Tiết 48
Ankan
Tính chất hoá học
Điều chế và ứng dụng
I. Tính chất hoá học:
Nhận xét:
Các liên kết C-C và C-H trong ankan đều là các liên kết đơn (liên kết xớch ma bền vững).
Vì vậy các ankan tưuơng đối trơ v? mặt hoá học:
- ở nhiệt độ thuường ankan không phản ứng với axit, bazơ và chất oxihoá mạnh (KMnO4)
- Ankan tham gia các phản ứng thế, phản ứng tách và phản ứng oxihoá.
1. Phản ứng thế
CH3Cl + HCl
metyl clorua( clometan)
CH2Cl2 + HCl
metylen clorua( điclometan)
CHCl3 + HCl
clorofom( triclometan)
CCl4 + HCl
cacbon tetraclorua( tetraclometan)
Đk phản ứng: chiếu sáng hoặc đốt nóng hỗn hợp.
CH4 + Cl2

CH3Cl + Cl2

CH2Cl2 + Cl2

CHCl3 + Cl2
- Phản ứng của CH4 và Cl2:
Fiml
1. Phản ứng thế
- Các đồng đẳng của metan có phản ứng thế tưuơng tự metan:
Cl2, as, 250c
CH3-CH2-CH3


Br2, as, 250c
CH3-CH2-CH3
- Nhận xét:
+ Phản ứng thế H bằng halogen gọi là phản ứng halogen hoá
+ Sản phẩm thu được gọi là dẫn xuất halogen( dx mono, đi, tri halogen.)
+ Cl thế ở C bậc khác nhau, Br hầu như chỉ thế ở C bậc cao, F phản ứng mónh liệt làm phân huỷ ankan thành C và HF, Iốt không phản ứng.
CH3-CHCl -CH3 + CH3-CH2-CH2Cl + HCl
2- clopropan ( 57%) 1- clopropan(43%)


CH3-CHBr -CH3 + CH3-CH2-CH2Br + HBr
97%( chính) 3%( phụ)
2. Phản ứng tách
CH3 - CH3
CH2 = CH2 +
5000c, xt
CH2 - CH2
H
H
H2
5000c, xt
CH3 - CH2 - CH2 - CH3

CH3-CH2 - CH = CH2 + H2
CH3 -CH = CH - CH3 + H2
CH3 - CH = CH2 + CH4
CH2 = CH2 + CH3 - CH3
Nhận xét:
Duưới tác dụng của nhiệt, xúc tác( Cr2O3, Fe, Pt,..) các ankan không những bị tách H tạo thành Hiđro cacbon không no mà còn bị góy các liên kết C - C tạo thành các phân tử nhỏ hơn.
3. Phản ứng oxihoá:
+ Các ankan bị đốt cháy hoàn toàn tạo thành CO2, H2O và toả nhiều nhiệt.

CH4 + 2O2 CO2 + 2H2O H = - 890KJ
CnH2n + 2 + O2
TQ:
n
(n+1)
CO2 + H2O
(Số mol H2O thu được lớn hơn số mol CO2 )
+ Trong điều kiện thiếu oxi:
Ankan cháy không hoàn toàn tạo ra nhiều sản phẩm (CO2, H2O, CO, muội than)
+ Khi có xúc tác, nhiệt độ thích hợp: ankan bị oxihoá không hoàn toàn tạo thành dẫn xuất chứa oxi.
Ví dụ: CH4 + O2 H- CH=O + H2O
Anđehit fomic
t0, xt
ii. điều chế và ứng dụng:
1. Điều chế
- Nung muối của axit hữu cơ với vôi tôi xút:
Điều chế metan
CH3COONa + NaOH

CaO, t0

CH4 + Na2CO3
ii. điều chế và ứng dụng:
2. ứng dụng
trọng tâm kiến thức