ĐỊA LÍ 7 • KẾT NỐI TRI THỨC

CHƯƠNG 3 — CHÂU PHI

BÀI 9
VỊ TRÍ ĐỊA LÍ,
ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN CHÂU PHI

SAU BÀI HỌC, EM CÓ THỂ
Trình bày đặc
điểm vị trí địa
lí, hình dạng
và kích thước
châu Phi.
Sử dụng bản đồ,
hình ảnh và tư
liệu địa lí.

HỌC LIỆU

SG
K

Phân tích một vấn
đề môi trường
trong sử dụng
thiên nhiên.

Phân tích một
đặc điểm tự
nhiên của
châu Phi.

Bản
đồ

Có ý thức bảo vệ
thực vật, động vật
hoang dã.

Hình
ảnh

Phiếu học
tập

NHỮNG HÌNH ẢNH NÀY GỢI CHO EM ĐIỀU GÌ?
1

2

3

4

QUAN SÁT TRONG 30 GIÂY

EM BIẾT GÌ VỀ CHÂU PHI?
CÂU HỎI 1

Các em biết gì về châu
Phi?

QUAN SÁT

CÂU HỎI 2

Nhắc đến châu Phi
sẽ nhắc đến những gì?

SUY NGHĨ

CHIA SẺ

TỪ HÌNH ẢNH ĐẾN BÀI
HỌC
CHÂU PHI
Hệ sinh thái tự nhiến độc đáo

Thực vật, động vật hoang đã phong phú
Một trong những nơi phát sinh loài người

BÀI VỊ TRÍ ĐỊA LÍ, ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIẾN CHÂU PHI
9

NHIỆM VỤ 1

1. VỊ TRÍ ĐỊA LÍ, HÌNH DẠNG VÀ KÍCH THƯỚC

Đọc thông tin và quan sát Hình 1, trả lời:

1

HÌNH 1 — BẢN ĐỒ TƯ NHIÊN CHÂU
PHI
CHÂU ÁU
Biến Địa Trung Hài

CHÂU Á

Biến
Địa

Châu Phi tiếp giáp với
các biển, đại dương và
châu lục nào?
Xích đạo

2

ĂN ĐỘ
DƯƠNG

Hình dạng, kích thước

ĐẠI
TÂY DƯỠNG

châu Phi có đặc điểm gì?

HỌC LIỆU SGK trang 127–128

Hình 1

Chỉ tuyến
Nam

SẢN PHẨM

Câu trả lời và nội dung ghi vở

XÁC ĐỊNH VỊ TRÍ CHÂU PHI TRÊN BẢN
HÃY XÁC
ĐỒ
CHÂU
ÂU

ĐỊNH:
Đường Xích

đạo
Hai đường chí
tuyến
Biển Địa Trung
Hải
Biền
Đỏ
Đại Tây
Dương

Ấn Độ
Dương
Châu Âu và châu
Á

Châu Á

BIỂN ĐỊA TRUNG
HẢI

CHÍ TUYẾN
BÁC

BIỂN
ĐỎ

XÍCH
ĐẠO

ĐẠI TÂY
DƯƠNG
CHÍ TUYẾN
NAM

N
W

E
S

ẤN ĐỘ
DƯƠNG

VỊ TRÍ, HÌNH DẠNG VÀ KÍCH THƯỚC CHÂU
PHIHÌNH DẠNG
KÍCH THƯỚC
VỊ TRÍ
Nắm ở cả bán cầu
Bắc
và bán cầu Nam.

Phần lớn lãnh thổ nằm
giữa
hai chí tuyến.
Tiếp giáp biển Địa Trung
Hải,
biển Đỏ, Đại Tây Dương và
Án Độ Dương.

Kênh đào Xuyê nối biển
Địa Trung Hải với biển
Đỏ.

30, triệu km²
3

ĐIỂM ĐỘ

CHỈ TƯỚI ĐẶC

Khoảng 30,3 triệu km².

XÍCH ĐẠO

Lớn thứ ba thế giới
sau châu Á và châu
Mỹ.

