cọc.

Từ khóa: “lấy ít địch nhiều” không chỉ bằng dũng cảm – mà bằng trí tuệ tổ chức chiến
trường.
28

Ý NGHĨA

Ý nghĩa lịch sử của chiến thắng Bạch Đằng năm 938
Một chiến thắng kết thúc quá khứ lệ thuộc và mở ra một thời đại mới

BẠCH ĐẰNG 938 =
MỐC MỞ ĐẦU KỈ NGUYÊN ĐỘC
LẬP, TỰ CHỦ

• Đánh bại hoàn toàn ý chí xâm lược
của nhà Nam Hán.
• Khẳng định ý chí và sức mạnh đấu
tranh chống xâm lược của dân tộc.
• Bảo vệ vững chắc nền độc lập, mở
ra thời đại độc lập, tự chủ lâu dài.
• Kết thúc thời kì đấu tranh giành lại
độc lập sau nhiều thế kỉ Bắc thuộc.

29

HỆ THỐNG
HÓA

905 → 938: từ tự chủ đến độc lập lâu dài
Mỗi mốc là một nấc thang của “bước ngoặt”

905

907

931

938

Khúc Thừa
Dụ giành
quyền tự chủ

Khúc Hạo cải
cách, củng cố
chính quyền

Dương Đình
Nghệ đánh
bại Nam Hán

Ngô Quyền
thắng Bạch
Đằng

MỞ ĐẦU

CỦNG CỐ

BẢO VỆ

HOÀN THÀNH

Người Việt tự nắm
quyền cai quản.

Chính quyền tự chủ
hoạt động vì dân.

Đẩy lùi nỗ lực tái xâm
lược của Nam Hán.

Chấm dứt Bắc thuộc,
mở thời đại độc lập.

30

03

LUYỆN TẬP – CỦNG CỐ
Trắc nghiệm nhanh 5 câu + hai câu luyện tập
SGK tr.85.

Mục tiêu: nhớ đúng mốc – hiểu đúng ý nghĩa – giải thích được
chiến thuật.

31

CHUẨN NĂNG LỰC SỐ

Luyện tập · Củng cố trực tuyến

Chuẩn năng lực số được gắn trực tiếp với nhiệm vụ học tập trong hoạt động

1

2.1.TC1a

2

1.1.TC1b

Tương tác trên nền tảng số

Sử dụng ứng dụng trắc nghiệm

HS làm trắc nghiệm trực tuyến, gửi đáp án
và nhận phản hồi kết quả.

HS vận hành các chức năng cơ bản của
Quizizz/Kahoot để hoàn thành nhiệm vụ
củng cố.

Nguyên tắc: công cụ số hỗ trợ học tập; HS cần chọn lọc, đối chiếu nguồn và trình bày thông tin ngắn gọn, chính
xác.

BÀI 18 • BƯỚC NGOẶT LỊCH SỬ ĐẦU THẾ KỈ X

TRẮC NGHIỆM 1/5

Câu 1

ĐÁP ÁN: C Ông tận dụng danh nghĩa cũ để hợp thức hóa quyền lãnh đạo, nhưng thực tế chính
quyền đã do người Việt nắm giữ.

Chọn 1 đáp án đúng – sau đó nhấp để xem đáp án

Tại sao Khúc Thừa Dụ tự xưng Tiết độ sứ sau khi đánh chiếm Tống Bình năm
905?
A

Muốn thần phục hoàn toàn nhà Đường.

B

Sợ uy quyền của nhà Đường.

C

Dùng danh nghĩa Tiết độ sứ để nắm quyền cai quản thực tế, từng bước xác lập nền tự
chủ.

D

Vì Tiết độ sứ có quyền lực cao hơn Vua.
32

TRẮC NGHIỆM 2/5

Câu 2

ĐÁP ÁN: C · Cải cách của Khúc Hạo hướng đến giảm gánh nặng cho dân và củng cố một chính
quyền tự chủ bền vững.

Chọn 1 đáp án đúng – sau đó nhấp để xem đáp án

Chủ trương “Chính sự cốt chuộng khoan dung, giản dị, nhân dân đều được
yên vui” của Khúc Hạo nhằm mục đích chính là gì?
A

Xây dựng lực lượng quân đội đông đảo.

B

Làm vui lòng nhà Đường để được phong chức.

C

Khoan thư sức dân, củng cố khối đoàn kết làm nền tảng cho nền tự chủ.

D

Thu được nhiều thuế hơn từ nhân dân.
33

TRẮC NGHIỆM 3/5

Câu 3

ĐÁP ÁN: B · Ngô Quyền tính chính xác thời điểm triều lên để giấu cọc và triều rút để làm lộ bãi cọc,
đảo ngược thế trận.

Chọn 1 đáp án đúng – sau đó nhấp để xem đáp án

Yếu tố thiên nhiên nào đóng vai trò quyết định trong chiến thuật của Ngô
Quyền trên sông Bạch Đằng năm 938?
A

Sương mù dày đặc.

B

Chế độ thủy triều lên xuống.

C

Mưa lớn gây lũ lụt.

D

Gió mùa Đông Bắc.
34

TRẮC NGHIỆM 4/5

Câu 4

ĐÁP ÁN: D · Ý nghĩa lớn nhất nằm ở việc kết thúc thời kì lệ thuộc kéo dài và mở ra kỉ nguyên độc
lập, tự chủ.

