SINH HỌC 9
CHƯƠNG III: ADN VÀ GEN
BÀI 15: ADN

Khi muốn xác định huyết
thống của 2 người nào đó,
người ta sử dụng phương
pháp nào để có kết quả
chính xác nhất?

Xét nghiệm ADN

BÀI 15: ADN (Axit đêôxiribônuclêic)
NỘI DUNG:

I. Cấu tạo hóa học của phân tử ADN
II. Cấu trúc không gian của phân tử ADN

Nghiên cứu thông tin SGK,
trả lời câu hỏi :
Nêu cấu tạo hóa học của ADN ?
Cấu trúc hoá học của ADN

Phân tử ADN
được cấu tạo từ
các nguyên tố
C, H ,O, N, P

Nucleâoâtit

Vì sao nói ADN cấu
tạo theo nguyên tắc
đa phân ?
Nucleâoâtit

ADN là đại phân tử cấu
tạo theo nguyên tắc đa
phân mà đơn phân là
nuclêotit (gồm 4 loại A, T,
G, X)

4 LOẠI NUCLÊÔTÍT CỦA ADN
A
G
T
X
T
A
G
X
T
A
G
X
X
T
A
G

T
X
A
G
A
T
X
G
A
T
X
G
A
T
X

Một đoạn phân tử
ADN (mạch thẳng)

A-đê-nin
Ti-min
Gu-a-nin
Xy-tô-zin

Bazơ
nitơ

Tính ĐA DẠNG và ĐẶC THÙ của ADN thể hiện ở:
1

T

2

3

T

T

G

GX

T

T

AT

X

T

X

X

X

T
A

T
A

T
A

G

T
A

G

G

GX

T
G

G

X

T
Số lượng


Thành phần

Trật tự sắp xếp

ADN của mỗi loài đặc thù bởi số lượng, thành phần và trình
tự sắp xếp của các nucleotit.

Tiếp tục quan sát các hình sau:
a

T

A

T

A

T

A

A

T

G
A
T

X

A
G
T

T

A

T

T

A

T
G

A
X

T
G

A
X

X

G

X

G

X

G

X

G

T
A

b

X
A

c

d

Tìm ra điểm khác nhau của các đoạn
ADN (a và b), (b và c), (c và d)?

b

a
T

A

G
A
T

X

X

G

T
A

d

c
A

T

A

T

A

T

A

T

A

T

T

X
A

3 T
4 G

A
X

T
X

A
G

X

G

X

G

T

2 A
3 G

4
5 G

 - Tính đa dạng của ADN là
Tính đa dạng của ADN được tạo ra
tự sắp xếp
dotrình
................................khác
nhau
do đâu?
của 4 loại nucleotit.

X

CHƯƠNG III : ADN VÀ GEN

BÀI 15 :
1/ Cấu tạo hóa học của phân tử ADN:
-ADN được cấu tạo từ các nguyên tố
C,H, O, N, P
- ADN là đại phân tử, được cấu tạo
theo nguyên tắc đa phân mà đơn
phân là các nucleotit (gồm 4 loại:
A,T,G,X)

nucleâoâtit

? Với 4 loại nucleotit có thể tạo ra bao
nhiêu cách sắp xếp khác nhau trên mạch
ADN

BÀI 15 :
1/ Cấu tạo hóa học của phân tử ADN:
- ADN được cấu tạo từ các nguyên tố
C,H, O, N, P
- ADN là đại phân tử cấu tạo theo
nguyên tắc đa phân mà đơn phân là các
nucleotit (gồm 4 loại: A,T,G,X)
- ADN có cấu tạo đa dạng và đặc thù do
thành phần, số lượng và trình tự sắp xếp
của các lọai nucleotit.
là cơ sở phân tử cho tính đa dạng và
đặc thù của sinh vật.