ĐẠI
TÂY DƯƠNG
CHỈ TƯỚI
MẠM

ÁNH
ĐỘ
DƯƠN
G

BIỂN ĐỊA
TRUNG HẢI

KỂNH
ĐẠO
XUYÊ

ĐIỂM
ĐỘ

Dạng khởi rõ rệt.

Đường bờ biển ít bị chia cắt.
Rất ít vịnh biển, bán đảo và đảo.

3

LỚN THỨ
BA
THẾ GIỚI

2. ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN CHÂU PHI
1

3

2

Địa hình và
khoáng sản

4

Sông, hồ

ĐỌC BẢN ĐỒ

PHÂN TÍCH

Khí hậu

Các môi trường
tự nhiên

TRÌNH BÀY

GHI VỞ

2A. ĐỊA HÌNH VÀ KHOÁNG SẢN
LÀM VIỆC THEO
CẶP

HÌNH 1 — BẢN ĐỒ TỰ NHIÊN CHÂU PHI

Đọc mục 2a và quan sát Hình 1:

1 Trình bày đặc điểm địa hình châu Phi.
2 Xác định vị trí phân bố khoáng
sản chính ở châu Phi.
CÂU HỎI GỢI MỞ
Lãnh thổ châu Phi gồm những dạng địa hình nào?
Các dạng địa hình đó phân bố như thế nào?
Có những loại khoáng sản nào?

Các loại khoáng sản đó phân bố ở đâu?

HỌC LIỆU: SGK trang 128–129

ĐẶC ĐIỂM ĐỊA HÌNH CHÂU PHI
Gần như toàn bộ châu lực là một
khối cao nguyên khổng lồ.
Độ cao trung bình khoảng

750 m.

Chủ yếu là các sơn nguyên xen các bồn địa
thấp.

Phần đông được nâng lên mạnh.
Có nhiều thung lũng sâu, nhiều hồ dài và hẹp.

Có rất ít núi cao và đồng bằng thấp.

EM CÓ BIẾT?
CAO NGUYÊN

SƠN NGUYÊN

BỒN ĐỊA

Ki-li-man-gia-rô: 5 895 m –
núi cao nhất châu Phi.

KHOÁNG SẢN CHÂU PHI
Khu vực
Bắc
Phi

Khoáng sản chính

Dầu mỏ, khí tự nhiên, phốt-pho-rít, sắt

Vàng, u-ra-ni-um

Nam
Phi

Đồng, kim cương

2B. KHÍ HẬU CHÂU PHI
Đọc mục 2b và quan sát Hình
2:

HÌNH 2 — CÁC ĐỚI KHÍ HẬU Ở CHÂU PHI

Nêu những đặc điểm
nổi bật của khí hậu châu Phi.
GỢI Ý QUAN SÁT:
Nhiệt
độ

Các đời khí
hậu

HỌC LIỆU

ĐỜI KHÍ
HẬU
CẬN NHIỆT
ĐỜI KHÍ
HẬU
NHIỆT BỞI
ĐỜI KHÍ
HẬU
XÍCH BẠO
ĐỜI KHÍ
HẬU
CẬN NHIỆT
Ở PHÍA NAM

Lượng
mưa
Sự phân bố
các đời khí
hậu

SGK trang 129–130 Hình 2

SẢN PHẨM

Câu trả lời và nội dung
ghi vở

CHÂU PHI CHÂU LỤC KHÔ NÓNG
ĐẶC ĐIỂM
CHUNG
Khí hậu khô nóng

Phần lớn lãnh thổ nằm
giữa hai chí tuyến.

bậc nhất thế giới.
Nhiệt độ trung bình
năm trên 20°C.

Lượng mưa tương
đối thấp.
Các đới khí hậu phân
bố gần như đối xứng
qua Xích đạo.
Khí hậu phân hóa theo
hướng bắc – nam.

XÍCH
ĐẠO

Hình dạng khối.

Bờ biển ít bị
chia cắt.
Ảnh hưởng của các
dòng biển lạnh.

BỐN ĐỚI KHÍ HẬU CHÂU PHI
KHÍ HẬU NHIỆT
ĐỚI

KHÍ HẬU XÍCH ĐẠO
Nóng ẩm, mưa
nhiểu quanh
năm.

KHÍ HẬU CẬN XÍCH
ĐẠO
Có một mùa
nóng ẩm, mưa
nhiểu;
một mùa khô,
mát.

