Dự án soạn giáo án
Ngữ văn 7 Cánh
diều
BÀI 3: TRUYỆN KHOA HỌC VIỄN TƯỞNG
ĐỌC HIỂU VĂN BẢN 2:
CHẤT LÀM GỈ (Rây Bret-bơ-ry)
Giáo viên: Trương Thị Hằng
Email: hangkhuyenhoc@gmail.com
Trường: TH&THCS Đông Xuyên – Tiền Hải - Thái Bình

Ngôi nhà chung, tháng 6/2022

Khi xem xong đoạn video,
em có suy nghĩ gì về chiến
tranh?
Nếu em trong vai trò là một người lính,
em sẽ làm gì để ngăn chặn cuộc chiến
tranh?

Chất làm
gỉ
_Rây Bretbơ-ry_

I.

Tìm
hiểu
chung

1. Tác
giả

• Là một nhà văn chuyên
về sáng tác các tác
phẩm kinh dị, khoa học
viễn tưởng và bí ẩn.
• Là một trong những nhà
văn nổi tiếng nhất thế
kỷ XX và XXI của nước
Mĩ.
• Ông
đã
được
giải

Một số tác phẩm nổi tiếng của Rây Bơret-bơ-ry

Tiểu thuyết 451 độ F
(Fahrenheit 451, 1953)

Người minh họa (The
Illustrated Man, 1951)

Xứ Tháng Mười (The Martian
Chronicles, 1950)

2. Tác
Đọcphẩm
và tóm tắt

1.
Đọc
Tóm tắt

văn bản

Viên đại tá cho gọi anh trung sĩ đến để nói cho anh biết về kế
hoạch thuyên chuyển anh đến một nơi khác vì đại tá nghe nói
anh trung sĩ có những biểu hiện không bình thường về thần
kinh gây ảnh hưởng đến công việc. Anh trung sĩ không đồng ý
và nêu ra ý tưởng của mình là không muốn có chiến tranh nên
đã nghiên cứu ra chất làm gỉ để phá hủy các loại vũ khí ngăn
chặn chiến tranh. Sau một hồi nói chuyện, Đại tá vẫn không tin
vào ý tưởng của anh trung sĩ, cho rằng anh đang mắc chứng
bệnh hoang tưởng và cần được bác sĩ Mét-thiu hỗ trợ. Sau
cuộc nói chuyện, anh trung sĩ đi ra khỏi phòng. Ngay sau đó,
viên Đại tá được tận mắt chứng kiến sự phá hủy của chất làm
gỉ ngay trong cuộc nói chuyện với bác sĩ Mét – thiu, với anh
lính gác khiến đại tá tức điên lên.

2.2. Tìm hiểu chung văn bản
PTBĐ
NGÔI KỂ
XUẤT XỨ

Trích
Truyện
khoa học
viễn
tưởng

THỂ LOẠI

Truyện
ngắn
(Truyện
khoa
học

Ngôi thứ ba.

Tự sự
kết
hợp
miêu
tả,
biểu
cảm.

Bố
cục

Phần
“Tạm
Cuộc
trung

1 (từ đầu đến
biệt đại tá”):
nói chuyện của
sĩ và viên đại tá.

Phần 2 (còn lại): Sự
phá hủy của chất làm
gỉ.

Nhan đề Chất làm
Gỉ sét là gì?
Gỉ sét (hay rỉ sét) là sắt bị
oxy hóa. Gỉ sét được hình
thành do sắt kết hợp với
oxy khi có mặt nước hoặc
không khí ẩm. Trên bề mặt
sắt thép bị rỉ hình thành
những lớp vảy rất dễ vỡ,
thường có màu nâu, nâu
đỏ hoặc đỏ. Lớp gỉ này
không có tác dụng bảo vệ
sắt ở phía trong. Nếu có đủ
thời gian, oxy và nước, bất
kỳ khối sắt nào cũng sẽ bị
gỉ hoàn toàn và phân hủy.

gỉ

Chất làm gỉ?
Sắt kết hợp với oxy và nước (ở
môi trường) bị biến thành các
oxít sắt, làm hư kết cấu sắt ban
đầu.

Dựa trên cơ sở khoa học về chất làm gỉ, viên trung sĩ đã
nghiên cứu và tạo ra chất có thể phá hủy các loại vũ khí để
ngăn chặn các cuộc chiến tranh => Ý tưởng về chất có thể làm
cho thế giới được hòa bình => Tư tưởng nhân văn ngay từ
nhan đề truyện.

