CHÀO MỪNG CÁC EM ĐẾN VỚI
TIẾT HỌC HÔM NAY!
Giáo viên:

Tiết 4
THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT

Giáo viên:

NỘI DUNG BÀI HỌC
I. Từ đơn và từ phức
II. So sánh

KHỞI ĐỘNG
Phân loại theo cấu tạo, tiếng Việt có
những từ loại nào?

I. TỪ ĐƠN VÀ TỪ PHỨC

Trò chơi
Ai nhanh
hơn?

A

B

Vuốt

Nhọn hoắt

Cánh

Rung rinh

Người

Hủn hoẳn

Răng

 

Đen nhánh

 

Bóng mỡ

 

Ngoàm ngoạp

Nối từ ở cột A với từ ở cột B để tạo thành những từ miêu tả ngoại
hình dế mèn.
+ Em có nhận xét gì về các từ ở cột A và cột B?
+ Em nhận thấy từ ghép và từ láy có gì giống và khác nhau?

▸ Từ đơn do một tiếng tạo thành.
▸ Từ phức do hai hay nhiều tiếng tạo thành:

I. TỪ

▹ Từ ghép là những từ phức được tạo ra bằng

ĐƠN VÀ

▹ Từ láy là những từ phức được tạo ra nhờ phép

TỪ
PHỨC

cách ghép các tiếng có nghĩa với nhau.
láy âm.

Bài tập

Hãy chỉ ra các từ đơn, từ ghép, từ láy trong câu
thơ sau:
Việt Nam đất nước ta ơi!
Mênh mông biển lúa đâu trời đẹp hơn
- Từ đơn: ta, ơi, đâu, trời, đẹp, hơn.
- Từ ghép: Việt Nam, đất nước, biển lúa.
- Từ láy: mênh mông.

II. SO SÁNH

II. So
sánh

Quan sát ví dụ:
Trẻ em như búp trên cành
Biết ăn ngủ biết học hành là ngoan
▸ Những tập hợp từ nào chứa hình ảnh so sánh?
Những sự vật, sự việc nào đ­ược so sánh với
nhau?
▸ Dựa vào cơ sở nào để có thể so sánh nh­ư vậy?
So sánh nh­ư thế nhằm mục đích gì? (Hãy so sánh
với câu không dùng phép so sánh).

II. So
sánh

Quan sát ví dụ:
Trẻ em như búp trên cành
Biết ăn ngủ biết học hành là ngoan
▸ Tập hợp từ chứa hình ảnh so sánh: Trẻ em nh­ư
búp trên cành.
▸ Các sự vật, sự việc đ­ược so sánh: Trẻ em được
so sánh với búp trên cành.

II. So

▸ Cơ sở để so sánh: Dựa vào sự t­ương đồng,

sánh

giống nhau về hình thức, tính chất, vị trí, giữa
các sự vật, sự việc khác.
▹ Trẻ em là mầm non của đất n­ước tương
đồng với búp trên cành, mầm non của cây
cối. Đây là sự tư­ơng đồng cả hình thức và
tính chất, đó là sự tư­ơi non, đầy sức sống,
chan chứa hi vọng.

II. So
sánh

▸ Mục đích: Tạo ra hình ảnh mới mẻ cho sự vật, sự
việc gợi cảm giác cụ thể, khả năng diễn đạt
phong phú, sinh động của tiếng Việt.
▸ Mô hình so sánh:

Vế A
Trẻ em

Phương
diện SS
 

Từ SS
như

Vế B
búp trên
cành

II. So

▸ So sánh là đối chiếu sự vật, sự

sánh

việc này với sự vật, sự việc khác
để tìm ra nét tương đồng và khác
biệt giữa chúng.

LUYỆN TẬP

BT 1

Từ đơn

SGK/20
tôi,
nghe,
người

Từ phức
Từ ghép

Từ láy

hủn hoẳn,
bóng mỡ, ưa phành phạch,
nhìn,
giòn giã, rung
rinh

BT 2
SGK/20

▸ Thảo luận theo cặp: tìm các từ láy mô
phỏng âm thanh trong VB Bài học đường
đời đầu tiên, ví dụ như véo von, hừ hừ.
▸ Một số từ láy mô phỏng âm thanh:
phanh phách, phành phạch, ngoàm
ngoạp, văng vẳng...

BT 3
SGK/20

▸ Phanh phách: âm thanh phát ra do một
vật sắc tác động liên tiếp vào một vật
khác.
▸ Ngoàm ngoạp: nhiều, liên tục, nhanh.
▸ Dún dẩy: điệu đi nhịp nhàng, ra vẻ kiểu
cách.

BT 4
SGK/20

▸

Nghèo: ở vào tình trạng không có hoặc có rất ít những gì
thuộc về yêu cầu tối thiểu của đời sống vật chất (như: Nhà
nó rất nghèo, Dất nước còn nghèo).

▸

Nghèo sức: khả năng hoạt động, làm việc hạn chế, sức khoẻ
kém hơn những người bình thường.

▸

Mưa dầm sùi sụt: mưa nhỏ, rả rích, kéo dài không dứt.

▸

Điệu hát mưa dầm sùi sụt: điệu hát nhỏ, kéo dài, buồn,
ngậm ngùi, thê lương.

VẬN DỤNG
Viết đoạn văn (5 – 7
câu) nêu suy nghĩ của
em về nhân vật Dế
Mèn trong văn bản
“Bài học đường đời
đầu tiên”. Chỉ ra từ
đơn, từ ghép, từ láy
có sử dụng trong
đoạn văn.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
 Hoàn thành BT 5, 6 SGK.
 Chuẩn bị bài học Nếu cậu muốn có một
người bạn.

HẸN GẶP LẠI CÁC EM TRONG TIẾT
HỌC SAU!