Chọn 1 đáp án đúng – sau đó nhấp để xem đáp án

Vì sao trận Bạch Đằng năm 938 được coi là một “bước ngoặt vĩ đại” trong lịch
sử dân tộc?
A

Quân Nam Hán không bao giờ xâm lược nữa.

B

Đây là trận thủy chiến lớn nhất lịch sử.

C

Ngô Quyền lên ngôi Hoàng đế ngay sau trận đánh.

D

Chiến thắng chấm dứt thời Bắc thuộc, mở ra thời kì độc lập, tự chủ lâu dài.
35

TRẮC NGHIỆM 5/5

Câu 5

ĐÁP ÁN: A · Năm 905, quyền cai quản thực tế đã chuyển vào tay người Việt, mở đầu tiến trình tự
chủ ở đầu thế kỉ X.

Chọn 1 đáp án đúng – sau đó nhấp để xem đáp án

Sự kiện nào đánh dấu bước mở đầu quá trình dựng nền tự chủ của người Việt
ở đầu thế kỉ X?
A

Khúc Thừa Dụ giành quyền tự chủ, xưng Tiết độ sứ (905).

B

Khúc Hạo tiến hành cải cách hành chính.

C

Dương Đình Nghệ đánh bại quân Nam Hán (931).

D

Ngô Quyền chiến thắng trên sông Bạch Đằng (938).
36

LUYỆN TẬP SGK

Câu 1: Công lao của ba nhân vật
Khúc Thừa Dụ – Dương Đình Nghệ – Ngô Quyền

905

KHÚC THỪA
DỤ

Giành quyền tự chủ, đặt
nền móng cho chính
quyền của người Việt.

931

DƯƠNG ĐÌNH
NGHỆ

Đánh bại quân Nam Hán,
khôi phục và củng cố nền
tự chủ.

938

NGÔ QUYỀN

Chiến thắng Bạch Đằng,
chấm dứt Bắc thuộc và
mở thời kì độc lập lâu
dài.

Nhận xét: ba nhân vật nối tiếp nhau trong cùng một tiến trình – dựng tự chủ → bảo vệ tự chủ
→ giành độc lập hoàn toàn.
37

LUYỆN TẬP
SGK

Câu 2: Vì sao Ngô Quyền chọn sông Bạch Đằng?
Giải thích bằng vị trí – thủy triều – địa hình

VỊ TRÍ

Là tuyến đường thủy thuận lợi để
quân Nam Hán từ biển tiến vào nước
ta.

THỦY
TRIỀU

Mực nước cao – thấp chênh nhau
khoảng 2–3 m, thuận lợi che và lộ bãi
cọc.

ĐỊA HÌNH

Nhiều cồn gò, bãi, đầm lầy; thuận lợi
bố trí quân thủy – bộ và phục kích.

→ Bạch Đằng là nơi có thể biến ưu thế
chiến thuyền của địch thành bất lợi.
38

04

VẬN DỤNG – SÁNG TẠO
SẢN PHẨM LỊCH SỬ
Chọn một trong hai nhiệm vụ: viết về nhân
vật hoặc làm “bản tin lịch sử”.

Học lịch sử không chỉ để nhớ – mà để kể lại quá khứ bằng ngôn
ngữ của chính mình.

39

CHUẨN NĂNG LỰC SỐ

Vận dụng · Bản tin / Poster lịch sử

Chuẩn năng lực số được gắn trực tiếp với nhiệm vụ học tập trong hoạt động

1

1.2.TC1a

2

3.1.TC1a

Chọn lọc thông tin và hình ảnh

Tạo sản phẩm số

HS chọn dữ kiện và hình ảnh có giá trị từ
nguồn mạng uy tín để xây dựng nội dung
ngắn gọn, đúng sự kiện.

HS dùng PowerPoint/Canva để tạo 1–2
slide, poster hoặc “Bản tin lịch sử” thể hiện
quan điểm cá nhân và có nguồn hình.

Nguyên tắc: công cụ số hỗ trợ học tập; HS cần chọn lọc, đối chiếu nguồn và trình bày thông tin ngắn gọn, chính
xác.

BÀI 18 • BƯỚC NGOẶT LỊCH SỬ ĐẦU THẾ KỈ X

VẬN DỤNG

Chọn 1 trong 2 nhiệm vụ
Hoàn thành cá nhân hoặc theo hướng dẫn của giáo viên

NHIỆM VỤ 1

GIỚI THIỆU NHÂN VẬT LỊCH SỬ
• Viết khoảng 7–10 câu.
• Chọn nhân vật thế kỉ X em yêu thích.
• Tìm hình ảnh chân dung/tượng đài phù
hợp.
• Đăng lên Padlet hoặc chia sẻ với bạn.

NHIỆM VỤ 2

“PHÓNG VIÊN NHÍ” – BẢN TIN
LỊCH SỬ
• Sưu tầm thêm thông tin/hình ảnh từ
nguồn uy tín.
• Tạo 1–2 slide hoặc poster Canva.
• Gồm: tiêu đề lớn + hình ảnh + thông tin
thú vị.
• Gửi sản phẩm vào nhóm lớp.

40

VẬN DỤNG

Gợi ý sản phẩm: “Bảng tin lịch sử – Cọc Bạch Đằng huyền
thoại”
Một mẫu trình bày giàu hình ảnh, ít chữ, có dẫn chứng
CHECKLIST

✓

Tiêu đề rõ và nổi bật

✓

Hình ảnh có nguồn

✓
✓
✓

Thông tin ngắn,
đúng sự kiện
Có ít nhất 1 chi tiết
thú vị
Bố cục dễ đọc, màu
hài hòa

41