XÍCH
ĐẠO

Rất khô và nóng;
lượng mưa rát
thấp.

KHÍ HẬU CẬN
NHIỆT
Mùa đông ẩm, ẩm;
mùa hạ nóng và
khô.

2C. SÔNG, HỒ CHÂU PHI

Đọc mục 2c và quan sát Hình 1:

1

Nêu đặc điềm sông, hồ ở châu Phi.

2

Xác định vị trí các sông và hồ lớn
ở châu Phi.

Hình - sông xây dựng

GỢI Ý
Mạng lưới
sông ngòi

Nguồn cung
cấp nước

Các sông
lớn

Các hồ
lớn

HỌC LIỆU: SGK trang 130 • Hình 1

Dòng sông Nìn chảy qua hoang mạc Xa-ha-ra

SÔNG NGÒI
1

Mạng lưới phân
bố không đều.

SÔNG, HỒ CHÂU
PHI
1

Có nhiều hồ
lớn.

2

Nhiều hồ được hình
thành bởi các đứt
gấy.

Ni-giệ

2

Phụ thuộc
vào lượng
mưa.
Các sông lớn: Nin,
3 Công-gô, Ni-giệ,
Dăm-be-di.

H
Ồ

Nin

Vích-to-ri-a
Cônggô

Tan-ga-ni-ca
Ni-a-xa

Dăm-be-di

EM CÓ
BIẾT?

3 Các hồ lớn: Vích-to-ria, Tan-ga-ni-ca, Ni-axa.

Sông Nin dài 6 695 km, là một trong
những dòng sông dài nhất thế giới.

2D. CÁC MÔI TRƯỜNG TỰ NHIÊN
LÀM VIỆC THEO CẶP

HÌNH 4 — CÁC MÔI TRƯỜNG TỰ NHIÊN

Đọc mục 2d và quan sát Hình 4:

?

Trình bày đặc điểm của một môi
trường tự nhiên ở châu Phi.
NỘI DUNG CẦN CÓ

1 Phạm vi

2

Đặc điểm
khí hậu

3 Thực vật

4

Động vật

HỌC LIỆU: SGK trang 130–132 Hình 4, Hình 5

HìNH 5 — Xa van châu Phi

MÔI TRƯỜNG XÍCH ĐẠO
PHẠM
VI
Bồn địa Công-gô

KHÍ
Nóng ẩm,HẬU
mưa nhiều

và duyên hải phía
bắc vịnh Ghi-nê.

và tương đối điều họa
quanh năm.

THỰC
VẬT
Rừng rậm
xanh

ĐỘNG
VẬT
Phong phú,
đa dạng:

quanh năm.

RỪNG RẬM XANH QUANH NĂM

linh trưởng, loài leo
trèo, loài biết bay,...

MÔI TRƯỜNG NHIỆT ĐỚI
PHẠM VI
Nằm ở hai phía
của môi trường
xích đạo.

Nóng; phân hóa
thành mùa mưa
và mùa khô rõ rệt.

THỰC VẬT

ĐỘNG VẬT

Rừng thưa,
xa van cây
bụi.
HÌNH 5 — XA VAN CHÂU PHI

KHÍ HẬU

• Động vật ăn cổ: ngựa
vằn, sơn dương, hươu
cao cổ,...

• Động vật ăn thịt: sư
tử, báo gấm,...

MỒI TRƯỜNG HOANG MẠC
PHẠM VI
Chiếm diện tích lớn
ở phía bắc và phía
nam châu Phi.

THỰC VẬT

Cảnh quang hoang mạc Châu Phi

Nghèo nàn; một số
ít loài cỏ theo mùa.

KHÍ HẬU
Khắc nghiệt, ít mưa;
biên độ nhiệt giữa
và đêm lớn.

ĐỘNG VẬT
Nghèo nàn: rắn, kì đà,
cac loài gặm nhấm,...

MÔI TRƯỜNG CẬN NHIỆT
PHẠM VI
Cực bắc và
cực nam châu
Phi.

RỪNG VÀ CÂY BỤI LÁ
CỨNG

KHÍ HẬU
Mùa đông ấm
và có mưa;
mùa hạ nóng
và khô.