? Tính đa dạng và đặc thù của ADN có ý
nghĩa gì đối với sinh vật

nucleotit

CHƯƠNG III : ADN VÀ GEN

BÀI 15 :

1/ Cấu tạo hóa học của phân tử ADN:
-Phân tử ADN được cấu tạo từ các
Thụ tinh
nguyên tố C,H, O, N, P
giảm phân
2n
- ADN là đại phân tử, cấu tạo theo
n
2n
nguyên tắc đa phân mà đơn phân là các 6,6.10-12g
3,3.10-12g
6,6.10-12g
nucleotit (gồm 4 loại: A,T,G,X)
-ADN có cấu tạo đa dạng và đặc thù do
thành phần, số lượng và trình tự sắp xếp
của các loai nucleotit.
 là cơ sở phân tử cho tính đa dạng và
đặc thù của sinh vật.

Em có nhận xét gì về hàm lượng ADN
trong tế bào ?

CRICK

WATSON

II. CẤU TRÚC KHÔNG GIAN CỦA PHÂN TỬ ADN:

Naêm 1953,
J.Oatson
vaø F.Crick
coâng boá
moâ hình
cuûa ADN
vaø xem nhö
laø moâ hình
cuûa söï
soáng

Hãy quan sát hình vẽ
trả lời câu hỏi sau :

34A0

20A0

Mô tả cấu trúc
không gian của
phân tử ADN ?

BÀI 15 :
1- Cấu tạo hóa học của phân tử ADN:
2- Cấu trúc không gian của phân
tử ADN
- ADN là chuỗi xoắn kép gồm 2 mạch
đơn xoắn đều đặn quanh 1 trục theo
chiều từ trái sang phải.
- Các Nu giữa 2 mạch đơn liên kết với
nhau thành từng cặp theo nguyên tắc
bổ sung: A-T, G-X  tạo nên tính chất
bổ sung của 2 mạch đơn.

Quan sát hình 15 /sgk thảo
luận nhóm trả lời câu
hỏi:
Các loại Nu nào giữa 2
mạch đơn liên kết với
nhau thành cặp?
Một đoạn mạch ADN có
trình tự như sau:
-A-T-G-G-X-T-A-G-T-XXác định trình tự đơn phân
trên mạch còn lại?

II. CẤU TRÚC KHÔNG GIAN CỦA PHÂN TỬ ADN

ADN cấu tạo từ mấy mạch?
ADN xoắn theo chiều nào?



là một chuỗi xoắn kép
mạch
gồm 2..……..song
song xoắn
đều quanh một trục theo
trái
phải
chiều từ ……...qua
……..
ADN

II. CẤU TRÚC KHÔNG GIAN CỦA PHÂN TỬ ADN

Mỗi chu kì xoắn gồm
mấy cặp Nu? chiều cao và
đường kính là bao nhiêu?


34 A Mỗi chu kì xoắn gồm
0

10 cặp Nu, có chiều
……..
0
34
dài là .....A , đường kính
20 0.
là ......A

20 A0

II. CẤU TRÚC KHÔNG GIAN CỦA PHÂN TỬ ADN:
X A

G
X

G

T

T

A

Caùc loaïi nucleotit
naøo giöõa 2 maïch ñôn
lieân keát vôùi nhau
thaønh töøng caëp? Và

theo nguyên tắc nào?

 - Các Nu giữa 2 mạch

liên kết với nhau bằng các
liên kết hiđro tạo thành từng
A-T
G-X theo
cặp ……..;………
nguyên
tắc
bổ
sung
(NTBS)
........................................

T
A AG X A

T

T

AG

A X

T T

GX

A
T

II. CẤU TRÚC KHÔNG GIAN CỦA PHÂN TỬ ADN


- Do tính chất bổ sung của

Áp duïng nguyeân taéc boå sung

2 mạch
khicuûbiết
trình
giöõ
a 2 maïnên
ch ñôn
a phaâ
n töû
ADN
vieá
t
trình
töï
nucleotit
treâ
n
tự sắp xếp các nu trong
maïch ñôn coøn laïi?

mạch đơn này có thể suy ra
trình
tự sắp xếp các nu trong
.............................................
mạch
đơn kia.
........................