II.

Đọc
hiểu
văn

1. Cuộc nói
chuyện giữa
trung sĩ trẻ
và viên đại
tá

a. Cuộc nói chuyện
giữa hai nhân vật:

Phiếu học tập số 1
Em hãy điền vào phiếu học tập của mình bằng cách
trả
lời các câu hỏi
trong
bảng sau: TRUNG SĨ TRẺ
 
VIÊN
ĐẠI TÁ
Mong muốn Viên đại tá mong muốn gì?
Viên đại tá có tin vào ý tưởng
Niềm tin
của trung sĩ trẻ không?
Dự định

Viên đại tá đã dự định làm gì
với trung sĩ trẻ?

Trung sĩ trẻ mong muốn gì?
Trung sĩ trẻ có tin vào ý tưởng
của bản thân không?
Trung sĩ trẻ đã trình bày
những dự định của mình như
thế nào?
Anh trung sĩ đã làm gì tiếp
theo?

Viên đại tá có tin tưởng anh
Kết thúc
trung sĩ không?
cuộc nói
chuyện
Đánh giá về cuộc nói chuyện? (Cuộc nói chuyện có mang tính xây dựng không?

 

Mong
muốn

Niềm tin

VIÊN ĐẠI TÁ

TRUNG SĨ TRẺ

Muốn thuyên chuyển anh trung sĩ trẻ
đi nơi khác, có thể là sang bên kia đại
dương và phục vụ trong một quân
đoàn nào đó thật xa.

Muốn sống không có chiến tranh. Anh muốn biết làm
cách nào đó để trong một đêm, những cỗ đại bác trên
toàn thế giới biến thành sắt gỉ, những vi khuẩn trong
ruột các quả bom trở thành vô hại, những chiếc xe
tăng bỗng đổ rụi.

Không tin vào ý tưởng của viên trung
sĩ.

Dự định

Dự định gọi điện cho bác sĩ Mét-thiu vì
đại tá nghĩ rằng viên trung sĩ cần có sự
giúp đỡ của bác sĩ khám chữa.

Kết thúc
cuộc nói
chuyện

Đến lúc này, đại tá vẫn chưa tin viên
trung sĩ.

Rất tin tưởng vào ý tưởng của bản thân, bởi vì
anh đã nghiên cứu về chất làm gỉ dựa trên cơ sở
khoa học.
Phá hủy vũ khí chiến tranh bằng chất làm gỉ, đầu
tiên là khắp châu Mỹ trong vài ngày, sau đó sẽ sang
châu Âu. Trong vòng một tháng, sẽ làm cho cả thế
giới tránh được thảm họa chiến tranh.
Trung sĩ dùng chất làm gỉ để phá hủy tất cả các
phương tiện để ngăn chặn chiến tranh.

Cuộc nói chuyện không mang tính xây dựng do viên đại tá và trung sĩ trẻ có cách
Đánh giá:

b. Nhân vật
trung sĩ trẻ:

Nhân vật anh trung sĩ
Tênđược
là giới
Hôthiệu
– qua
lit.lờiLà
của một
người
trẻ
ai? Vàlính
được giới
thiệu đã
như trải
thế nào?
qua Qua
cuộc
chiến
cuộc nói
chuyện vớitranh
viên đại tá, em hãy cho
16
năm.
Mong
cả,
Embiết
có muốn
nhận
gì về
mong
trungxét
sĩ trẻ
làcao
một
muốn
củanhư
anh
trung
sĩ?
tốt đẹp:
Xóa
bỏ vũ
người
thế
nào?

khí, chấm dứt chiến
tranh.
Ý tưởng thông minh,
Em có nhận
gì về ý cơ sở
sáng tạo,
dựaxéttrên
tưởng của trung sĩ?
khoa học
để tạo ra chất
làm gỉ phá hủy các loại
Trung sĩ trẻ là một người tài
vũ khí để kết thúc chiến
giỏi, có lí tưởng, có ước mơ cao tranh trên thế giới.

b. Nhân vật
trung sĩ trẻ:

