-Đỗ Trung Lai-.

I

ĐỌC- TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả
2. Tác phẩm

II

TÌM HIỂU CHI TIẾT

1.Hình ảnh người mẹ
2. Tình cảm, cảm xúc của người con
III

TỔNG KẾT

1.Nội dung
2.Nghệ thuật

I

ĐỌC- TÌM HIỂU CHUNG

1 Tác giả

- Tên thật: Đỗ Trung Lai (sinh năm 1950)
- Quê : Phùng Xá, Mỹ Đức, Hà Tây (nay là
Hà Nội)
- Là Đảng viên ĐCSVN, hội viên hội nhà
văn Việt Nam từ năm 1991.
- Có nhiều tài năng: làm thơ, vẽ tranh, viết
báo…
- Sáng tác tiêu biểu: Đêm sông Cầu, Lời Mị
Châu, Thăng Long, Mẹ,...

-Đỗ Trung Lai-.

Ngày con còn bé
Cau mẹ bổ tư
Giờ cau bổ tám
Mẹ còn ngại to!

Lưng mẹ còng rồi
Cau thì vẫn thẳng
Cau – ngọn xanh rờn
Mẹ - đầu bạc trắng

Một miếng cau khô
Khô gầy như mẹ
Con nâng trên tay
Không cầm được lệ

Cau ngày càng cao
Mẹ ngày một thấp
Cau gần với giời
Mẹ thì gần đất!

Ngẩng hỏi giời vậy
- Sao mẹ ta già?
Không một lời đáp
Mây bay về xa.

I

ĐỌC- TÌM HIỂU CHUNG

2 Tác phẩm

- Thể loại:

Thơ bốn chữ

Số tiếng

Vần

Nhịp

Bốn tiếng/dòng

Vần chân
Vần cách

1/3
2/2

- Xuất xứ
Trích “Đêm sông Cầu”, NXB Quân đội
nhân dân, Hà Nội, 2003

- Phương thức biểu đạt chính: Biểu cảm

I

ĐỌC- TÌM HIỂU CHUNG

2 Tác phẩm

Phần 1

3 khổ đầu: Hình ảnh
người mẹ trong sự đối
sánh với hình ảnh cau.

Phần 2

2 khổ cuối: Cảm xúc của
người con

II

TÌM HIỂU CHI TIẾT

1 Hình ảnh người mẹ

* Hình dáng của mẹ
Lưng mẹ còng rồi
Cau thì vẫn thẳng
Cau – ngọn xanh rờn
Mẹ - đầu bạc trắng
Cau ngày càng cao
Mẹ ngày một thấp
Cau gần với giời
Mẹ thì gần đất!

Ngày con còn bé
Cau mẹ bổ tư
Giờ cau bổ tám
Mẹ còn ngại to!

Gần trời

Ngày càng cao

Ngọn xanh rờn

Lưng còng

Gần đất

Ngày một thấp

Đầu bạc trắng

Thân thẳng

NGƯỜI MẸ

CÂY CAU

Lưng còng

Thân thẳng

Đầu bạc trắng

Ngọn xanh rờn

Ngày một thấp

Ngày càng cao

Gần đất
 Mẹ ngày một già yếu, già nua.

Gần trời
 Cau tràn đầy sức sống.

II

TÌM HIỂU CHI TIẾT

1 Hình ảnh người mẹ

* Hình dáng của mẹ

- Thủ pháp tương phản, đối lập
- So sánh, hoán dụ, nói giảm nói tránh
- Mẹ hiện lên với hình dáng nhỏ bé, già nua

Tại sao tác giả Đỗ Trung
Lai lại sử dụng hình ảnh cau
để làm nổi bật hình ảnh
người mẹ?