BÀI 15 :
1. Cấu tạo hóa học của phân tử ADN:
2. Cấu trúc không gian của phân tử
ADN
-ADN là chuỗi xoắn kép gồm 2 mạch đơn
xoắn đều đặn quanh 1 trục theo chiều từ trái
sang phải.
- Giữa 2 mạch các nuclêôtit liên kết
với nhau bằng liên kết hiđrô theo
nguyên tắc bổ sung.
+ A liên kết với T = 2 liên kết hiđrô
+ G liên kết với X = 3 liên kết hiđrô
-Hệ quả của NTBS:
+ Khi biết trình tự sắp xếp các nucleotit trong
mạch đơn này thì có thể suy ra trình tự của
mạch còn lại.
+ Tỉ lệ các loại đơn phân: A=T, G=X
A+G = T+X

?
Hệ quả của
nguyên tắc bổ sung
được thể hiện ở
những điểm nào

CHƯƠNG III : ADN VÀ GEN
BÀI 15 :

1/ Cấu tạo hóa học của phân tử ADN:
- Phân tử ADN được cấu tạo từ các
nguyên tố C,H, O, N, P
- ADN là đại phân tử cấu tạo theo
nguyên tắc đa phân mà đơn phân là các
nucleotit (gồm 4 loại: A,T,G,X)

2- Cấu trúc không gian của phân tử
ADN
-ADN là chuỗi xoắn kép gồm 2 mạch đơn
xoắn đều đặn quanh 1 trục theo chiều từ
trái sang phải.

- Các Nu giữa 2 mạch đơn liên kết với
-ADN có cấu tạo đa dạng và đặc thù do nhau thành từng cặp theo nguyên tăc bổ
thành phần, số lượng và trình tự sắp xếp sung: A-T, G-X.
- Hệ quả của NTBS:
của các loai nucleotit.
+ Khi biết trình tự sắp xếp các Nu trên
 là cơ sở phân tử cho tính đa dạng và mạch đơn này thì có thể suy ra trình tự của
mạch còn lại
đặc thù của sinh vật.
+ Tỉ lệ các loại đơn phân: A=T, G=X
A+G = T+X

BÀI TẬP

Bài 1. Một đoạn mạch đơn của phân tử
ADN có trình tự sắp xếp như sau:
-A–T– G– X–T–A– G –T– X –
? Hãy viết đoạn mạch đơn bổ sung với nó.

-A–T–G – X–T–A–G –T–X –
-T–A– X– G–A–T– X–A– G-

Bài 2. Một phân tử ADN có số nucleotit loại
A = 500 , X = 350
Tính số nu của mỗi loại ?
Tính tổng số nu của phân tử ADN?
BÀI GIẢI

- Số nu của mỗi loại là:
Áp dụng NTBS ta có:
A = T = 500 (nu)
X = G = 350 (nu)
- Tổng số nu của phân tử ADN là:
N = 2(A+G) = 2 (500+350) = 1700 (nu)

Bài

3 . Một phân tử ADN có 3000 nucleotit.
Xác định chiều dài của gen?
Bài giải
Chiều dài của gen là:

N
3000
0
L=
3, 4 
3, 4 5100 A
2
2

Hiện nay hệ gen của người
đã được giải mã xong
Nhờ vậy trong y học người
ta có thể phát hiện vị trí
của gen bị bệnh  đưa ra
biện pháp điều trị hiệu quả
nhất.

Trong quá trình điều tra phá
án, dựa vào mẫu ADN có thể
xác định chính xác tội phạm
gây án.
Hay dựa vào mẫu ADN để xác
định danh tính của nạn nhân
đã chết hoặc mất tích lâu
ngày mà không nhận dạng
được.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
- Học thuộc nội dung bài 15.
- Trả lời câu hỏi 1,2,3 SGK trang 47.
- Chuẩn bị bài 16: ADN VÀ BẢN CHẤT CỦA GEN