Tên là Hô – lit. Là một
người lính trẻ đã trải
qua cuộc chiến tranh
16 năm.
Mong
muốn cao cả,

tốt đẹp: Xóa bỏ vũ
khí, chấm dứt chiến
tranh.
Ý tưởng thông minh,

sáng tạo, dựa trên cơ sở
khoa học để tạo ra chất
làm gỉ phá hủy các loại
Trung sĩ trẻ là một người tài
vũ khí để kết thúc chiến
giỏi, có lí tưởng, có ước mơ cao tranh trên thế giới.

c. Nhân vật
viên đại tá:

Viên đại tá là người có tính cách
nóng nảy, bị kích động, không
biết lắng nghe và tin tưởng cấp
dưới, chuyên quyền độc đoán,

Viên đạitrên
tá trongcủa
truyện trung
Là cấp
được giới thiệu như thế
sĩ trẻ, có nào?
quyền lực chỉ
huy đơn vị.
Qua
nói
với tầm
Mong
Em
có cuộc
nhậnmuốn
xét chuyện
gì về mong
trung
trẻ,viên
emđại
hãytá?
cho
muốnsĩcủa
thường,
vì
lợi
ích
của
biết viên đại tá là một
cuộc chiến
người nhưtranh.
thế nào?
Ông gạt phăng tất cả
những
dự
ước mơ
Em hãy
nhậnđịnh,
xét về thái độ
viên đại tá trong
của củatrung
sĩ cuộc
và nóikhăng
chuyện với trung sĩ trẻ?
khăng yêu cầu cấp dưới
phải làm theo mệnh
lệnh.

c. Nhân vật
viên đại tá:

Viên đại tá là người có tính cách
nóng nảy, bị kích động, không
biết lắng nghe và tin tưởng cấp
dưới, chuyên quyền độc đoán,

Là cấp trên của trung
sĩ trẻ, có quyền lực chỉ
huy đơn vị.
Mong
muốn
tầm
thường, vì lợi ích của
cuộc chiến tranh.
Ông gạt phăng tất cả
những dự định, ước mơ
của trung sĩ và khăng
khăng yêu cầu cấp dưới
phải làm theo mệnh
lệnh.

NGHỆ
THUẬT
Nghệ thuật
Xây dựng
Trí tưởng
đối lập
nhân vật
tượng độc
trong con
qua lời đối
đáo dựa
người và
thoại trực
trên sự
tính cách
tiếp, từ đó
tiến bộ
của hai nhân
bộc lộ tính
của khoa
vật chính
cách, tâm
học.
thông qua
lí của nhân
 Làm nổi bật tư tưởng nhân văn của Rây Bretđối thoại.
vật.
bơ-ry về một thế giới không còn chiến tranh.

2. Sự phá
hủy của chất
làm gỉ

a. Tình huống truyện

THẢO LUẬN NHÓM
Kĩ thuật khăn trải bàn

1. Nội dung phần 2 kể về
điều gì?
2. Khi viên đại tá
4. Kết thúc
nói chuyện với
truyện có gì đặc
Em hãy nhận xét
bác sĩ Mét – thiu
sắc? Thái độ của
về tình huống
thì chuyện gì đã
đạo tá như thế
truyện?
xảy ra? Thái độ
nào? Liệu đại tá
của viên đại tá
có làm gì được
viên trung sĩ
3. Tại sao người lính gácnhư thế nào?
không?
không thể làm theo lệnh
của viên đại tá là bắt
hoặc bắn chết trung sĩ

THẢO LUẬN NHÓM
Kĩ thuật khăn trải bàn

Nhóm 2
trình bày
câu 3, 4

Nhóm 1
trình bày
câu 1, 2

Nhóm 3 trình bày câu
hỏi trung tâm

1.Phần (2) kể về việc đại tá gọi
cho bác sĩ Mét-thiu để nhờ
1. Nội dung phần 2 kể về
chữa bệnh cho viên trung sĩ.
điều gì?
Nhưng
sau đó, tất cả những
điều viên trung sĩ nói đã xảy
ra, khiến đại tá tức giận và đòi
2.
Khi
viên
đại
tá
4.
thúc
2.
Khi
đại
tá
đang
4. Kết
Đại tá
tức giậnbắt anh
ta.
Tình huống truyện bất
nói
chuyện
với
truyện
có gì chiếc
đặc
nói
chuyện
với
và phải dùng
Em
hãy
nhận
xét
ngờ, tự nhiên, li kì, hấp
ghế
để tóm
viên
bácsĩsĩMét
Mét– –thiu
thiu
sắc?gỗ
Thái
độ của
bác
về trí
tình
huống
dẫn,
tưởng
tượng
trung
thì
chuyện
gì
đã
đạo tá sĩ.
nhưĐại
thế tá
thì
cây
bút
của
truyện?
phong phú.
không
thể
làm
gì
xảyta
ra?
nào? Liệu đại tá
ông
đãThái
biếnđộ
được viên trung sĩ,
của viên
đại tá
có
làm
gì
được
thành
gỉ
vàng
vì anh ta có thể đã
như thế
nào? sờ
viên
trung sĩ
sự sững
3. Tại sao người lính gáctrong
trốn thoát.

