NHIỆT LIỆT CHÀO MỪNG CÁC
EM HỌC SINH THAM DỰ BUỔI
HỌC HÔM NAY!

KHỞI ĐỘNG
HOẠT ĐỘNG CẶP ĐÔI

Câu hỏi:
Theo em, “Truyện Kiều” có vai trò,
vị trí như thế nào trong đời sống
tinh thần của con người Việt Nam?

Đại thi phẩm được mọi
người dân Việt Nam biết
đến, trở nên quen thuộc.

Hình thức sinh hoạt:
ngâm Kiều, vịnh Kiều,
lẩy Kiều, dẫn Kiều, ru
Kiều, bói Kiều, nhại
Kiều...

“Bộ phận không thể tách rời trong đời sống tâm hồn dân tộc việt
nam nói chung và đời sống văn học nói riêng”.

Bài 4: Khám phá vẻ đẹp văn chương

Văn bản:

NGÀY XƯA

NỘI DUNG BÀI HỌC
I. Tìm hiểu chung.
1. Đọc.
2. Tìm hiểu chung về tác giả,
tác phẩm.

III. Tổng kết.
1. Nội dung.
2. Tổng kết.

II. Tìm hiểu chi tiết
1. Mục đích bà hát ru cháu bằng
những câu Kiều.
2. Cách tiếp cận Truyện Kiều.
3. Sức sống của Truyện Kiều trong
lòng người dân Việt Nam.

I.
TÌM HIỂU CHUNG.

THẢO LUẬN CẶP ĐÔI
Thảo luận nhóm đôi Think – Pair - Share, thực hiện yêu cầu dưới đây:

1. Em hãy đọc trực tiếp văn bản, suy luận khi
đọc văn bản thơ.
2. Trình bày những hiểu biết chung về tác
giả Vũ Cao và xuất xứ bài thơ.

1. Đọc.

• Cách đọc: giọng đọc giàu
cảm xúc, tha thiết, ngắt nhịp
đúng với thể lục bát.

2. Tìm hiểu chung về tác giả, tác phẩm.
a. Tác giả
• Quê quán: Nam Định (nay thuộc tỉnh Ninh
Bình).
• Ông từng tham gia kháng chiến chống thực
dân Pháp và đế quốc Mỹ.
• Thơ: viết về đề tài kháng chiến và những
tình cảm cách mạng, ngôn ngữ và hình ảnh
thơ trẻ trung, tươi mới và giàu cảm xúc.

Vũ Cao
(1922 - 2007)

• Tác phẩm tiêu biểu: Núi đôi (thơ, 1956),
Đèo trúc (thơ, 1973), Từ một trận địa
(truyện ngắn, 1973),...

b. Tác phẩm.
•

Xuất xứ: In trong tập “Thơ với tuổi thơ”,
NXB Kim Đồng, Hà Nội, 2001.

II.
TÌM HIỂU CHI TIẾT.

HOẠT ĐỘNG NHÓM
Em hãy hoàn thành những nhiệm vụ sau:
1. Bà ru cháu bằng những câu Kiều, mặc dù cháu còn rất
nhỏ, chưa thể hiểu được. Điều đó gợi cho em suy nghĩ gì?
2. Hoàn thành Phiếu học tập số 1 về những cách tiếp cận
“Truyện Kiều” được để cập đến trong bài thơ.
3. Bài thơ gợi cho em những suy nghĩ gì về sức sống của
“Truyện Kiều” trong lòng người dân Việt Nam?

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Chủ thể
……

Cách tiếp nhận:
………………………………………………
………………………………………...........

Chủ thể
……

Cách tiếp nhận:
………………………………………………
………………………………………...........

Chủ thể
……

Cách tiếp nhận:
………………………………………………
………………………………………...........

1. Mục đích bà hát ru cháu bằng những câu Kiều.
Cháu không hiểu những
câu Kiều.

Bà vẫn ru

Kết quả

“Con tôi đôi má tròn đầy
Lại ngon giấc ngủ thơ ngây chiều chiều”.

Không phải vì nghĩ là
Bà ru
cháu

cháu có thể hiểu được
lời ru.

bằng

giá trị về mặt giai điệu,

Truyện
Kiều

Truyện Kiều đã phát huy
nhạc tính.

Mà để đưa cháu vào
giấc ngủ.

Ru cháu ngủ.
Người bà
Thưởng thức Truyện Kiều.
Đồng cảm với những điều được
nói đến trong tác phẩm.
Thông qua

Nét tâm

những câu

trạng của

Kiều.

mình.

