CHÀO MỪNG CÁC EM ĐẾN VỚI
TIẾT HỌC NGÀY HÔM NAY

Khởi động

Báo cáo

Ca dao

Ba hoa

Mật mã

Cô gái có cái mũi thật đẹp.

Mũi thuyền rẽ sóng ra khơi.

Ôn tập từ nhiều nghĩa

*Từ nhiều nghĩa là từ có 1 nghĩa gốc
và một hay một số nghĩa chuyển. Các
nghĩa của từ nhiều nghĩa bao giờ
cũng có mối liên hệ với nhau.

Với từ “ăn''

Ví dụ

ăn cơm: cho vào cơ thể các thức ăn nuôi sống (nghĩa gốc).
da ăn nắng: da hấp thụ ánh nắng cho thấm vào, nhiễm vào.
ăn ảnh: vẻ đẹp được tôn lên trong ảnh.
tàu ăn hàng: tiếp nhận hàng để chuyên chở.
sông ăn ra biển: lan ra, hướng đến biển.
Như vậy, từ “ăn” là một từ nhiều nghĩa.

Phân biệt
từ đồng âm và từ nhiều nghĩa

TỪ ĐỒNG ÂM
TỪ NHIỀU NGHĨA
Giống nhau: Đều có hình thức âm thanh giống nhau (đọc và viết).
- Các nghĩa hoàn toàn khác nhau.
- Các nghĩa khác nhau nhưng vẫn có
liên quan nào đó về nghĩa
Ví dụ: (hòn) đá  và đá (bóng)
Ví dụ: (hòn) đá và (nước) đá
- Không thể thay thế được vì mỗi từ - Có thể thay thế từ nhiều nghĩa trong
đồng âm bản thân nó luôn mang nghĩa nghĩa chuyển bằng một từ khác.
gốc.
- (hòn) đá: chỉ chất rắn có trong tự - (hòn) đá: chỉ chất rắn có trong tự
nhiên, thường thành từng tảng, khối rất nhiên, thường thành từng tảng, khối rất
cứng.
cứng.
- đá (bóng): chỉ hành động dùng chân - (nước) đá: Chỉ nước đông cứng lại
hất mạnh vào vật nhằm đưa xa ra hoặc thành tảng, khối cứng.
làm tổn thương.

Bài tập
Bài 1: Hãy xác định từ in đậm ở mỗi dòng sau mang nghĩa gốc hay
nghĩa chuyển:
a) miệng cười tươi, miệng rộng thì sang, há miệng chờ sung, miệng
bát, nhà năm miệng ăn .
b) xương sườn, sườn núi, hích vào sườn, hở sườn, đánh vào sườn địch
Bài 2: Dùng các từ dưới đây để đặt câu (một câu theo nghĩa gốc, một
câu theo nghĩa chuyển): nhà, đi, ngọt.

Bài 1: Hãy xác định từ in đậm ở mỗi dòng sau mang nghĩa gốc hay nghĩa chuyển:
a) miệng cười tươi, miệng rộng thì sang, miệng bát, nhà năm miệng ăn .
b) xương sườn, sườn núi, hích vào sườn, sườn xe đạp.
Đáp án:

- Nghĩa gốc: miệng cười tươi,
miệng rộng thì sang

- Nghĩa chuyển: miệng bát, nhà
năm miệng ăn

Bài 1: Hãy xác định từ in đậm ở mỗi dòng sau mang nghĩa gốc hay nghĩa chuyển:
a) miệng cười tươi, miệng rộng thì sang, miệng bát, nhà năm miệng ăn .
b) xương sườn, sườn núi, hích vào sườn, sườn xe đạp.
Đáp án:

b) - Nghĩa gốc: xương sườn,
hích vào sườn

- Nghĩa

chuyển: sườn núi, sườn xe đạp.

Bài 2: Dùng các từ dưới đây để đặt câu (một câu theo nghĩa
gốc, một câu theo nghĩa chuyển): nhà, đi, ngọt.
*Đáp án:
Nhà: - Ngôi nhà đẹp quá.
- Nhà tôi đi vắng.
Đi: - Em bé đang tập đi.
- Tôi rất thích đi du lịch.
Ngọt: - Quả cam ngọt quá
- Chị ấy nói ngọt thật .

Bài tập
Bài 3: Từ mỗi ví dụ ở cột A, hãy cho biết: Từ in đậm là từ đồng âm
hay từ nhiều nghĩa? (Trả lời bằng cách điền vào ô trống ở cột B)
A
a, − Nam chạy còn tôi đi.
− Đồng hồ này chạy nhanh.
b, − Bé mở lồng để chim bay đi.
− Đàn trâu chạy lồng ra bãi cỏ.
c, − Nhà tôi ăn sáng lúc 6 giờ 30 phút.
− Da cô ấy ăn nắng lắm.

B
Từ chạy là từ ____
nhiều nghĩa
Từ lồng là từ ____
đồng âm
Từ ăn là từ ____
nhiều nghĩa

Bài 4: Trong các từ in đậm dưới đây, từ nào là từ đồng âm, từ nào là từ nhiều nghĩa:

a) vàng:
- Giá vàng1trong nước tăng đột biến.

vàng1 và vàng2 là từ nhiều nghĩa

- Cô ấy có tấm lòng vàng.2

vàng1 và vàng3 là từ đồng âm

- Chiếc lá vàng3rơi xuống sân trường.

vàng2 và vàng3 là từ đồng âm

b) bay:
- Bác thợ nề đang cầm bay1 trát tường.

bay1 và bay2 là từ đồng âm

- Đàn cò đang bay2 trên trời.

bay1 và bay3 là từ đồng âm

- Chiếc áo đã bay3 màu.

bay2 và bay2 là từ nhiều nghĩa

Bài tập tự luyện ở nhà
Bài 1 :Cho các từ ngữ sau: đánh trống, đánh giày, đánh tiếng, đánh trứng,
đánh đàn, đánh cá, đánh răng, đánh bức điện, đánh bẫy.
a) Xếp các từ ngữ trên theo các nhóm có từ đánh cùng nghĩa với nhau.
b) Hãy nêu nghĩa của từ đánh trong từng nhóm từ ngữ đã phân loại nói trên
Bài 2. Đặt câu có từ đông mang những nghĩa sau:
a) “đông” chỉ một hướng, ngược với hướng tây.
b) “đông” chỉ một mùa trong năm.
c) “đông” chỉ số lượng nhiều.
Bài 3: Xác định các nghĩa của quả trong những cách dùng sau đây:
- Cây hồng rất sai quả.
- Mỗi người có một quả tim.
- Quả đất quay xung quanh mặt trời.