Tập làm văn
LUYỆN TẬP MIÊU TẢ
CÁC BỘ PHẬN CỦA CÂY CỐI
Bài 1.Đọc hai đoạn văn tả lá cây bàng, tả thân và gốc của cây sồi già (Tiếng Việt 4, tập hai, trang 41 – 42). Ghi lại cách tả của tác giả trong mỗi đoạn.

Nhiệm vụ trước khi đọc
Câu 2
Tác giả miêu tả những bộ phận nào của cây?
Tác giả miêu tả theo trình tự nào?
Câu 1
Câu 3
Tác giả đã dùng những biện pháp nghệ thuật nào để miêu tả? Lấy ví dụ minh họa.

Lá bàng
Có những cây mùa nào cũng đẹp như cây bàng. Mùa xuân, lá bàng mới nảy trông như những ngọn lửa xanh. Sang hè, lá lên thật dày, ánh sáng xuyên qua chỉ còn là màu ngọc bích. Khi lá bàng ngả sang màu lục, ấy là mùa thu. Sang đến những ngày cuối đông, mùa của lá rụng, nó lại có vẻ đẹp riêng. Những lá bàng mùa đông đỏ như đồng ấy, tôi có thể nhìn cả ngày không chán. Năm nào tôi cũng chọn lấy mấy lá thật đẹp về phủ một lớp dầu mỏng, bày lên bàn viết. Bạn có biết nó gợi lên chất liệu gì không? Chất sơn mài.
Đoàn Giỏi

Cây sồi già
Bên vệ đường, sừng sững một cây sồi. Đó là một cây sồi lớn, hai người ôm không xuể, có những cành có lẽ phải gãy từ lâu, vỏ cây nứt nẻ đầy vết sẹo. Với những cánh tay to xù xì không cân đối, với những ngón tay quều quào xoè rộng, nó như một con quái vật già nua cau có và khinh khỉnh đứng giữa đám bạch dương tươi cười.
Bấy giờ đã là đầu tháng sáu. Mới sau có một tháng, cây sồi già đã thay đổi hẳn, toả rộng thành vòm lá xum xuê xanh tốt thẫm màu, đang say sưa ngây ngất, khẽ đung đưa trong nắng chiều. Không còn thấy những ngón tay co quắp, những vết sẹo và vẻ ngờ vực, buồn rầu trước kia. Xuyên qua lớp vỏ cứng già hàng thế kỉ, những khóm lá non xanh tươi đã đâm thẳng ra ngoài. Thật khó lòng tin được chính cây sồi già cằn cỗi kia đã sinh ra chùm lá non xanh mơn mởn ấy. Theo Lép Tôn-xtôi
Bộ phận được miêu tả
Lá bàng
Cây sồi già
Trình tự miêu tả
Biện pháp nghệ thuật
Lá bàng
-Tả sự thay đổi của lá bàng theo thời gian
+ Mùa xuân, … + Sang hè… + Mùa thu … Sang đông lá đỏ…
- Tả sự thay đổi của cây sồi già theo thời gian
+ Mùa đông cây nứt nẻ ...
+ Sang mùa xuân, cây sồi tỏa rộng …
So sánh: + Mùa xuân … như ngọn lửa xanh
+ Mùa đông đỏ như đồng ...
-So sánh: Nó như một con quái vật…
- Nhân hóa: sồi già cau có, khinh khỉnh đứng giữa…
Thân cây ( thân, cành, lá).
Bài 1.Đọc hai đoạn văn tả lá cây bàng, tả thân và gốc của cây sồi già (Tiếng Việt 4, tập hai, trang 41 – 42). Ghi lại cách tả của tác giả trong mỗi đoạn.
Bài 2: Viết một đoạn văn tả lá, thân hay gốc của một cây mà em yêu thích
Gợi ý
-Em chọn tả bộ phận nào của cây?
Em tả bộ phận ấy theo trình tự nào?
- Tả bộ phận ấy cần chú ý gì?
- Lá, thân hay gốc của mộtcây
Theo từng bộ phận
Theo từng thời gian
Nét riêng biệt: hình dáng, màu sắc, kích thước
Sử dụng các giác quan
Viết câu văn có hình ảnh so sánh, nhân hóa.
Đoạn tham khảo: Tả thân, gốc cây dừa
Thoạt nhìn cây dừa như một cái ô khổng lồ vươn thẳng lên trời, phủ bóng mát cả một góc vườn. Gốc dừa lớn, tua tủa chùm rễ ăn sâu, bám chắc xuống đất. Thân dừa cao không thẳng như cây chuối mà có dáng nghiêng nghiêng. Thân dừa xốp, màu nâu có những khoanh tròn nối nhau.
Đoạn tham khảo: Tả thân cây chuối
Những cây chuối trong vườn đã được mấy năm tuổi rồi. Những cây chuối mẹ, chuối con sống quây quần bên nhau. Nổi bật hơn cả là những cây chuối mẹ cao lớn. Thân cây mọc lên cao, thẳng và hơi vững. Lúc còn nhỏ, da nó nhẵn, mịn màng và mỗi khi áp má vào đó em thấy mát như da em bé. Thân chuối được làm thành từ rất nhiều bẹ. Từng bẹ lớn nhỏ bao bọc lẫn nhau.
Nhưng đến khi đã lớn, những cái bẹ bên ngoài khô đi và dần dần thay một cái áo mới.
Đoạn tham khảo: Tả lá chuối
Nhìn từ xa, cây chuối như một chiếc ô xanh mát rượi. Cây chuối có nhiều tàu lá, có tàu đã già khô bị gió đánh rách ngang và rũ xuống gốc. Các tàu lá còn xanh thì liền tấm, to như cái máng nước. Những tàu lá ở dưới màu xanh thẫm, tàu lá ở trên màu xanh mát, nhạt dần. Những tàu trên ngọn, lá còn
cuộn, chưa mở hết, trông như
một chiếc loa kèn xanh
rung rung trước gió.
Bài 2: Tả thân, lá cây mít:
Trước sân nhà em có trồng một cây mít. Thân cây to bằng một vòng tay của em, màu nâu sẫm. Cành lá xum xuê. Lá mít dày, xanh mướt, hình bầu dục to bằng bàn tay. Lúc già, lá chuyển màu vàng rồi vàng sậm và rụng xuống, trở về với đất mẹ.
Bài 2: Tả thân, lá cúc:
Cúc mọc thành bụi, thân mềm, thanh mảnh. Lá cúc to bằng nửa bàn tay, xẻ thành những đường cong mềm mại, mọc so le trên thân. Khóm cúc chỉ cao độ năm sáu tấc, mọc loà xoà tạo nên một vẻ đẹp tự nhiên. Đầu mỗi cành là một chùm nụ với hàng chục chiếc xinh xinh giống như những cúc áo màu xanh nhạt. Dăm ba chiếc nụ hé nở với những cánh vàng e ấp.
Dặn dò: -Về nhà hoàn chỉnh lại bài văn tả một bộ phận của cây, viết vào vở. Đọc hai bài tham khảo: Bàng thay lá, Cây tre.
- Quan sát một loài hoa hoặc một thứ quả mà em thích để chuẩn bị cho tiết học sau.