Trong cùng một hành động hát ru
Người bà

Em bé

Cảm nhận được ý nghĩa, thưởng
thức cả nhạc tính của Truyện Kiều.

Những yếu tố nội dung có
thể thấm dần vào trong

Ru cháu ngủ.

em một cách vô thức.

Trên thực tế, hát ru thường có mục đích song trùng:

Đưa trẻ vào giấc ngủ.

Thể hiện nỗi lòng của người ru.

Phần dành cho bé.

Phần dành cho người hát ru.
“Gió mùa thu, mẹ ru con ngủ...
Hỡi chàng chàng ơi, hỡi người người ơi,
em nhớ tới chàng...”.

2. Cách tiếp cận Truyện Kiều.
• Trong một bài thơ ngắn, nhưng đã có ba chủ thể – những người
tiếp nhận Truyện Kiều.
Truyện Kiều khơi gợi niềm đồng cảm, xót thương.
“Nghĩ mà thương phận cô Kiều ngày xưa”.
Đối với
“mẹ tôi”

Trước lời nói của người con, bà “chẳng trả lời”.
Qua việc hát ru, Truyện Kiều có thể đưa em bé vào
giấc ngủ.

Đối với “tôi”:

Đối với “em bé”:

Những câu thơ trong Truyện Kiều
đã có từ xưa, có một khoảng

Qua lời ru của bà.

cách rất xa so với đứa trẻ.

Trẻ con không thể hiểu được.

Đã tiếp nhận một cách vô thức
giai điệu của Truyện Kiều.

Điều thú vị trong bài thơ này

Có ba người tiếp nhận.

Ba thế hệ với những trải nghiệm
khác nhau về Truyện Kiều.

3. Sức sống của Truyện Kiều trong lòng người dân
Việt Nam.
Đi vào đời sống của người dân Việt Nam.

Thông qua nhiều hoạt động phong phú.

Trong đó có việc hát ru.

Câu hát ru.

Truyện Kiều có một đời sống khác so với
những tác phẩm văn học thông thường.
Mang lại cho trẻ những
giai điệu êm đềm.

Giúp trẻ thẩm thấu được
ngôn từ một cách tự nhiên.

Người bà ru cháu bằng Truyện Kiều:
Với tất cả nỗi niềm yêu thương.

Truyện Kiều (Nguyễn Du)
Một phần máu thịt trong
đời sống tinh thần của bà

Đồng cảm với thân phận của
nàng Kiều.

– một người có nhiều trải
nghiệm về cuộc sống.

Việc Truyện Kiều được tiếp nhận từ thế hệ này qua thế hệ khác:

Mẹ

Con

Cháu

Chứng tỏ sức sống của tác phẩm mãi trường tồn theo
thời gian.

III.
TỔNG KẾT.

HOẠT ĐỘNG CẶP ĐÔI

Pair
Th
in
k

Yêu cầu:
a
Sh

re

Tổng kết giá trị nội dung văn bản
“Ngày xưa”. Em có nhận xét gì về hình
thức nghệ thuật của bài thơ (thể thơ,
ngôn ngữ, hình ảnh…)?

1. Nội dung
Lời ru của người bà dành cho đứa cháu bé bỏng của mình.

Bà đã truyền cho cháu tình yêu với
Tình cảm, sự yêu thương

Truyện Kiều – áng văn bất hủ, là niềm
tự hào của văn hóa dân tộc Việt Nam.

2. Nghệ thuật.

• Thể thơ lục bát, cũng là
thể thơ mà Truyện Kiều
sử dụng.
• Có yếu tố tự sự, cho
nên ít nhiều có sự đồng
vọng, bắt nối với Truyện
Kiều về mặt âm hưởng.

• Đan xen những câu “kể”,
“dẫn dắt” của người con và
những câu Kiều được trích
nguyên vẹn cùng với câu
trả lời của người mẹ.
• Xuất hiện một đối tượng
khác, một người tiếp nhận
lặng lẽ – đứa cháu.

• Cách tổ chức
này khiến bài
thơ trở nên sinh
động,

nhiều

giọng

điệu,

nhiều cái nhìn,
giàu sức gợi.

LUYỆN TẬP
Nhiệm vụ 1:
Trả lời câu hỏi trắc nghiệm

Câu 1: Vì sao bà ru cháu bằng những câu Kiều mặc dù cháu còn rất
nhỏ, chưa thể hiểu được?
B. Vì bà muốn nuôi dưỡng tâm
A.. Vì bà rất thích Truyện Kiều.

hồn cháu bằng những câu Kiều
từ thuở nằm nôi.

