Mưa sao băng Geminids đêm 13, rạng sáng 14/12/2017

1. Kĩ năng xác định thông tin
*Kĩ năng xác định thông tin chính và thông tin chi tiết
Chỉ dẫn

Tác dụng

- Xác định thông tin chính là tìm
nội dung chính/ quan trọng nhất
mà tác giả muốn gửi đến người
đọc thông qua một đoạn văn hoặc
văn bản.
- Xác định thông tin chi tiết là tìm
những từ ngữ hoặc câu văn, bằng
chứng được dùng để diễn giải,
làm rõ thông tin chính.

Hiểu nội dung chính/ quan trọng
mà tác giả muốn nói; nhận ra
mạch tư duy, cách lập luận của
người viết; nhận ra mối quan hệ
giữa nội dung chính và các chi
tiết.

2. Đọc văn bản
- Đọc: trôi chảy, to, rõ ràng,
- Sử dụng chiến lược: suy luận, theo dõi, xác định thông tin chính và
thông tin chi tiết
Chiến lược
Suy luận: Mục đích của đoạn văn này là gì?
Theo dõi: Nội dung chính của đoạn văn này là gì?
Xác định thông tin chính và thông tin chi tiết: Xác định thông
tin chính và thông tin chi tiết của đoạn văn này?

2. Đọc văn bản
Chiến lược
Suy luận: Mục đích của đoạn văn Mục đích của đoạn văn là giúp người
này là gì?
đọc xác định được thế nào là sao băng
và sao băng được hình thành như thế
nào.
Theo dõi: Nội dung chính của Giải thích hiện tượng “mưa sao
đoạn văn này là gì?
băng”, đặc điểm nhận biết và chu kỳ
xuất hiện
Xác định thông tin chính và thông - Thông tin chính: giới thiệu một số
tin chi tiết: Xác định thông tin trận mưa sao băng có mật độ sao cao.
chính và thông tin chi tiết của - Thông tin chi tiết: Cho biết tên gọi,
đoạn văn này?
ngày xuất hiện của mưa sao băng.

Yếu tố cần xác định của văn bản thông tin giải thích
một hiện tượng tự nhiên

Xác định cấu
trúc của văn
bản

Xác định cách
sử dụng từ ngữ
của văn bản

Xác định cấu trúc của văn bản
Sapo
Giới thiệu tóm tắt nội
dung bài viết, tạo sự lôi
cuốn đối với người đọc.

Phần kết thúc

Phần nội dung

Phần mở đầu
Giới thiệu khái quát về
hiện tượng hoặc quá
trình xảy ra hiện tượng
trong thế giới tự nhiên.

Giải thích nguyên
nhân xuất hiện và cách
thức diễn ra của hiện
tượng tự nhiên; cung
cấp thông tin về một
số thảm hoạ của hiện
tượng tự nhiên trong
lịch sử.

Thường trình bày sự
việc cuối hoặc tóm tắt
nội dung giải thích.

Xác định cách sử dụng từ ngữ của văn bản
Từ ngữ miêu
tả trình tự.

Từ ngữ thuộc
chuyên ngành
khoa học.

Động từ miêu tả
hoạt động hoặc
trạng thái

Hoạt động nhóm bàn
Hoàn thành PHT
Thời gian: 10 phút

Yếu tố cần xác định của văn bản
thông tin giải thích một hiện
tượng tự nhiên

Cấu trúc của văn bản

Cách sử dụng từ ngữ của văn
bản

Đặc điểm của yếu tố thể hiện trong văn bản “Sao băng là gì
và những điều bạn cần biết về sao băng?”
- Sapo: Không có
- Phần 1: Nhiều người tin rằng, khi nhìn lên bầu trời...câu
chuyện về tình yêu: giới thiệu khái quát về hiện tượng.
- Phần 2: Sao băng là gì?...Vì vậy, hầu hết các trận mưa sao
băng đều có chu kì là một năm: giải thích nguyên nhân xuất
hiện và cách thức diễn ra của hiện tượng.
- Phần 3: Không có
Sử dụng một số từ ngữ thuộc chuyên ngành khoa học thiên
văn (ví dụ: thiên thạch, bầu khí quyển, bụi vũ trụ, sao chổi,
tiểu hành tinh, quỹ đạo,...), động từ/cụm động từ miêu tả hoạt
động hoặc trạng thái (ví dụ: đốt cháy, phát sáng, chuyển
động, cắt ngang, đi xuyên,...) từ ngữ miêu tả trình tự (ví dụ:
trước khi)

 “Sao băng là gì và những điều bạn cần biết về sao băng?” là văn bản
thông tin giải thích một hiện tượng tự nhiên.
 Mục đích của VB: giải thích một số vấn đề liên quan đến hiện tượng sao
băng, mưa sao băng và những chu kì mưa sao băng hằng năm.