THỰC VẬT

ĐỘNG VẬT

Rừng và
cây bụi lá cứng.

Có các loài ăn cỏ,
gặm nhấm,...

3. VẤN ĐỀ MÔI TRƯỜNG

TRONG SỬ DỤNG THIÊN NHIÊN

Đọc thông tin và quan sát Hình 6, trả lời:

1

Em hãy kể tên một số vấn đề
môi trường trong sử dụng tài
nguyên thiên nhiên hiện nay.

2

Nguyên nhân dẫn đến
tình trạng đó là gì?

3

Nêu một số biện pháp
khắc phục.

HÌNH 6 — RỪNG BỊ CHẶT PHÁ ĐỂ LẤY ĐẤT CANH TÁC

SẢN PHẨM

Vấn đề

Nguyên nhân

HỌC LIỆU: SGK trang 132 • Hình 6

Hậu quả

Biện pháp

VẤN ĐỀ SUY GIẢM TÀI NGUYÊN RỪNG
1

HÌNH 6

NGUYÊN NHÂN

Tốc độ khai thác quá nhanh,
không có biện pháp phục hồi.

HẬU QUẢ
Diện tích rừng giảm.

Động vật hoang đã mất môi trường sống.
Hoang mạc hóa diễn ra nhanh.
Nguồn nước suy giảm.

CHUỖI TÁC ĐỘNG

Chặt phá rừng

Mất rừng

Mất môi trường sống

Hoang mạc hóa và suy giảm nguồn nước

VẤN ĐỀ ĐỘNG VẬT HOANG DÃ BỊ ĐE DỌA
HÀNH VI
2
Săn bắt động vật hoang dã.

Buôn bán động vật hoang dã.

Lấy ngà voi.

Lấy sừng tê giác.

HẬU QUẢ
Số lượng động vật hoang dã giảm.
Nhiều loài có nguy cơ tuyệt chủng.

KHÔNG
SĂN BẮT

Môi trường sống bị tồn hại.

BẢO VỆ THIÊN NHIÊN CHÂU
CÁC BIỆN PHÁP
PHI
Kiểm soát hoạt động
săn bắt và buôn bán.

Tuyên truyền bảo vệ
động vật hoang dã.

Xây dựng các khu
bảo tồn thiên
nhiên.

THÔNG ĐIỆP

Ban hành các quy định
bảo vệ.

Bảo vệ mỗi trường sống
của động vật hoang dã.

Bảo vệ rừng và động vật hoang dã chính là bảo vệ hệ sinh
thái châu Phi.

LUYỆN TẬP 1 — HỆ THỐNG HÓA KIẾN THỨC
LÀM VIỆC
THEO TỔ
Trình bày khái quát đặc điểm tự nhiên châu Phi.
Lập bảng so sánh đặc điểm của các môi trường
tự nhiên ở châu Phi về khí hậu, sinh vật.

SẢN PHẨM
Bản tổng hợp
đặc điểm tự
nhiên.

THỜI GIAN:
Bảng so sánh bốn
môi trường tự
nhiên.

PHÚT

SƠ ĐỒ TỔNG KẾT ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN
ĐỊA HÌNH

KHÍ HẬU
• Khô nóng

• Khối cao nguyên khổng lồ

• Nhiệt độ trung bình
năm trên 20°C
• Các đời gần đối
xứng qua Xích đạo

• Cao trung bình 750 m
• Thấp dân đông nam - tây bắc

KHOÁNG SẢN

SÔNG, HỔ

• Phong phú, đa dạng

•
•
•

• Tập trung nhiều ở
Bắc Phi và Nam Phi

MÔI TRƯỜNG TỰ NHIÊN
• Xích đạo• Nhiệt đới • Hoang mạc
• Cận nhiệt

Phân bá không
đều thuộc lượng
Phụ
mứa
Có nhiều hồ lớn

LUYỆN TẬP 2 — AI
LUẬT
BẢNG ĐIỂM
NHANH
HỚN
CHƠI

1

Mỗi tổ là
một đội.

2

Giáo viên
trình chiếu
lần lượt từng
câu hỏi.
Các đội đọc
câu hỏi và
thảo luận.

