BÀI 2.
NHỮNG CUNG BẬC TÂM TRẠNG

TIẾT 23,24,25: VIẾT BÀI VĂN NGHỊ
LUẬN PHÂN TÍCH MỘT TÁC PHẨM
VĂN HỌC
(THƠ SONG THẤT LỤC BÁT)

NGỮ
VĂN 9

Viết bài văn nghị luận phân tích một tác phẩm văn học
(thơ song thất lục bát)

Hình thành kiến thức

I. Tìm hiểu yêu cầu đối với bài
văn nghị luận phân tích một tác
phẩm văn học (thơ song thất lục
bát)

NGỮ
VĂN 9

Viết bài văn nghị luận phân tích một tác phẩm văn học
(thơ song thất lục bát)

Hình thành kiến thức

- Làm rõ được nội dung chủ đề của
tác phẩm.
- Triển khai được hệ thống
luận điểm chặt chẽ; sử dụng lí
lẽ, bằng chứng xác đáng từ
tác phẩm để làm sáng tỏ ý
kiến nêu trong bài viết.
Khẳng định được ý nghĩa, giá
trị của tác phẩm.

- Giới thiệu khái quát về tác phẩm
thơ song thất lục bát (tên tác phẩm,
tên tác giả), nêu được nhận định
chung của người viết về tác phẩm.
- Phân tích được những nét đặc sắc
về hình thức nghệ thuật của tác
phẩm (vần, nhịp, từ ngữ, biện pháp
tu từ,...) và hiệu quả thẩm mĩ của
chúng; tập trung vào một số yếu tố
nghệ thuật nổi bật của tác phẩm.

NGỮ
VĂN 9

Viết bài văn nghị luận phân tích một tác phẩm văn học
(thơ song thất lục bát)

II. Phân tích bài viết tham khảo
Theo em, bài viết tham khảo có đáp ứng được
yêu cầu đối với bài văn nghị luận phân tích một
tác phẩm văn học (thơ song thất lục bát) không?

Bài viết tham khảo đã đáp ứng được yêu cầu đối với bài văn nghị luận
phân tích một tác phẩm văn học (thơ song thất lục bát)

NGỮ
VĂN 9

Viết bài văn nghị luận phân tích một tác phẩm văn học
(thơ song thất lục bát)

Hình thành kiến thức

Em chọn một tác phẩm thơ song thất lục bát (tác
phẩm mới hoặc một tác phẩm em đã học, đã biết)
để phân tích.

III. Thực hành viết
1. Trước khi viết
a. Lựa chọn đề tài
b. Tìm ý

NGỮ
VĂN 9

Viết bài văn nghị luận phân tích một tác phẩm văn học
(thơ song thất lục bát)

NGỮ
VĂN 9

Viết bài văn nghị luận phân tích một tác phẩm văn học
(thơ song thất lục bát)

HS làm việc theo nhóm, áp dụng kĩ thuật “khăn
trải bàn”, tổ chức cho HS lập dàn ý theo hướng
dẫn của SGK, tr. 57. Cụ thể, đối với nhiệm vụ cá
nhân, mỗi HS thực hiện tìm hiểu những yếu tố nội
dung và hình thức của từng phần trong bài thơ.
Đối với nhiệm vụ thảo luận nhóm, cả nhóm lựa
chọn, sắp xếp các ý thành dàn ý hoàn chỉnh chung
cho cả nhóm.

c. Lập dàn ý

NGỮ
VĂN 9

Viết bài văn nghị luận phân tích một tác phẩm văn học
(thơ song thất lục bát)

Hình thành kiến thức

HS viết bài theo dàn ý (làm ở nhà)
2. Viết bài
3. Chỉnh sửa bài viết
HS chỉnh sửa bài viết theo các yêu cầu chỉnh sửa trong SGK

VẬN DỤNG

NGỮ
VĂN 9

Viết bài văn nghị luận phân tích một tác phẩm văn học
(thơ song thất lục bát)

Vận dụng:

HS công bố bài viết theo một trong số các hình thức sau:
- Trao đổi bài viết với bạn cùng tổ, cùng lớp;
- Đăng lên trang padlet mà GV xây dựng;
- Đăng lên website hoặc tạp chí của trường,...
HS lập danh sách những trích dẫn hay từ bài viết
của mình hoặc của các bạn khác trong lớp để lưu
vào hồ sơ viết.

NGỮ
VĂN 9

Viết bài văn nghị luận phân tích một tác phẩm văn học
(thơ song thất lục bát)

Vận dụng:

HS xem lại quá trình viết bằng việc trả lời các câu hỏi:
1. Tôi hứng thú nhất với giai đoạn nào trong tiến trình viết? Vì sao?
2. Trong tiến trình viết, điều gì khiến tôi cảm thấy khó khăn nhất? Tôi đã giải
quyết vấn đề này như thế nào?
3. Tôi tâm đắc nhất với điều gì ở bài viết của mình?
4. Tôi đã rút ra được bài học hay kinh nghiệm gì từ tiến trình viết của mình
cho bài viết tiếp theo?

Vận dụng:

CHIỀU RƠI BÓNG MẸ
(Phú Sĩ)
Thương bóng mẹ ngày tàn năm tháng
Thân mỏi mòn mưa nắng vì con
Một đời gian khổ héo hon
Tình quê đất mẹ theo con đường đời
Hương dịu ngọt đôi dòng sữa mẹ
Dưỡng nuôi con khôn lớn một đời
Mẹ như sao sáng giữa trời
Soi con lối vắng sáng ngời đêm đen...

Tác giả Phú Sĩ (đôi khi được nhắc đến với bút danh hoặc tên liên quan đến các sáng tác trữ tình) là một nhà thơ Việt Nam viết nhiều về
những đề tài gần gũi, sâu lắng trong đời sống.
Một số nét nổi bật về tác giả và phong cách sáng tác:
Đề tài sáng tác: Thơ của Phú Sĩ thường hướng về tình mẫu tử, tình yêu quê hương, nỗi nhớ gia đình và những kỷ niệm tuổi thơ mộc mạc, bình dị.
Phong cách nghệ thuật: Thơ ông giản dị, mộc mạc, không cầu kỳ phô trương nhưng rất chân thành, giàu cảm xúc và dễ đi vào lòng người đọc.

Tác phẩm tiêu biểu:
Bài thơ "Chiều rơi bóng mẹ" (viết theo thể song thất lục bát hoặc lục bát) là một trong những thi phẩm nổi bật, khắc họa hình
ảnh người mẹ tảo tần, hy sinh thầm lặng và nỗi tiếc nuối khôn nguôi của người con khi mẹ đã đi xa.
Bài thơ "Quê hương hoài nhớ" (sáng tác khoảng những năm 1970) thể hiện tình cảm tha thiết với mảnh đất chôn nhau cắt rốn.
Bài thơ "Mưa tuổi thơ" gợi lại những ký ức trong trẻo và dòng chảy cảm xúc lắng đọng về tuổi ấu thơ.