Cây cau
là hình ảnh quen
thuộc xuất hiện trong
nhiều câu chuyện dân gian,
tượng trưng cho tình nghĩa thủy
chung của con người Việt Nam. Nó
còn gắn với liền với làng quê, với
hình ảnh người phụ nữ Việt Nam,
các bà các mẹ thường nhai
trầu cau
 Sự thông minh,
tinh tế

II

TÌM HIỂU CHI TIẾT

1 Hình ảnh người mẹ

* Hành động của mẹ
Ngày con còn bé
bổtưtư
Cau mẹ bổ

- Ngày xưa: bổ cau làm tư

bổtám
tám
Giờ cau bổ
ngạito!
to
Mẹ còn ngại

- Bây giờ: bổ cau làm tám, còn ngại to

Tác giả nhận thấy tuổi già, mượn hình ảnh nhai trầu quen thuộc để
khắc họa người mẹ. Miếng trầu bổ nhỏ  tuổi già móm mém

II

TÌM HIỂU CHI TIẾT

2 Tình cảm, cảm xúc của người con

Một miếng cau khô
Khô gầy như mẹ
Con nâng trên tay
Không cầm được lệ
Ngẩng hỏi giời vậy
- Sao mẹ ta già?
Không một lời đáp
Mây bay về xa.

II

TÌM HIỂU CHI TIẾT

2 Tình cảm, cảm xúc của người con

- Nỗi buồn, xót xa của người con trước tuổi già của mẹ.
Một miếng cau khô
Khô gầy như mẹ
- So sánh: “cau” – “mẹ”  thể hiện sự
già nua, độ lớn về tuổi tác của mẹ
 Vào tuổi xế chiếu, bao lo toan vất vả
của cuộc đời đã rút cạn sức lực của mẹ

II

TÌM HIỂU CHI TIẾT

2 Tình cảm, cảm xúc của người con

- Tình cảm của người con

nâng trên tay
Con nâng
Không cầm
cầm được lệ
+ Nâng: sự trân trọng, nâng niu miếng trầu - hình ảnh tượng trưng cho mẹ.
+ Cầm: tình cảm dồn nén, chứa đựng xót xa, tình cảm của con dành cho mẹ
+ Lệ: giọt nước mắt, cảm xúc dâng trào.
 Nỗi niềm của con dành cho mẹ: thấu hiểu những khó nhọc, cay đắng
của đời mẹ, trân trọng những hi sinh mẹ đã dành cho con nhưng không
khỏi đau đớn trước những vất vả của mẹ.

II

TÌM HIỂU CHI TIẾT

2 Tình cảm, cảm xúc của người con

Ngẩng hỏi giời vậy
- Sao mẹ ta già?
- Câu hỏi tu từ:  sự xót xa, con tự vấn trời
đất cũng là tự vấn bản thân mình.
 Thể hiện sự vô vọng, sự bất lực của người con
không thể níu kéo thời gian chậm lại, níu kéo mẹ
ở lại mãi mãi bên con.

II

TÌM HIỂU CHI TIẾT

2 Tình cảm, cảm xúc của người con

Không một lời đáp
Mây bay về xa.
- Hình ảnh “Mây bay về xa”
+ gợi liên tưởng đến tóc mẹ
+ một ngày nào đó người mẹ sẽ rời xa người con để đi về một phương
xa khác

Lời thơ mở ra dư âm nghẹn ngào, nỗi xúc động dưng dưng.

 Người con đau đớn, xót xa trước nỗi vất
vả cuộc đời đã hằn lên vai mẹ. Để rồi giờ
đây, con thảng thốt nhận ra quỹ thời gian
của mẹ không còn nhiều, không tránh khỏi
quy luật của cuộc đời. Từ đó bộc lộ nỗi niềm
rưng rưng, dâng trào cảm xúc, tình yêu
thương chân thành của con dành cho mẹ.

III

TỔNG KẾT

- Thể thơ bốn chữ.
- Lời thơ giản dị, tự nhiên.
- Sử dụng linh hoạt các biện pháp tu từ
- Hình ảnh thơ gần gũi.

III

TỔNG KẾT

Bài thơ mượn hình ảnh cây cau quen thuộc để khắc họa mẹ. Qua
đó, bài thơ thể hiện sự vất vả của cuộc đời mẹ, tình yêu thương
chân thành của con dành cho mẹ và sự đau đớn, buồn tủi khi quỹ
thời gian của mẹ không còn nhiều, dường như ngày con xa mẹ
đang đến gần

Quan sát người thân trong gia đình của mình qua
năm tháng, em thấy người thân có những thay đổi
như thế nào? Em có cảm xúc gì khi nhận ra những
thay đổi ấy?

Hãy viết một bức thư gửi đến mẹ
(lời cảm ơn, xin lỗi, tâm sự, chia
sẻ…) với người mẹ của các em nhé!
Mẹ của chúng ta đã vất vả rồi!