3

4

5
6

Đội có tin
hiệu xin trả
lời trước
được quyển
trả lời.
Trả lời đúng
và nhanh
được ghi
điểm.

Đội có nhiều
câu trả lời
đúng và
nhanh nhất
chiến thắng.

AI NHANH HƠN
CÂU 1

A
.
C.
CÂU 2

A
.C
C.
.

GIÂ
Y:

Châu Phi có diện tích khoảng 30,3 triệu km², đúng vị trí thứ mấy
thế giới?

Thứ nhất.
Thứ ba.

B
.D.

Thứ hai.

Thứ tư.

Dạng địa hình nào sau đây chiếm diện tích chủ yếu và bao phủ gần như
toàn bộ bề mặt lãnh thổ châu Phi?

Đồng bằng thèm lục địa thấp.
Khối cao nguyên và sơn
nguyên khổng lồ.

B
.
D
D.
.

Núi trẻ đồ sộ đính nhọn.
Bồn địa sâu dưới mực nước
biển.

AI NHANH HƠN
CÂU 3

A
.
C.
CÂU 4

A
.C
C.
.

GIÂ
Y:

Tài nguyên khoáng sản dầu mỏ và khí tự nhiên của châu Phi phân bố tập
trung nhiều nhất ở khu vực nào?

Bắc Phi.
Nam Phi.

B
.D.

Trung Phi.

Đông Phi.

Nguyên nhân cốt lõi khiến diện tích rừng tự nhiên châu Phi bị suy giảm,
tốc độ hoang mạc hóa diễn ra nhanh là do?
Việc bảo tồn động vật hoang dã quá
nghiêm ngặt.
Tốc độ chặt phá rừng lấy đất canh
tác quá nhanh, không phục hồi

B
.
D
D.
.

Chế độ nước sông Nin dồi dào
quanh năm.
Sự mở rộng của các khu bảo tồn
thiên nhiên Đông Phi.

AI NHANH HƠN
CÂU 1

A
.
C.
CÂU 2

A
.C
C.
.

GIÂ
Y:

Châu Phi có diện tích khoảng 30,3 triệu km², đúng vị trí thứ mấy
thế giới?

Thứ nhất.
Thứ ba.

B
.D.

Thứ hai.

Thứ tư.

Dạng địa hình nào sau đây chiếm diện tích chủ yếu và bao phủ gần như
toàn bộ bề mặt lãnh thổ châu Phi?

Đồng bằng thèm lục địa thấp.
Khối cao nguyên và sơn
nguyên khổng lồ.

B
.
D
D.
.

Núi trẻ đồ sộ đính nhọn.
Bồn địa sâu dưới mực nước
biển.

VẬN DỤNG — KHÁM PHÁ SINH VẬT CHÂU PHI
NHIỆM VỤ Ở
1 Tìm NHÀ
hiểu, sưu tầm thông tin, hình ảnh và viết bài giới thiệu về:

2

Một loài thực vật hoặc động vật độc đáo của châu Phi mà em

HÌNH THỨC SẢN PHẨM

Bài báo cáo

cảm thấy hứng thú.

Bài thuyết trình

Video

CÁCH THỰC HIỆN
Tìm kiếm tư liệu

BÁO CÁO

Chọn lọc thông tin
và hình ảnh

Viết bài
giới thiệu

Chuẩn bị
chia sẻ

Đầu tiết học sau • Chia sẻ sản phẩm trên Google Classroom

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
ÔN
Kiến thức đã học về
vị trí địa lí và đặc điểm
tự nhiên châu Phi.

CHUẨN BỊ
BÀI 10 ĐẶC

LÀM
Bài tập trong Sách bài
tập Lịch sử và Địa lí 7 –
phần Địa lí.

HOÀN THÀNH
Nhiệm vụ vận dụng về
một loài thực vật hoặc
động vật độc đáo của
châu Phi.

ĐIỂM DÂN CƯ, XÃ HỘI CHÂU PHI

Cảm ơn các em đã tham gia tiết học!
Hẹn gặp lại các em ở bài học sau 🌍
💬 Thông điệp: "Khai thác thiên nhiên
phải đi cùng trách nhiệm bảo vệ thiên
nhiên châu Phi."