không?

3. Bởithể
vì khẩu
súnglệnh
củavà tức giận của
không
làm theo
đại
línhviên
gácđại
đã tá
biến
gỉ tá.
của
là thành
bắt
sắt màu
vàng.trung sĩ
hoặc
bắn chết

Sự tàn phá của chiến tranh

Thảm họa chiến tranh
ở Hiroshima và
Nagasaki

MỘT VỤ THỬ NGHIỆM BOM HẠT
NHÂN

BOM
NGUYÊN
TỬ MỸ
NÉM
XUỐNG
NHẬT
NĂM 1945

b. Sự phá hủy của chất
làm gỉ
- Trung sĩ trẻ đã chứng minh
chất làm gỉ là có thật dựa trên
cơ sở khoa học.
- Chất làm gỉ có sự phá hủy ghê
gớm, nó có thể biến những thiết
bị quân sự, những vũ khí chiến
tranh biến thành chất bột có màu
vàng đỏ: Cái bút, khẩu súng, máy
bay, tàu thuyền quân sự...

c. Ý nghĩa của chất
làm gỉ

Mong muốn chấm
dứt chiến tranh,
thế giới được
sống trong bình
yên.

Sự hình dung, tưởng
tượng rất sinh động,
phong phú về tác
động của chất làm gỉ
của tác giả.

Tư tưởng nhân văn của tác giả Rây Bret-bơ-ry
muốn thế giới thoát khỏi những cuộc chiến tranh,
con người được sống trong hòa bình.

NGHỆ
THUẬT
Xây dựng tình huống bất
ngờ, li kì, nghệ thuật kể
chuyện tự nhiên, hấp dẫn.
Xây dựng tâm lý, tính
cách, hành động của nhân
vật để bộc lộ chủ đề của
tác phẩm.
 Ước mơ chất làm gỉ dựa
trên cơ sở của khoa học
kĩ thuật sẽ trở thành
hiện thực để cứu thế
giới ra khỏi những cuộc
chiến tranh.

III.

Tổng
kết

Phiếu học tập số 3
Em hãy điền vào phiếu học tập của mình bằng cách
trả lời các câu hỏi trong bảng
sau:
 
1. Nội dung chính của văn bản Chất
làm gỉ ?
2. Từ câu chuyện, em rút ra ý nghĩa
gì?

 

3. Nêu những nét đặc sắc về nghệ
thuật của truyện?

 

Nội dung
Câu chuyện kể về cuộc nói chuyện giữa viên đại tá
và trung sĩ trẻ về một loại chất làm gỉ có thể làm han
gỉ tất cả các loại vũ khí để ngăn chặn chiến tranh
trên thế giới và sự phá hủy của chất làm gỉ xảy ra
thực sự bất chấp sự tức giận và sự bất lực trong việc
ngăn cản trung sĩ trẻ của viên đại tá.

Ý Nghĩa

Qua câu chuyện về chất
làm gỉ có thể phá hủy tất
cả các loại vũ khí để ngăn
chặn chiến tranh, tác giả
Rây Bret-bơ-ry đã cho
người đọc thấy trí tưởng
tượng độc đáo dựa trên cơ

Nghệ thuật
Xây dựng nhân
vật thông qua
đối thoại trực
tiếp, nghệ thuật
đối lập làm nổi
bật tính cách,
hành động, lời
nói của các
nhân vật.

Trí tưởng tượng
phong phú, độc
đáo dựa trên cơ
sở của khoa học
kĩ thuật.

Xây dựng tình
huống bất ngờ,
li kì, nghệ thuật
kể chuyện tự
nhiên, hấp dẫn.