C. Vì bà tin rằng cháu rất thông
minh, có thể sớm hiểu được
những câu Kiều.

D. Vì bà tin rằng những câu Kiều
sẽ giúp cháu ngủ ngon hơn.

Câu 2: Cụm từ “chiều chiều” trong câu “Mẹ tôi ru cháu chiều chiều”
thể hiện điều gì?

A. Thời gian mà cháu ngủ.

C. Khoảng thời gian bà ru
cháu và lặp đi lặp lại mỗi
ngày đều đặn.

B. Khoảng thời gian bà ru
cháu bằng câu Kiều.

D. Khoảng thời gian đều đặn
lặp đi lặp lại mỗi ngày..

Câu 3: Vì sao người cha lo lắng con sẽ không hiểu được câu Kiều
bà ru?
A. Vì những câu Kiều đã có từ
rất lâu trong khi người con vẫn

B. Vì những câu Kiều quá khó

còn nhỏ nên sẽ không hiểu

hiểu với con.

được câu thơ xưa cũ.
C. Vì những câu Kiều chỉ dành
cho người lớn tuổi nghe.

D. Vì có thể con sẽ không
thích nghe hát ru bằng những
câu Kiều.

Câu 4: Thân phận cô Kiều như thế nào mà khiến bà phải bâng
khuâng: “Nghĩ mà thương phận cô Kiều”?

A. Tài hoa bạc mệnh, chịu
nhiều lận đận, khổ đau.

B. Bình yên, ít sóng gió.

C. Lận đận trong chuyện tình

D. Gia cảnh khó khăn, chật vật

duyên.

kiếm sống.

Câu 5: Việc “thương phận cô Kiều” thể hiện điều gì trong tính cách,
tâm hồn của người bà?

A. Sự đồng cảm, nhân hậu,

B. Sự bao dung, rộng lượng,

vị tha.

hào phóng.

C. Sự hi sinh, vất vả, lam lũ.

D. Sự hiền từ, đức độ,
chăm chỉ.

LUYỆN TẬP
Nhiệm vụ 2:
Luyện tập theo văn bản
Yêu cầu:
Tác giả đã sử dụng những trích
đoạn nào trong “Truyện Kiều” để
đưa vào lời hát ru của bà?

GỢI Ý LÀM BÀI
“Mây Tần khoá kín song the
Bụi hồng lẽo đẽo đi về chiêm bao.”
Phân đoạn Kim Trọng nghĩ về
Thúy Kiều, diễn tả tâm trạng
tương tư khắc khoải nhung nhớ
người thương.

“Mai sau dù có bao giờ
Đốt lò hương ấy, so tơ phím này...”

Phân đoạn Thúy Kiều ủy thác mối
tình của mình cho em gái Thúy Vân
trong đêm nàng quyết định bán mình
cứu cha.

• Lời dặn dò: kỷ niệm hạnh phúc
của nàng và Kim Trọng đã từng
thề nguyền chuyện trăm năm.
• Nay Thúy Kiều chỉ có thể nhớ lại
với nỗi xót xa.

VẬN DỤNG

Câu hỏi:
Theo em, có những cách nào để
bảo tồn, phát huy bản sắc, giá trị
văn hóa truyền thống của dân tộc
Việt Nam?

GỢI Ý LÀM BÀI
• Đưa văn hóa dân tộc vào chương trình giáo dục, cung cấp kiến thức
về lịch sử, phong tục, truyền thống, và ngôn ngữ cho thế hệ trẻ

• Tăng cường công tác bảo tồn và khôi phục di sản văn hóa.
Công trình

Trang phục

Nghệ thuật

Tài liệu văn hóa

kiến trúc

truyền thống

truyền thống

quan trọng

• Tổ chức các sự kiện văn hóa và lễ hội
truyền thống.
• Tạo cơ hội cho giao lưu văn hóa và
trao đổi với các dân tộc và quốc gia
khác.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

Chuẩn bị phần Viết
Ôn tập kiến thức
đã học.

Hoàn thành bài tập

– Viết bài văn phân

Luyện tập, Vận dụng.

tích một tác phẩm
văn học (truyện).

BÀI HỌC KẾT THÚC,
CẢM ƠN CÁC EM ĐÃ
LẮNG NGHE!