Chỉ ra điểm khác biệt trong cách trình bày đề mục của văn bản “Sao
băng là gì và những điều bạn cần biết về sao băng?” với văn bản
“Bạn đã biết gì về sóng thần?”. Cách trình bày ấy có tác dụng gì
trong việc thực hiện mục đích của văn bản.
Văn bản “Sao băng là gì và những điều Văn bản “Bạn đã biết gì về sóng thần?”:
bạn cần biết về sao băng?”
- Sao băng là gì?
- Mưa sao băng là gì?
- Mỗi năm thường có những trận mưa
sao băng nào?
- Vì sao mưa sao băng lại có chu kì?

- Nguyên nhân gây ra sóng thần
- Cơ chế hình thành sóng thần
- Dấu hiệu sắp có sóng thần
- Các thảm họa sóng thần trong lịch sử

Đề mục được trình bày dưới hình thức Đề mục được trình bày dưới dạng cụm từ
câu hỏi

Chỉ ra điểm khác biệt trong cách trình bày đề mục của văn bản “Sao
băng là gì và những điều bạn cần biết về sao băng?” với văn bản
“Bạn đã biết gì về sóng thần?”. Cách trình bày ấy có tác dụng gì
trong việc thực hiện mục đích của văn bản.
Tác dụng:
+ Tóm tắt thông tin chính của văn bản, khơi gợi hứng thú, sự tò mò và định
hướng tiếp nhận cho người đọc (giúp người đọc dễ dàng xác định được
những vấn đề chính mà văn bản lí giải về hiện tượng sao băng)
+ Thể hiện dấu hiệu hình thức đặc trưng của một văn bản thông tin, góp
phần làm nổi bật thông tin chính và thực hiện mục đích của văn bản (cung
cấp thông tin để lí giải về nguyên nhân và cách thức diễn ra của hiện tượng
sao băng).

a. Mối quan hệ giữa thông tin cơ bản và thông tin chi tiết trong văn
bản
Hoạt động nhóm
Nhóm 1,3 làm đoạn a,b
Nhóm 2,4 làm đoạn c,d
Tóm tắt các thông tin cơ
bản của văn bản. Dựa
vào đâu em có thể xác
định được những thông
tin cơ bản này?

a. Mối quan hệ giữa thông tin cơ bản và thông tin chi tiết trong văn
bản
Phần văn bản

Thông tin cơ bản

Cách xác định thông tin cơ bản

Sao băng là Nguyên nhân xuất hiện Đọc đề mục và nội dung phần văn bản:
- Đề mục: Sao băng là gì? tóm tắt thông tin cơ
gì? … tạo nên của hiện tượng sao băng. bản của phần văn bản.
những
hố
- Nội dung câu: Sao băng thực chất là đường nhìn
lòng chảo sâu
thấy...với vận tốc rất lơn (khoảng 100000km/h)
khẳng định nguyên nhân dẫn đến việc hiện
trên lục địa.
tượng sao băng. Các câu còn lại của phần VB
này giải thích rõ nguyên nhân ấy.

Mưa
sao Nguyên nhân xuất hiện Đọc đề mục và nội dung phần VB:
- Đề mục: Mưa sao băng là gì? tóm tắt thông tin
băng là gì? … và đặc điểm của hiện cơ bản của phần VB.
được gọi là tượng mưa sao băng.
- Nội dung chi tiết của phần VB giải thích cho sự
bão sao băng.
xuất hiện và đặc điểm của hiện tượng mưa sao
băng.

a. Mối quan hệ giữa thông tin cơ bản và thông tin chi tiết trong văn
bản
Phần văn bản
Mỗi năm thường
có những trận
mưa sao băng
nào? … việc
quan sát sao
băng cũng gặp
nhiều khó khăn.
Vì sao mưa sao
băng lại có chu
kì? … Vì vậy, hầu
hết các trận mưa
sao băng đều có
chu kì là một
năm.

Thông tin cơ bản
Thời điểm xuất
hiện những trận
mưa sao băng
trong năm và lưu
ý khi quan sát.

Cách xác định thông tin cơ bản
Đọc đề mục và nội dung phần VB:
- Đề mục: Mỗi năm thường có những trận mưa sao băng
nào? tóm tắt thông tin cơ bản của phần VB.
- Câu đầu tiên: Mỗi năm có rất nhiều trận mưa sao băng xác
định rõ thông tin cơ bản của phần VB sắp trình bày.
- Các thông tin chi tiết về thời gian và tên gọi của một số trận
mưa sao băng trong năm, tập trung làm minh chứng cụ thể
cho thông tin cơ bản.

Nguyên nhân xuất Đọc đề mục và nội dung phần VB:
hiện hiện tượng - Đề mục: Vì sao mưa sao băng lại có chu kì? tóm tắt thông
mưa sao băng theo tin cơ bản của phần VB.
- Sử dụng một số từ ngữ gợi mối quan hệ nguyên nhân – kết
chu kì.
quả của các thông tin: do …nên, nếu …thì, vì vậy …

a. Mối quan hệ giữa thông tin cơ bản và thông tin chi tiết trong văn
bản

- Các thông tin chi tiết
trong văn bản góp phần
làm rõ, biểu đạt thông
tin cơ bản của VB; đồng
thời, thông tin cơ bản
cũng chi phối việc lựa
chọn, sử dụng các thông
tin chi tiết trong văn
bản.