Trò chơi:
Dùng chất
làm gỉ
ngăn
chặn chến

Nhiệm vụ:

Bạn hãy cùng trung sĩ trẻ dùng chất làm gỉ để ngăn chặn chiến tranh bằng cách trả lời đúng các
câu hỏi. Mỗi câu trả lời đúng sẽ phá hủy được 1 vũ khí chiến tranh. Trả lời được hết tất cả các câu
hỏi sẽ nhận được biểu tượng hòa bình.

1
2

3

Truyện “Chất làm gỉ” thuộc thể loại nào?

A

Truyện trinh thám

B

Truyện khoa học viễn tưởng

C

Truyện truyền kì

D

Truyện khoa học

Dòng nào nêu đúng tên các nhân vật
của truyện?

A
B

Đại tá, viên trung sĩ, người cận vệ
Đại tá, viên trung sĩ (Hô-lít), bác sĩ
Mét-thiu, người lính gác

C

Đại tá Hô-lít, viên trung sĩ, bác sĩ
Mét-thiu, người lính gác

D

Đại tá, viên trung sĩ Mét-thiu, bác sĩ
Hô-lít, người lính gác

Đâu không phải là các sự kiện chính
của truyện?

A

Đại tá muốn điều chuyển viên trung sĩ
đến nơi khác.

B

Viên trung sĩ nói về ý tưởng muốn phá hủy
tất cả vũ khí bằng chất làm gỉ sét.

C

Ý tưởng của viên trung sĩ được chứng minh
và đại tá muốn tiêu diệt viên trung sĩ.

D

Viên trung sĩ bị bắt giam chờ ngày xử tội.

Em hiểu “chất làm gỉ” là gì?

A

Là một chất hóa học có thể phá hủy
mọi thứ vũ khí.

B

Là một phép thuật có khả năng phá
hủy mọi thứ.

C

Là chất tạo ra phản ứng khiến cho các
loại vũ khí bằng kim loại đều bị gỉ và tan
thành bụi.

D

Là một thiết bị mà con người có thể
dùng để điều khiển theo ý muốn.

Dòng nào không nêu đúng những dự
định mà viên trung sĩ đã nói với đại tá?

A

Sẽ phá hủy các vũ khí chiến tranh bằng
chất làm gỉ.

B

Đầu tiên sẽ đi khắp châu Mỹ trong vài
ngày, sau đó sẽ sang châu Âu để phá hủy
các vũ khí chiến tranh bằng chất làm gỉ.

C

Mục tiêu trong vòng một tháng, thế giới sẽ
tránh được thảm họa chiến tranh.

D

Sẽ phá hủy các căn cứ quân sự bằng khí
độc.

Ý tưởng làm gỉ các vật bằng kim loại
của viên trung sĩ dựa trên cơ sở nào?

A

Không dựa trên cơ sở thực tế nào.

B

Dựa vào cơ chế hoạt động của hơi
nước.

C

Dựa vào cấu trúc của các nguyên tử
xác định.

D

Dựa vào một nhân tố bí ẩn có khả
năng phá hủy các vật bằng kim loại.

Vì sao người lính gác không
thể làm theo lệnh của đại tá?

A

Vì khẩu súng của người lính gác đã
biến thành vụn sắt gỉ màu vàng.

B

Vì người lính gác đã bị ý tưởng của
viên trung sĩ chinh phục.

C

Vì người lính gác đã bị khống chế.

Dòng nào không nêu đúng nhận xét về
tính cách của nhân vật viên đại tá?

A

Bình tĩnh khi giải quyết vấn đề và tin
tưởng cấp dưới.

B

Thiếu tin tưởng người khác.

C

Thiếu sự đồng cảm, lắng nghe.

D

Nóng giận và kích động.

Ý tưởng về chất làm gỉ của viên trung sĩ
có ý nghĩa gì?

A

Ca ngợi trí tưởng tượng phong phúc
của con người.

B

Khẳng định tài năng của viên trung sĩ.

D

Ý nghĩa nhân văn, muốn cho thế giới
không có chiến tranh, tránh được các
thảm họa do chiến tranh gây ra.

Truyện thể hiện ước mơ gì
của người viết?

A

Ước mơ chinh phục vũ trụ

B

Ước mơ về một thế giới hòa bình và sự
tiến bộ của khoa học công nghệ.

C

Ước mơ được khẳng định bản thân.

D

Ước mơ chinh phục những chân trời
khoa học.