Kiểm tra bài cũ
1.Phép nhân hoá trong câu sau được tạo ra bằng cách nào?
" Cứ chốc chốc tôi lại trịnh trọng và khoan thai đưa cả hai chân lên vuốt râu."
A. Dùng những từ vốn gọi người để gọi vật.
B. Dùng những từ vốn chỉ hoạt động của người để chỉ hoạt động của vật.
C.Dùng những từ vốn chỉ tính chất của người để chỉ tính chất của vật.
D.Trò chuyện xưng hô với vật như đối với người.

B
2.Trong 2 vÝ dô d­íi ®©y, vÝ dô nµo cã sö dông phÐp so s¸nh? §ã lµ kiÓu so s¸nh nµo?
Ng­êi lµ Cha, lµ B¸c, lµ Anh
Qu¶ tim lín läc tr¨m dßng m¸u nhá.
( Tè H÷u )
b. Ng­êi Cha m¸i tãc b¹c
§èt löa cho anh n»m.
( Minh HuÖ )
Xét ví dụ:
Anh đội viên nhìn Bác
Càng nhìn lại càng thương
Người Cha mái tóc bạc
Đốt lửa cho anh nằm.
(Minh Huệ)
Nhận xét đặc điểm của 3 cách diễn đạt trên? (BT1/69)
Bác Hồ mái tóc bạc Đốt lửa cho anh nằm
Bác Hồ như Người Cha Đốt lửa cho anh nằm
Người Cha mái tóc bạc Đốt lửa cho anh nằm
(Minh Huệ)
Cách 1:
Cách 2:
Cách 3:
diễn đạt bình thường
diễn đạt có sử dụng phép so sánh
diễn đạt có sử dụng phép ẩn dụ
Ví dụ 1:
Về thăm nhà Bác làng Sen,
Có hàng râm bụt thắp lên lửa hồng.
(Nguyễn Đức Mậu)
Ví dụ 2:
Chao ôi, trông con sông, vui như thấy nắng giòn tan sau kì mưa dầm, vui như nối lại chiêm bao đứt quãng.
( Nguyễn Tuân )
Câu hỏi thảo luận
Nhóm 1: Tìm hiểu VD1:
Từ ` thắp" trong câu thơ trên dùng để chỉ hiện tượng gì?Vì sao có thể ví như vậy?
Nhóm 2: Tìm hiểu VD1:
Cụm từ " Lửa hồng" trong câu thơ giúp em liên tưởng đến điều gì? Hãy rút ra nhận xét về sự tương đồng của những hình ảnh ấy?
Nhóm 3: Tìm hiểu VD2:
Cách diễn đạt cụm từ "nắng giòn tan" có gì đặc biệt?
Yêu cầu: Thảo luận và điền kết quả trên bảng nhóm.
Thời gian: 4 phút.
Thắp - nở hoa => tương đồng về cách thức thực hiện.
Lửa hồng - màu đỏ hoa râm bụt => tương đồng về hình thức.
Người Cha - Bác Hồ => tương đồng về phẩm chất.
Nắng giòn tan - Nắng to, rực rỡ => tương đồng về cảm giác.
Bài tập trắc nghiệm
1.Ví dụ nào dưới đây có sử dụng biện pháp tu từ ẩn dụ?
Dượng Hương Thư giống như một hiệp sĩ của Trường Sơn oai linh, hùng vĩ.
B. Từ đó lão Miệng, bác Tai, cô Mắt, cậu Chân, cậu Tay lại sống thân mật với nhau, mỗi người một việc, không ai tị ai cả.
C. Chỉ có thuyền mới hiểu,
Biển mênh mông nhường nào.
Chỉ có thuyền mới biết,
Biển đi đâu về đâu.
D. áo nâu liền với áo xanh
Nông thôn cùng với thị thành đứng lên.




C
b/ Gần thì , gần thì .
“cái xấu”
“cái tốt, cái hay, cái tiến bộ”
=> Èn dụ phẩm chất
Tìm ẩn dụ và nêu nét tương đồng giữa các sự vật hiện tượng được so sánh ngầm với nhau?
mực
đen
đèn
sáng
“Bác Hồ”
(Viễn Phương)
(Tục ngữ)
mực, đen
đèn, sáng
mặt trời
=>ẩn dụ phẩm chất
d/ Ngày ngày Mặt trời đi qua trên lăng
Thấy một Mặt trời trong lăng rất đỏ.
3. Tìm những ẩn dụ chuyển đổi cảm giác và nêu tác dụng.
a/ Buổi sáng, mọi người đổ ra đường. Ai cũng muốn ngẩng lên cho thấy mùi hồi chín qua mặt. (Tô Hoài)
c/ Ngoài thềm rơi chiếc lá đa
Tiếng rơi rất như là rơi nghiêng. (Trần Đăng Khoa)
chảy
mỏng
Khứu giác
Xúc giác
Cảm nhận sự lan tỏa của mùi hồi chín
Thị giỏc
Thính giác
Cảm nhận được chiếc lá rơi thËt nhÑ nhµng.
? Vi?t B?c, Bỏc H? thu?ng d?n tham
gia dỡnh d?ng b�o cỏc dõn t?c
ở Việt Bắc Bác Hồ thường đến thăm
gia đình đồng bào các dân tộc.
Bác Hồ với các cháu thiếu nhi
Em hãy viết một đoạn văn có độ dài từ 3-5 câu miêu tả về Bác Hồ, trong đó có sử dụng biện pháp tu từ ẩn dụ.
Hướng dẫn về nhà:
1. Học thuộc ghi nhớ.
2. Sưu tầm những câu ca dao, thơ có sử dụng ẩn dụ, ghi vào sổ tay văn học.
3. Tìm trong giao tiếp hàng ngày ít nhất 3 ví dụ có sử dụng ẩn dụ.
4. Chuẩn bị bài Hoán dụ
- Đọc kĩ ngữ liệu SGK/ 82.
- Trả lời câu hỏi phần ngữ liệu.