- Cách xác định thông tin cơ bản của văn
bản:
+ Đọc tên văn bản và hệ thống các đề mục.
+ Đọc kĩ nội dung của toàn bộ văn bản và
từng phần theo định hướng của các đề mục.
+ Xác định thông tin chi tiết của từng đoạn
văn/phần văn bản  Từ các thông tin chi
tiết ấy, xác định thông tin cơ bản của đoạn
văn/phần VB

b. Cách trình bày thông tin
Đoạn trích

Cách trình bày
thông tin

Tác dụng

a. Sao băng thực chất là Theo mối quan Hỗ trợ biểu đạt thông tin cơ bản của đoạn trích: nguyên
đường nhìn thấy của các hệ nhân quả
nhân xuất hiện của hiện tượng sao băng
thiên thạch...tạo nên những
hố lòng chảo sâu trên lục địa.

b. Mỗi năm có rất nhiều
trận mưa sao băng...cực
điểm vào 12-13/12.

Theo mức độ Hỗ trợ làm rõ thông tin cơ bản, tất cả các thông tin chi
quan trọng của tiết về một số trận mưa sao băng xảy ra trong năm đều
thông tin
hướng đến việc minh họa cụ thể cho thông tin cơ bản;
Theo trật tự đồng thời giúp người đọc hình dung rõ hơn về thời điểm
thời gian
suất hiện các trận mưa sao băng theo thứ tự các tháng
trong năm.

c. Sao băng là sự xuất hiện Theo mối quan Hỗ trợ biểu đạt thông tin cơ bản của đoạn trích: nguyên
ngẫu nhiên của các thiên hệ nhân quả
nhân xuất hiện hiện tượng mưa sao băng theo chu kì.
thạch trên bầu trời...hầu hết
các trận mưa sao băng có chu
kì là một năm.

Loại phương tiện phi ngôn ngữ: hình ảnh

 Hỗ trợ thể hiện nội dung, giúp người đọc hình dung rõ hơn về những
thông tin được trình bày, tăng sức hấp dẫn cho VB

Tìm và xem video clip về một trận
mưa sao băng trên Internet. Sau đó,
trình bày cảm xúc, suy nghĩ của em
về video clip đó.

1. Nghệ thuật
- Sử dụng các ngôn ngữ thuộc
chuyên ngành thiên văn học để
miêu tả hoạt động và giải thích
hiện tượng
- Cách triển khai nội dung logic,
mạch lạc
- Sử dụng cách trình bày thông tin
theo cấu trúc so sánh và đối chiếu
đối tượng.
...

2. Nội dung
Văn bản "Sao băng là gì và
những điều bạn cần biết về sao
băng?" là văn bản thông tin giải
thích một hiện tượng tự nhiên.
Văn bản cung cấp cho độc giả
các kiến thức liên quan đến
hiện tượng sao băng xuất hiện
trong tự nhiên.

Nếu có lần thấy sao băng, em sẽ
ước nguyện điều gì? Vì sao lại
ước nguyện điều đó?

5

1
3

7

2

6
4

HÁI SAO MAY MẮN
pipi

Câu 1: Văn bản Sao băng là gì và những điều
bạn cần biết về sao băng? gồm mấy đề mục?

Em được cả lớp thưởng
một tràng pháo tay
4 đề mục

VƯỜN SAO

Câu 2: Theo văn bản, sao băng là
gì?

Em được 7 điểm

Là đường nhìn thấy của các
thiên thạch khi chúng đi vào bầu
khí quyển Trái Đất với vận tốc
rất lớn.

VƯỜN SAO

Câu 3: Mưa sao băng là hiện tượng gì?

Em được xóa một điểm xấu

Là hiện tượng nhiều sao băng xuất hiện đồng
thời hoặc nối tiếp nhau từ chung một điểm
xuất phát trên bầu trời.
VƯỜN SAO

Câu 4: Mỗi trận mưa sao băng thường
kéo dài trong bao lâu?

Em được 8 điểm
Vài giây
VƯỜN SAO

Câu 5: Nguyên nhân chính làm xuất
hiện mưa sao băng là gì?

Em được chỉ điểm một
bạn tiếp theo tham gia trò
Bụichơi
vũ trụ
VƯỜN SAO

Câu 6: Hầu hết các trận mưa sao băng có
chu kì là bao lâu?

Em được 8 điểm
1 năm

VƯỜN SAO

Câu 7: Thiên thạch có nguồn gốc từ
đâu?

Em được cộng 1 điểm vào
- Mảnh vụn từbài
các kiểm
sao chổi.tra
- Bụi vũ trụ.
- Mảnh vụn từ các tiểu hành tinh.

VƯỜN SAO